Visit Sponsor

Ανδρεία: Θάρρος δεν είναι να μη φοβάσαι — είναι κάτι πολύ πιο δύσκολο

Written by: •

Η ανδρεία ως αρετή, όχι ως ηρωισμός

Στην αρχαία ελληνική σκέψη, η ανδρεία δεν περιγραφόταν ως μια εντυπωσιακή πράξη ή ως κάτι που αφορά λίγους. Δεν συνδεόταν με την απουσία φόβου, αλλά με τη στάση που κρατά κάποιος απέναντί του.

Η ανδρεία βρισκόταν κάπου ανάμεσα σε δύο άκρα. Από τη μία, η αποφυγή και η υποχώρηση μπροστά σε κάθε δυσκολία. Από την άλλη, η απερισκεψία που οδηγεί σε κινήσεις χωρίς επίγνωση του κινδύνου. Ανάμεσα σε αυτά τα δύο, υπήρχε ένας τρόπος να σταθεί κανείς, αναγνωρίζοντας τον φόβο, χωρίς να αφήνεται να καθορίσει πλήρως τη συμπεριφορά του.

Αυτή η προσέγγιση δείχνει ότι η ανδρεία δεν αφορά μια στιγμή έντασης, αλλά έναν τρόπο λειτουργίας που καλλιεργείται.


Πώς εμφανίζεται η ανδρεία σήμερα

Στη σύγχρονη καθημερινότητα, η ανδρεία δεν εμφανίζεται σε ακραίες καταστάσεις, αλλά σε πολύ πιο ήσυχες στιγμές. Εμφανίζεται όταν κάποιος χρειάζεται να πει κάτι που αποφεύγει καιρό.

Όταν καλείται να παραμείνει σε μια δύσκολη συζήτηση αντί να αποσυρθεί.

Όταν αναγνωρίζει ότι κάτι τον φοβίζει και επιλέγει να το πλησιάσει, έστω και λίγο.

Αυτές οι στιγμές δεν φαίνονται ιδιαίτερες από έξω. Εσωτερικά όμως έχουν ένταση. Εκεί φαίνεται αν υπάρχει χώρος για κίνηση ή αν η αποφυγή καθορίζει την κατεύθυνση. Η ανδρεία, σε αυτό το πλαίσιο, δεν είναι αποτέλεσμα αυτοπεποίθησης. Συχνά προηγείται αυτής.


Γιατί αυτή η αρετή δυσκολεύει

Αν παρατηρήσει κανείς τον εαυτό του, θα δει ότι ο φόβος δεν εμφανίζεται μόνο σε μεγάλες καταστάσεις. Εμφανίζεται σε μικρές καθημερινές επιλογές.

  • Στην ανάγκη να αποφύγει μια σύγκρουση.
  • Στην καθυστέρηση μιας απόφασης.
  • Στην απομάκρυνση από κάτι που θα μπορούσε να εξελιχθεί.

Σε πολλές περιπτώσεις, αυτή η αποφυγή δεν γίνεται συνειδητά. Μοιάζει με έναν τρόπο προστασίας. Κάτι που βοηθά προσωρινά να μειωθεί η ένταση. Με τον χρόνο όμως, αυτή η κίνηση αρχίζει να περιορίζει. Και εκεί αρχίζει να γίνεται πιο εμφανές ότι η ανδρεία δεν είναι κάτι δεδομένο, αλλά κάτι που χρειάζεται να αναπτυχθεί.


Η ανδρεία ως μέρος της προσωπικής ανάπτυξης

Όταν κάποιος αρχίζει να δουλεύει με τις αρετές, η ανδρεία γίνεται ένα από τα πιο άμεσα πεδία παρατήρησης.

Δεν εμφανίζεται ως ιδέα, αλλά ως ερώτημα:

Πού κάνω πίσω ενώ θα μπορούσα να μείνω;

Πού αποφεύγω κάτι που με αφορά;

Πού περιμένω να φύγει ο φόβος για να κινηθώ;

Μέσα από αυτή τη διαδικασία, αρχίζει να δημιουργείται χώρος για μικρές κινήσεις. Όχι μεγάλες αλλαγές, αλλά μετατοπίσεις που έχουν διάρκεια. Με τον καιρό, αυτές οι κινήσεις αλλάζουν τον τρόπο που κάποιος στέκεται απέναντι στις δυσκολίες.


Εφαρμογή στη συμβουλευτική και τη θεραπεία

Σε ένα πλαίσιο συμβουλευτικής, η ανδρεία ως αρετή μπορεί να αναγνωριστεί μέσα από τον τρόπο που ο δέκτης σχετίζεται με αυτά που τον δυσκολεύουν. Φαίνεται:

  • στο τι αποφεύγει να πει
  • στο τι καθυστερεί να αντιμετωπίσει
  • στο πώς απομακρύνεται από καταστάσεις που τον ενεργοποιούν

Η διερεύνηση αυτών των σημείων δεν γίνεται για να πιεστεί κάποιος να «γίνει θαρραλέος», αλλά για να κατανοηθεί πώς λειτουργεί η αποφυγή και τι ρόλο έχει. Σε ομαδικά πλαίσια, η ανδρεία μπορεί να εμφανιστεί μέσα από τη συμμετοχή, τη σιωπή, τη διαφωνία ή την έκθεση. Εκεί φαίνεται πιο καθαρά πώς σχετίζεται κάθε άτομο με το ρίσκο της έκφρασης.


Μια σειρά από άρθρα για τις αρετές

Η ανδρεία είναι μία από τις βασικές αρετές που επηρεάζουν τον τρόπο που κινούμαστε μέσα στη ζωή.

Στα επόμενα άρθρα, θα εξεταστούν και άλλες αρετές, όπως η σωφροσύνη, η φρόνηση και η ειλικρίνεια, με στόχο να φανεί πώς λειτουργούν στην πράξη και πώς μπορούν να καλλιεργηθούν.

Η εστίαση θα παραμείνει στη σύνδεση ανάμεσα στην έννοια και την εμπειρία, τόσο σε προσωπικό επίπεδο όσο και μέσα σε πλαίσια συμβουλευτικής και θεραπείας.


Η ανδρεία δεν σημαίνει ότι ο φόβος απουσιάζει. Σημαίνει ότι υπάρχει χώρος για κίνηση, ακόμη και όταν ο φόβος είναι παρών.


Πηγές

  • Αριστοτέλης, «Ηθικά Νικομάχεια» – Βιβλίο Γ (Περί Ανδρείας)
  • American Psychological Association (APA) – Έρευνες για φόβο, αποφυγή και συμπεριφορά
  • VIA Institute on Character – Character Strengths and Virtues Classification
  • Harvard University – Human Flourishing Program (μελέτες για ψυχική ανθεκτικότητα και συμπεριφορά)
Διάβασέ το →

Δωρεάν Παιδικό Παραμύθι: Η Χαρά και το Κουτί των Ευχών της Anni Eza

Written by: •

Η Χαρά ήταν ένα κορίτσι με ενέργεια πιο εκρηκτική κι από βεγγαλικό την Πρωτοχρονιά. Ήταν το είδος του παιδιού που, αν έβλεπε κάποιον λυπημένο, θα έκανε τα πάντα για να τον κάνει να γελάσει, ακόμα κι αν αυτό σήμαινε να τραγουδάει φάλτσα όπερα ή να μιμείται τον παππού της όταν ξεχνάει πού έχει βάλει τα γυαλιά του.

Αλλά εκείνη την ημέρα, η Χαρά δεν έψαχνε κάποιον να τον κάνει να γελάσει. Έψαχνε μια καλή κρυψώνα για το κυνήγι θησαυρού της γειτονιάς. Και τότε, το είδε: ένα μικρό, ξύλινο κουτί, κρυμμένο κάτω από έναν θάμνο, κοντά στην παιδική χαρά. Ήταν παλιό, με μια χρυσή κλειδαριά που έλαμπε στον ήλιο.

“Πολύ μυστήριο για να το αγνοήσεις,” σκέφτηκε η Χαρά και το σήκωσε προσεκτικά.

Το άνοιξε με δισταγμό. Μέσα στο κουτί, αντί για θησαυρό ή σοκολάτες (που, ας είμαστε ειλικρινείς, θα ήταν η πρώτη της επιλογή), βρήκε μια μικρή κάρτα. Πάνω της έγραφε με καλλιγραφικά γράμματα:

“Πες την επιθυμία σου και θα γίνει αληθινή.”

Τα μάτια της Χαράς άνοιξαν διάπλατα. “Σοβαρά τώρα; Ένα κουτί που πραγματοποιεί ευχές; Είναι σαν να κρατάω τον Άγιο Βασίλη σε μέγεθος τσέπης!”

Για μια στιγμή, σκέφτηκε να ζητήσει κάτι απλό, όπως πίτσα με διπλό τυρί ή ένα σκύλο που να μιλάει. Αλλά γρήγορα άλλαξε γνώμη. Αν αυτό το κουτί ήταν πραγματικά μαγικό, τότε ίσως έπρεπε να ζητήσει κάτι πιο σημαντικό.

Έκλεισε τα μάτια της, κράτησε το κουτί κοντά στην καρδιά της και είπε δυνατά:

“Θέλω όλοι οι άνθρωποι γύρω μου να είναι χαρούμενοι!”  


Για λίγο, δεν έγινε τίποτα. Ούτε φως, ούτε καπνός, ούτε καν ένας ήχος σαν να ξεφυσάει το κουτί από την προσπάθεια. “Ή το κουτί χάλασε ή μου κάνουν πλάκα,” μουρμούρισε η Χαρά.

Αλλά όταν γύρισε να φύγει, παρατήρησε κάτι παράξενο. Ο κύριος Στέφανος, που πάντα κατσούφιαζε όταν περπατούσε, χαμογελούσε. Η Μαρίνα, που μάλωνε πάντα με τον αδερφό της για την κούνια, τον έσπρωχνε απαλά και του έλεγε: “Η σειρά σου!”

Η Χαρά ένιωσε ένα κύμα ζεστασιάς. “Το κουτί λειτουργεί!”

Τις επόμενες μέρες, η Χαρά αποφάσισε να δοκιμάσει τη δύναμη του κουτιού. Έβγαινε στον δρόμο, παρατηρούσε ανθρώπους και ψιθύριζε ευχές: “Ας γελάσει ο μπακάλης λίγο σήμερα.” “Ας βρει η κυρία Ελένη τα γυαλιά της χωρίς να ψάχνει για μία ώρα.”

Και κάθε φορά, η ευχή γινόταν πραγματικότητα.

Μια μέρα, είδε μια γυναίκα που προσπαθούσε να κουβαλήσει ένα καλάθι με ψώνια.

“Ας γίνει λίγο πιο εύκολη η μέρα της,” ψιθύρισε η Χαρά.

Το κουτί άνοιξε ξαφνικά και… μπουμ! Το καλάθι εξαφανίστηκε!

“Ωχ, μάλλον το παράκανα!” φώναξε η Χαρά και έτρεξε να εξηγήσει στη γυναίκα τι είχε συμβεί. Αλλά πριν φτάσει, το καλάθι εμφανίστηκε ξανά, γεμάτο με λουλούδια αντί για ψώνια. Η γυναίκα άρχισε να γελάει και να χορεύει στη μέση του δρόμου.

“Νομίζω ότι το κουτί έχει χιούμορ,” είπε η Χαρά, κουνώντας το κεφάλι της.  


Μέρα με τη μέρα, η Χαρά έμαθε ότι το κουτί δεν ήταν απλώς ένα εργαλείο για να κάνει ευχές. Ήταν ένα μέσο για να δει τη δύναμη της καλοσύνης. Έμαθε να χαμογελάει σε ανθρώπους που δεν γνώριζε, να βοηθάει χωρίς να της το ζητήσουν και να μοιράζεται τη χαρά της χωρίς να περιμένει αντάλλαγμα.

Μια μέρα, όταν πήγε να χρησιμοποιήσει το κουτί ξανά, αυτό είχε εξαφανιστεί.

Αλλά η Χαρά δεν στενοχωρήθηκε. Είχε ήδη καταλάβει το πιο σημαντικό μάθημα: Η μαγεία δεν είναι στα αντικείμενα, αλλά στις πράξεις μας.

Και από εκείνη τη μέρα, η Χαρά έγινε η μικρή “νεράιδα” της γειτονιάς, φέρνοντας χαμόγελα και φως παντού. Και αν αναρωτιέσαι τι απέγινε το κουτί… ίσως να είναι κρυμμένο κάπου κοντά σου, περιμένοντας να βρεθεί από κάποιον που ξέρει πώς να το χρησιμοποιήσει.

Μοιράσου το παραμύθι

Αν σου άρεσε, μπορείς να το μοιραστείς με ένα παιδί ή έναν ενήλικα που χρειάζεται μια μικρή υπενθύμιση καλοσύνης!


Μια προσφορά της Anni Eza (Άννα Γκάτζιου), στο πλαίσιο των κοινωνικών δράσεων του Ελληνικού Κέντρου Συναισθημάτων.

Η Άννα (Anni Eza) είναι θεραπεύτρια με πολυετή εμπειρία στον χώρο της προσωπικής ανάπτυξης. Έχει ασχοληθεί με διαφορετικές θεραπευτικές προσεγγίσεις και με τον διαλογισμό, ενώ διαθέτει και παιδαγωγική κατάρτιση με πολυετή παρουσία στην εκπαίδευση. Το έργο της επικεντρώνεται στην υποστήριξη της αυτογνωσίας και της επεξεργασίας προσωπικών εμπειριών, μέσα από μια προσέγγιση που συνδέει τη θεραπεία με τη μάθ

Διάβασέ το →

Οδηγός Συναισθηματικής Διαχείρισης: Ζώντας μέσα στην Αβεβαιότητα

Written by: •

Αγαπητοί Συμπολίτες, 

Τα τελευταία χρόνια βιώνουμε μια περίοδο συνεχών αλλαγών. Οικονομικές πιέσεις, επαγγελματική αστάθεια, κοινωνικές μεταβολές, αδιάκοπη ροή ειδήσεων. Η αίσθηση σταθερότητας που κάποτε θεωρούσαμε δεδομένη μοιάζει πιο εύθραυστη. Την ίδια στιγμή, οι διεθνείς εξελίξεις και η σκιά ενός πολέμου που μοιάζει να πλησιάζει όλο και περισσότερο στην ευρύτερη περιοχή μας ενισχύουν το αίσθημα ανησυχίας και αβεβαιότητας για το μέλλον.

Η αβεβαιότητα δεν αφορά μόνο τα γεγονότα γύρω μας. Αφορά το πώς αντιδρά ο εσωτερικός μας κόσμος όταν δεν μπορεί να προβλέψει το αύριο. Και αυτό το εσωτερικό βίωμα συχνά είναι πιο δύσκολο από τα ίδια τα γεγονότα.

Τι μπορούμε να κάνουμε όμως για να ζούμε μέσα στην αβεβαιότητα χωρίς να αφήνουμε τον φόβο να καθορίζει τη στάση μας;

Παρακάτω θα βρείτε τρεις +1 απλές οδηγίες για να διατηρήσετε την εσωτερική σας σταθερότητα ακόμη και όταν το περιβάλλον αλλάζει.

1. Ρύθμισε το νευρικό σου σύστημα πριν ρυθμίσεις τη ζωή σου

Μπορεί να μην μπορούμε να ελέγξουμε όσα θα συμβούν στο μέλλον. Μπορούμε όμως να φροντίσουμε τον εαυτό μας αυτή τη στιγμή. Μερικές απλές πρακτικές μπορούν να βοηθήσουν το σώμα και το μυαλό να ηρεμήσουν:

  1. Σταθερή αναπνοή για λίγα λεπτά, 
  2. καθημερινή κίνηση, 
  3. επαρκής ύπνος 
  4. και απλές ρουτίνες μέσα στην ημέρα βοηθούν το νευρικό σύστημα να επανέλθει σε αίσθηση ασφάλειας. 

Όταν το σώμα ηρεμεί, η σκέψη γίνεται πιο καθαρή.

2. Περιόρισε την αρνητική πληροφορία

Όταν βλέπουμε συνεχώς αρνητικές ειδήσεις, το άγχος μεγαλώνει και αρχίζουμε να νιώθουμε ότι δεν έχουμε έλεγχο. Η συνεχής ενημέρωση δεν βοηθά πάντα, πολλές φορές απλώς μας κρατά σε ένταση.

Η ενημέρωση είναι απαραίτητη. Η υπερβολική έκθεση στις ειδήσεις όμως δεν βοηθά. Φρόντισε να ενημερώνεσαι σε συγκεκριμένες στιγμές της ημέρας και προσπάθησε να τις αποφεύγεις πριν τον ύπνο.

3. Εστίασε σε όσα μπορείς να επηρεάσεις

Όταν στρέφουμε την προσοχή μας σε μικρά πράγματα που μπορούμε να κάνουμε στην καθημερινότητά μας, το άγχος μειώνεται και νιώθουμε μεγαλύτερη δύναμη να αντιμετωπίσουμε τις δυσκολίες.

Δεν μπορούμε να ελέγξουμε τις παγκόσμιες εξελίξεις. → Μπορούμε όμως να οργανώσουμε τη δική μας ζωή και την καθημερινότητά μας.

Μπορεί να νιώθουμε ότι έχουμε πολλά πράγματα να κάνουμε → Μπορούμε όμως να βάλουμε μικρούς καθημερινούς στόχους που είναι εύκολο να πετύχουμε.

Η σταθερότητα δεν προκύπτει από τον απόλυτο έλεγχο, αλλά από τη συνέπεια σε όσα μπορούμε να επηρεάσουμε και από την εμπιστοσύνη ότι πάντα υπάρχει μια λύση στον ορίζοντα, ακόμη κι αν προς το παρόν δεν φαίνεται καθαρά.

+1. Μην περιμένεις να είσαι 100% σίγουρος για να ζήσεις

Συχνά λέμε: «Όταν ξεκαθαρίσουν τα πράγματα, τότε θα ασχοληθώ με εμένα». Η ζωή όμως ποτέ δεν είναι απόλυτα ξεκάθαρη.

  • Μπορούμε να ζήσουμε καλά ακόμη κι αν δεν έχουμε όλες τις απαντήσεις.
  • Μπορούμε να ξεκινήσουμε κάτι νέο ακόμη κι αν δεν αισθανόμαστε απόλυτη σιγουριά.
  • Καμιά φορά, η ίδια η απόφασή μας δημιουργεί τη σταθερότητα που περιμένουμε να έρθει από έξω.

Όταν κάνουμε το πρώτο βήμα, συχνά ανακαλύπτουμε ότι η σιγουριά αρχίζει να χτίζεται στην πορεία.


Τα συναισθήματα είναι έντονα και μπορούν, αν δεν αντιμετωπιστούν σωστά, να προκαλέσουν συναισθηματικά προβλήματα στο μέλλον. Η έκφραση των συναισθημάτων είναι η πιο εύκολη και ορθή οδός. Αν χρειαστείτε τη βοήθεια κάποιου ειδικού μη διστάσετε να την αναζητήσετε.

Συγγραφέας: Αργυρης Σ. Μάρδας, συγγραφέας, ιδρυτής Ελληνικού Κέντρου Συναισθημάτων, δημιουργός της Expansion Method.

Συνυπογράφουν οι επιστημονικοί συνεργάτες του ΕΚΣ:  Νταίζη Τσοχατζίδου, Ψυχολόγος, Μάρθα Ρόδη, Ψυχολόγος, Αθηνά Δελλαπόρτα, Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια και οι σύμβουλοι ψυχικής υγείας: Σταματία Αλεξάνδρου, Δήμητρα Μπακαβέλου, Ιορδανοπούλου Γεωργία, Γεωργία Κολώνια, Μαρία Μιχαλάκη, Κατερίνα Πάρνου, Πασπαράκη Ελένη, Ροδάνθη Πατρώνα, Γιώργος Στυλιανόπουλος.

Πηγές

Διάβασέ το →

Καλοσύνη vs. Σύνδρομο του “Καλού Παιδιού”: Πότε το “ευχαριστώ” σου γίνεται “συγγνώμη που υπάρχω”;

Written by: •

Η καλοσύνη είναι σαν ένα καλό φλιτζάνι καφέ: σου δίνει ενέργεια, σε φτιάχνει, και φέρνει κοντά τους ανθρώπους. Το σύνδρομο του “καλού παιδιού,” από την άλλη, μοιάζει περισσότερο με εκείνη τη σπάνια φορά που ο καφές σου έχει γεύση… καμένου τοστ. Κανείς δεν το ζήτησε, κανείς δεν το ευχαριστήθηκε, αλλά το ήπιες γιατί… έτσι κάνουν οι “καλοί άνθρωποι.” Ή μήπως όχι;

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή:

Η καλοσύνη είναι μια φυσική κατάσταση όπου εκφράζεις αγάπη, φροντίδα, και σεβασμό, χωρίς να περιμένεις αντάλλαγμα. Δεν είναι βάρος· είναι μια επιλογή. Είναι το “σε βοηθάω γιατί θέλω” κι όχι “σε βοηθάω γιατί φοβάμαι μήπως δεν με συμπαθήσεις.”

Το σύνδρομο του καλού παιδιού, όμως, είναι ένας μαραθώνιος για να κρατάς τους άλλους ευχαριστημένους, συχνά εις βάρος της δικής σου ευτυχίας. Είναι το “ναι, βεβαίως, θα το κάνω” όταν μέσα σου ουρλιάζεις “ΟΧΙ!!!” Είναι η υπερπροσπάθεια να είσαι “τέλειος” και αποδεκτός, συνήθως από φόβο απόρριψης.

Πώς καταλαβαίνεις τη διαφορά;

Η καλοσύνη έχει όρια. Το σύνδρομο του καλού παιδιού όχι. Ο καλός άνθρωπος θα σου δώσει τη βοήθειά του με την καρδιά του, αλλά αν χρειαστεί να προστατεύσει τον εαυτό του, θα το κάνει. Το καλό παιδί, αντίθετα, θα δώσει μέχρι να εξαντληθεί, και μετά θα ζητήσει συγγνώμη που δεν έχει άλλα να δώσει.

Η καλοσύνη δεν χρειάζεται επιβεβαίωση. Οι καλοσυνάτοι άνθρωποι κάνουν το καλό και προχωρούν, χωρίς να περιμένουν χειροκρότημα. Το καλό παιδί, όμως, ζει για την έγκριση: “Μου είπαν ευχαριστώ; Με εκτίμησαν; Τους ικανοποίησα;”

Η καλοσύνη προσφέρει χαρά. Το σύνδρομο του καλού παιδιού προσφέρει άγχος. Όταν κάνεις κάτι καλό από επιλογή, νιώθεις πληρότητα. Όταν το κάνεις από υποχρέωση, νιώθεις κούραση και αγανάκτηση. Κι αν δεν εκτιμηθεί; Εκεί αρχίζει ο φαύλος κύκλος της ενοχής και του θυμού.

Τι μπορείς να κάνεις αν αναγνωρίζεις τον εαυτό σου ως “καλό παιδί”;

Μάθε να λες “όχι” χωρίς ενοχές. Το “όχι” είναι ο πιο δυνατός δεσμός αυτοσεβασμού. Δεν σε κάνει λιγότερο καλό άνθρωπο· σε κάνει άνθρωπο με όρια.

Ρώτησε τον εαυτό σου “το κάνω γιατί θέλω ή γιατί πρέπει;” Αν η απάντηση είναι “γιατί πρέπει,” σκέψου: Πρέπει; Ή μήπως το έχεις βάλει εσύ στο κεφάλι σου;

Προστάτεψε τον χρόνο και την ενέργειά σου. Οι καλοί άνθρωποι ξέρουν ότι για να δώσεις, πρέπει πρώτα να έχεις. Το καλό παιδί δίνει μέχρι εξάντλησης, κι ύστερα κατηγορεί τον κόσμο που δεν το εκτίμησε.

Μικρή υπενθύμιση για το τέλος

Η καλοσύνη δεν είναι ταπεινότητα μέχρι αυτοκαταστροφής. Δεν είναι το να γίνεσαι το χαλάκι που πατάει όποιος περάσει. Είναι το φως σου, που μοιράζεσαι γιατί θες, όχι γιατί φοβάσαι να το κρατήσεις μόνο για σένα.

Το επόμενο βήμα; Δοκίμασε να πεις “όχι” με καλοσύνη και παρατήρησε τι συμβαίνει.

Διάβασέ το →

Με ποιους τρόπους μπορούμε να καλλιεργήσουμε καθημερινά καλοσύνη;

Written by: •

Η καλοσύνη είναι μία συνειδητή συμπεριφορά που χαρακτηρίζεται από πράξεις γενναιοδωρίας, εκτίμησης και ενδιαφέροντος για τους άλλους. Περιλαμβάνει την παροχή βοήθειας προς τους άλλους, χωρίς να περιμένει το άτομο που επιδίδεται σε καλοσυνάτες πράξεις ανταμοιβή ή έπαινο.

Η καλλιέργεια της ευγένειας στην καθημερινή μας ζωή είναι ένας ισχυρός τρόπος ώστε να βελτιώσουμε την προσωπική μας ευημερία και να συμβάλλουμε σε μία κοινωνία πιο ανθρώπινη, πιο ενσυναισθαντική και συμπονετική. Έτσι, η καλοσύνη μπορεί να χρησιμεύσει ως ισχυρός καταλύτης για την οικοδόμηση μιας υγιούς και ανθεκτικής κοινωνίας στο σύνολό της. Και αυτό έχει αποδειχθεί πολλάκις τόσο βιωματικά όσο και ερευνητικά όπου έχει φανεί ότι τα άτομα με ισχυρές κοινωνικές διασυνδέσεις τείνουν να έχουν καλύτερα αποτελέσματα τόσο σε σωματικό όσο και σε ψυχικό επίπεδο.

Βλέπουμε λοιπόν πως η καλοσύνη δεν είναι κάποια ιδιαίτερα περίπλοκη έννοια. Είναι αρκετά πιο απλή διότι οι ευκαιρίες στην καθημερινή ζωή των ατόμων προκειμένου να επιδείξουν καλοσύνη είναι πανταχού παρούσες. Τα μόνα που χρειάζονται από τα άτομα είναι να προσέχουν και να φροντίζουν όσους εμφανίζουν ανάγκες, να λαμβάνουν υπόψη -εκτός των αναγκών των άλλων- τις επιθυμίες και τα συναισθήματά τους και γενικότερα να τους αντιμετωπίζουν όλους ανεξαιρέτως με σεβασμό μέσα από όχι μεγάλες χειρονομίες, αλλά μέσα από μικρές διακριτικές και γενναιόδωρες πράξεις ευγνωμοσύνης και εκτίμησης.

Παρόλο που ο κόσμος συνεχώς επιταχύνεται με γοργούς ρυθμούς μέσα από τους οποίους η απρόσωπη αλληλεπίδραση και σύνδεση μεταξύ των ανθρώπων έχουν γίνει συνήθεια, οι καλοσυνάτες πράξεις χρησιμεύουν ως φάρος ελπίδας και συμπόνοιας. Προσθέτουν μία νότα ζεστασιάς στην ζωή των ατόμων και καλλιεργούν βαθιές και ουσιαστικές συνδέσεις μεταξύ αυτών. Η καλοσύνη, έτσι, δεν φέρνει μόνο χαμόγελα στα πρόσωπα των άλλων αλλά μπορεί να τους εμπνεύσει να ανταποδώσουν τη χειρονομία οδηγώντας κατ’ επέκταση σε μία αρμονική κοινωνία.

Όπως προαναφέρθηκε παραπάνω, η ενσωμάτωση της καλοσύνης στην καθημερινότητά μας μπορεί να βελτιώσει ουσιαστικά τις αλληλεπιδράσεις μας και τη συνολική μας ευημερία. Ορισμένες χρήσιμες στρατηγικές για την ενσωμάτωση της καλοσύνης στην καθημερινή ρουτίνα μας είναι οι κάτωθι:

  • Εξάσκηση στην αυτοσυμπόνοια

Η καλοσύνη ξεκινά από το πώς συμπεριφερόμαστε στον εαυτό μας. Επομένως, η καλλιέργεια μιας καλοσυνάτης και κατανοητικής στάσης απέναντι στις δικές μας ανεπάρκειες και ελλείψεις μπορεί να βοηθήσει στη μείωση του stress και στην αύξηση της συνολικής ευημερίας, κι έτσι αυτή η αυτοσυμπόνοια μπορεί να επεκταθεί και στους άλλους.

  • Διενέργεια τυχαίων πράξεων καλοσύνης

Μικρές και απροσδόκητες πράξεις καθημερινά όπως για παράδειγμα ένα κοπλιμέντο σε άγνωστο, βοήθεια σε συνάδελφο σε μία εργασία ή ένα ενθαρρυντικό σημείωμα/μήνυμα σε κάποιον, αφορούν ενέργειες που όχι μόνο ωφελούν τον παραλήπτη αλλά συγχρόνως ενισχύουν τη διάθεση και την αίσθηση σκοπού και νοήματός του.

  • Καλλιέργεια της ευγνωμοσύνης

Η συχνή εκδήλωση της ευγνωμοσύνης μπορεί να μετατοπίσει την προσοχή και εστίασή μας προς τις θετικές πτυχές της ζωής μας και να αυξήσει τη συνολική καλοσύνη. Αυτό θα μπορούσε να γίνει είτε με την τήρηση ενός ημερολογίου ευγνωμοσύνης είτε με την ανταλλαγή εκτιμήσεων με τρίτους προκειμένου για την ενίσχυση μιας πιο ευγενικής και συμπονετικής προοπτικής.

  • Ενεργητική ακρόαση

Η εξάσκηση της πλήρους προσοχής στους άλλους κατά τη διάρκεια των συνομιλιών χωρίς διακοπές ή επικριτική διάθεση δείχνει σεβασμό και μπορεί να βελτιώσει σημαντικά τις σχέσεις και την επικοινωνία.

  • Εθελοντισμός

Η συμμετοχή σε τακτική εθελοντική εργασία παρέχει ευκαιρίες για εξάσκηση της καλοσύνης σε μεγαλύτερη κλίμακα και μπορεί να αυξήσει τις κοινωνικές συνδέσεις και να προσφέρει μία αίσθηση σκοπού, τα οποία συμβάλλουν στην μακροζωία και την ευημερία.

  • Ενσυνείδητη επικοινωνία

Η προσεκτική επιλογή λέξεων καθώς και η χρήση ευγενικής και υποστηρικτικής γλώσσας, ακόμη και σε δύσκολες καταστάσεις μπορεί να δημιουργήσει ένα πιο θετικό περιβάλλον και να μειώσει τυχόν διαμάχες.

  • Ασκήσεις ενσυναίσθησης

Η τήρηση της πρακτικής, του να θέτουμε δηλαδή τον εαυτό μας τακτικά στη θέση των άλλων προκειμένου  για την κατανόησή τους, μπορεί να αυξήσει την συμπόνοια και να οδηγήσει σε προσεκτικές ενέργειες.

  • Συγχώρεση

Η άσκηση της συγχώρεσης, τόσο ως προς τους άλλους όσο και ως προς τον εαυτό μας, καθώς και η εγκατάλειψη της μνησικακίας μπορούν να μειώσουν το stress και να βελτιώσουν τη ψυχική υγεία.

  • Διαλογισμός καλοσύνης

Η ενσωμάτωση του διαλογισμού στοργικής καλοσύνης στην καθημερινή ρουτίνα μπορεί να αποτελέσει ενισχυτή θετικών σκέψεων και επιθυμιών προς τον εαυτό και τους άλλους, κάτι που μπορεί να αυξήσει την ενσυναίσθηση και τη συμπόνοια.

  • Ενσυνειδητότητα τεχολογίας

Χρησιμοποίηση της τεχνολογίας και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης αντί της εμπλοκής μας σε αρνητικές αλληλεπιδράσεις ή συγκρίσεις, για τη διάδοση της θετικότητας και της υποστήριξης των άλλων.

  • Περιβαλλοντική ευγένεια

Επέκταση της ευγένειας στο περιβάλλον μέσω βιώσιμων πρακτικών και φροντίδας για τη φύση, η οποία μπορεί να καλλιεργήσει μία αίσθηση σύνδεσης με τον ευρύτερο κόσμο.

  • Τελετουργίες καλοσύνης

Καθιέρωση ημερήσιων ή εβδομαδιαίων τελετουργιών που επικεντρώνονται στην καλοσύνη όπως για παράδειγμα η γραφή ενός ευχαριστήριου σημειώματος σε κάποιον.

Η υλοποίηση των άνωθεν πρακτικών μπορεί να οδηγήσει σε θετική ανατροφοδότηση καθιστώντας ευκολότερη και ευνοϊκότερη τη διατήρηση της καλοσύνης με την πάροδο του χρόνου. Είναι σημαντικό να σημειωθεί πως η καλλιέργεια της καλοσύνης δεν σχετίζεται με την τελειότητα αλλά με την συνεπή προσπάθεια και πρόθεση. Κάνοντας τη καλοσύνη σκόπιμα μέρος της καθημερινότητας, ακόμη και μέσα από μικρές πράξεις καλοσύνης, τα άτομα μπορούν να συνεισφέρουν στη δική τους υγεία και μακροζωία, ενώ παράλληλα να δημιουργήσουν μια πιο συμπονετική και υποστηρικτική κοινότητα γύρω τους.

«Σ΄αυτόν τον κόσμο υπάρχει μόνο ένα πράγμα στο οποίο πρέπει να υποκλινόμαστε, η μεγαλοφυΐα, και ένα πράγμα στο οποίο πρέπει να πέφτουμε στα γόνατα, η καλοσύνη.» -Βίκτωρ Ουγκώ-

Βιβλιογραφικές παραπομπές:

  1. Mayo Clinic Health System | May 29, 2020, Mayo Clinic Health System website, accessed 20 June 2023 | The Art of Kindness
  2. The Edge Treatment Center | August 18, 2021, The Edge Treatment Center website, accessed 20 June 2023 | Kindness and Substance Abuse Recovery
  3. National Alliance on Mental Illness (NAMI) | November 2, 2016, NAMI website, accessed 20 June 2023 | Practicing Mindfulness Through Kindness and Compassion
  4. ABC 11 News | September 12, 2021, ABC 11 website, accessed 20 June 2023 | ‘Kindness is Cool’: North Hills Mural Encourages Passerby to Remember the Smile Behind the Mask
  5. OpenAI. (2023). ChatGPT (Jun 14 version) [Large language model]. https://chat.openai.com/chat
Διάβασέ το →

Δικαιοσύνη: Γιατί δεν είναι αυτό που νομίζεις

Written by: •

Η δικαιοσύνη ως αρετή, όχι ως κανόνας

Όταν αναφερόμαστε στη δικαιοσύνη ως αρετή, μιλάμε για κάτι διαφορετικό από αυτό που συνήθως έχουμε στο μυαλό μας. Δεν αφορά μόνο νόμους, συμφωνίες ή το αν κάποιος έχει «δίκιο».

Η δικαιοσύνη συνδέεται με τον τρόπο που ένας άνθρωπος αναλαμβάνει τη θέση του μέσα σε μια κατάσταση. Με το πώς βλέπει τον εαυτό του σε σχέση με τους άλλους και με το κατά πόσο μπορεί να σταθεί με συνέπεια σε αυτό που του αναλογεί.

Αυτό δεν φαίνεται σε μεγάλες αποφάσεις, αλλά σε μικρές, καθημερινές στιγμές. Στο πώς μιλάμε, στο πώς ακούμε, στο πώς διεκδικούμε ή υποχωρούμε.


Πού εμφανίζεται στην καθημερινότητα

Η δικαιοσύνη ως αρετή αρχίζει να γίνεται ορατή εκεί που υπάρχει σχέση. Σε μια συζήτηση όπου κάποιος χρειάζεται να ακούσει χωρίς να διακόψει. Σε μια συνεργασία όπου καλείται να αναλάβει το μερίδιο ευθύνης που του αναλογεί.

Μια σύγκρουση είναι η καλύτερη ευκαιρία για να δεις και τη δική σου συμπεριφορά, όχι μόνο του άλλου.

Είναι οι στιγμές όπου δεν αρκεί να υπερασπιστείς τον εαυτό σου, αλλά χρειάζεται να καταλάβεις τι συμβαίνει συνολικά. Και αυτό δεν είναι αυτονόητο. Μαθαίνεται.


Γιατί δυσκολευόμαστε με αυτή την αρετή

Αν παρατηρήσει κανείς τον εαυτό του, θα δει ότι η δικαιοσύνη δεν είναι κάτι που εφαρμόζεται σταθερά. Υπάρχουν στιγμές που γινόμαστε αυστηροί με τους άλλους και επιεικείς με τον εαυτό μας. Και άλλες φορές που συμβαίνει το αντίθετο. Υπάρχουν στιγμές που βλέπουμε καθαρά τι συμβαίνει και άλλες που επηρεαζόμαστε από το συναίσθημα, την ένταση ή την ανάγκη να έχουμε δίκιο.

Αυτή η μετακίνηση δείχνει ότι η δικαιοσύνη δεν είναι κάτι σταθερό, αλλά μια αρετή που χρειάζεται εξάσκηση για να σταθεροποιηθεί.


Η δικαιοσύνη ως μέρος της προσωπικής ανάπτυξης

Όταν κάποιος αρχίζει να δουλεύει με τις αρετές, η δικαιοσύνη γίνεται ένα πολύ πρακτικό σημείο αναφοράς. Αρχίζει να παρατηρεί:

  • πότε παίρνει περισσότερο χώρο από όσο χρειάζεται
  • πότε αφήνει τον εαυτό του πίσω
  • πότε βλέπει καθαρά και πότε όχι

Δεν πρόκειται για μια διαδικασία αξιολόγησης, αλλά για μια διαδικασία κατανόησης. Σταδιακά, αυτή η παρατήρηση οδηγεί σε πιο σταθερές επιλογές. Όχι επειδή «πρέπει», αλλά επειδή αρχίζει να γίνεται πιο καθαρό το τι συμβαίνει κάθε φορά.


Εφαρμογή στη συμβουλευτική και τη θεραπεία

Στο πλαίσιο της συμβουλευτικής, η δικαιοσύνη ως αρετή μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να κατανοηθεί καλύτερα ο τρόπος που λειτουργεί ένας δέκτης. Δεν χρειάζεται να εξηγηθεί θεωρητικά. Φαίνεται μέσα από τη συμπεριφορά. Στο πώς κάποιος αφηγείται μια κατάσταση. Στο πού τοποθετεί τον εαυτό του μέσα σε αυτήν. Στο πώς βλέπει τον άλλον.

Αυτά τα στοιχεία μπορούν να γίνουν αφετηρία για να διερευνηθεί πώς λειτουργεί η έννοια της δικαιοσύνης στη ζωή του.

Σε ομαδικά πλαίσια, αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη δυναμική, γιατί οι σχέσεις μέσα στην ομάδα αναδεικνύουν με φυσικό τρόπο τα σημεία ισορροπίας ή ανισορροπίας.


Μια σειρά από άρθρα για τις αρετές

Η δικαιοσύνη είναι μία μόνο από τις αρετές που επηρεάζουν τον τρόπο που ζούμε και σχετιζόμαστε.

Στα επόμενα άρθρα, θα εξετάσουμε και άλλες αρετές, όπως η ανδρεία, η σωφροσύνη και η φρόνηση, με στόχο να δούμε πώς εμφανίζονται στην πράξη και πώς μπορούν να καλλιεργηθούν μέσα στην καθημερινότητα.

Η προσέγγιση αυτή δεν αφορά μόνο την προσωπική ανάπτυξη, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να δουλευτεί μια συνεδρία, είτε ατομικά είτε σε ομαδικό πλαίσιο.


Η δικαιοσύνη παύει να είναι κάτι εξωτερικό. Γίνεται ένας τρόπος να καταλάβει κανείς πώς στέκεται μέσα στη ζωή του.


Πηγές

  • Αριστοτέλης, «Ηθικά Νικομάχεια» – Βιβλίο Ε (Περί Δικαιοσύνης)
  • American Psychological Association (APA) – Έρευνες για ηθική ανάπτυξη και συμπεριφορά
  • VIA Institute on Character – Character Strengths and Virtues Classification (Δικαιοσύνη ως βασική δύναμη χαρακτήρα)
  • Harvard University – Human Flourishing Program (μελέτες για ηθική, ευημερία και κοινωνική λειτουργία)
Διάβασέ το →

Δωρεάν Παιδικό Παραμύθι: Η Νίκη και το Λουλούδι που Αγαπάει την Άνοιξη της Anni Eza

Written by: •

Η Νίκη ήταν ένα κορίτσι γεμάτο περιέργεια, αλλά με ελάχιστη υπομονή. Της άρεσε να ανακαλύπτει περίεργα πράγματα και να θέτει τις πιο απροσδόκητες ερωτήσεις, όπως:

“Γιατί τα παγωτά λιώνουν πάντα όταν θέλω να τα φάω;”

“Ποιος σκέφτηκε να βάλει τον Αύγουστο δίπλα στον Σεπτέμβρη;”

Και, φυσικά: “Γιατί η γιαγιά δεν μου δίνει σοκολάτα πριν το φαγητό; Μήπως φοβάται ότι θα γίνω πιο γλυκιά από εκείνη;”

Ένα πρωί, καθώς εξερευνούσε τον κήπο του γείτονα (χωρίς να ζητήσει άδεια, φυσικά), κάτι ασυνήθιστο τράβηξε την προσοχή της. Ανάμεσα στις τριανταφυλλιές και τις τουλίπες, ξεχώριζε ένα μικροσκοπικό λουλούδι με πέταλα σαν ακτίνες ήλιου και έναν μίσχο που έμοιαζε να λαμπυρίζει.

Η Νίκη πλησίασε με περιέργεια και έσκυψε κοντά του.

“Ε! Μην με κοιτάς έτσι! Είμαι ντροπαλό!”

Η Νίκη πετάχτηκε πίσω από την έκπληξη, σχεδόν έπεσε πάνω σε μια γλάστρα.

“Ποιος μιλάει;” ρώτησε. “Μήπως… είσαι εσύ, λουλούδι;”

“Φυσικά και είμαι εγώ,” απάντησε το λουλούδι, “και να ξέρεις, δεν μιλάω σε όλους. Εσύ όμως φαίνεσαι ξεχωριστή. Έχεις μια λάμψη καλοσύνης μέσα σου. Γι’ αυτό θα σου αποκαλύψω το μυστικό μου.”

Η Νίκη έγειρε κοντά, κρατώντας την αναπνοή της.

“Ανθίζω μόνο όταν οι άνθρωποι γύρω μου είναι καλοί και ευγενικοί,” είπε το λουλούδι. “Χωρίς καλοσύνη, μαραίνομαι και εξαφανίζομαι.”  


Η Νίκη έμεινε άφωνη. Ένα λουλούδι που ζούσε από την καλοσύνη; Αυτό έπρεπε να το δει από κοντά!

Η Νίκη αποφάσισε να το φροντίσει με κάθε τρόπο. Του έδινε νερό, του μιλούσε τρυφερά και έλεγχε να μην πλησιάζει κανείς με άγριες διαθέσεις. Όμως, μέρες περνούσαν και το λουλούδι δεν έδειχνε σημάδια άνθισης.

“Τι κάνω λάθος;” ρώτησε απελπισμένη.

“Η καλοσύνη δεν είναι μόνο να με φροντίζεις,” απάντησε το λουλούδι. “Πρέπει να τη δείξεις στους ανθρώπους γύρω σου. Ξεκίνα από αυτούς που συναντάς κάθε μέρα.”

Η Νίκη αποφάσισε να δοκιμάσει.

Στο σχολείο, όταν η φίλη της, η Κατερίνα, έριξε κατά λάθος τον χυμό της, η Νίκη της πρόσφερε τον δικό της.

Όταν ο μικρός της αδερφός έσπασε κατά λάθος το αγαπημένο της παιχνίδι, αντί να θυμώσει, του υποσχέθηκε να του φτιάξει ένα καινούργιο.

Και όταν η γιαγιά της αρνήθηκε να της δώσει σοκολάτα πριν το φαγητό, η Νίκη απάντησε με ένα χαμόγελο: “Εντάξει, γιαγιά. Θα περιμένω!”

Η γιαγιά της συγκινήθηκε τόσο πολύ που της έδωσε δύο κομμάτια σοκολάτα στο τέλος!

Μια μέρα, καθώς φρόντιζε το λουλούδι, παρατήρησε κάτι μαγικό. Ο μίσχος του είχε δυναμώσει, τα πέταλά του έλαμπαν σαν μικροί ήλιοι, και ένα γλυκό, ζεστό άρωμα γέμιζε τον αέρα.  

“Τα κατάφερες!” φώναξε το λουλούδι. “Έμαθες ότι η καλοσύνη είναι σαν το νερό και το φως. Όταν τη δίνεις στους άλλους, ανθίζεις κι εσύ!”

Η Νίκη χαμογέλασε πλατιά. “Άρα, δεν είσαι μόνο ένα λουλούδι. Είσαι ένας δάσκαλος καλοσύνης!”

“Ακριβώς,” είπε το λουλούδι, “αλλά κράτα το μυστικό μας. Δεν θέλω να γίνω διάσημο και να με ψάχνουν όλοι.”

Από εκείνη τη μέρα, η Νίκη έγινε γνωστή ως το κορίτσι που έφερνε χαμόγελα όπου κι αν πήγαινε. Και το λουλούδι της, κρυμμένο στον κήπο, συνέχισε να ανθίζει, κάθε φορά που η καλοσύνη της Νίκης άγγιζε τον κόσμο.

Η Νίκη έμαθε πως η καλοσύνη δεν είναι απλώς μια πράξη, αλλά μια δύναμη που κάνει την άνοιξη να ζει μέσα μας, κάθε μέρα.

Μοιράσου το παραμύθι

Αν σου άρεσε, μπορείς να το μοιραστείς με ένα παιδί ή έναν ενήλικα που χρειάζεται μια μικρή υπενθύμιση καλοσύνης!


Μια προσφορά της Anni Eza (Άννα Γκάτζιου), στο πλαίσιο των κοινωνικών δράσεων του Ελληνικού Κέντρου Συναισθημάτων.

Η Άννα (Anni Eza) είναι θεραπεύτρια με πολυετή εμπειρία στον χώρο της προσωπικής ανάπτυξης. Έχει ασχοληθεί με διαφορετικές θεραπευτικές προσεγγίσεις και με τον διαλογισμό, ενώ διαθέτει και παιδαγωγική κατάρτιση με πολυετή παρουσία στην εκπαίδευση. Το έργο της επικεντρώνεται στην υποστήριξη της αυτογνωσίας και της επεξεργασίας προσωπικών εμπειριών, μέσα από μια προσέγγιση που συνδέει τη θεραπεία με τη μάθηση και τη σχέση με τον εαυτό και τους άλλους.

Διάβασέ το →

Οι δεξιότητες που αντέχουν: Τι μας δείχνει η παγκόσμια συνάντηση CASEL για το μέλλον της εκπαίδευσης

Written by: •

Η παγκόσμια συνάντηση CASEL

Το Ελληνικό Κέντρο Συναισθημάτων είχε την ευκαιρία να συμμετέχει, ως μέλη της οικογένειας του CASEL, την 4η παγκόσμια συνάντηση με θέμα: «State of the Field 2025: Δεξιότητες που αντέχουν, Αντίκτυπος που Διαρκεί», με κεντρικούς ομιλητές τους Dr. Timothy Shriver και Dr. Aaliyah A. Samuel. Την συνάντηση παρακολούθησε η Γεωργία Ιορδανοπούλου, σύμβουλος Ψυχικής Υγείας και Κοινωνικών και Συναισθηματικών Δεξιοτήτων exSEL.

Βάσει της Εθνικής Έρευνας Εφαρμογής SEL που έγινε στις Ηνωμένες Πολιτείες, 8 στα 10 σχολεία πλέον χρησιμοποιούν ένα πρόγραμμα σπουδών SEL.


Η επίδραση της SEL σύμφωνα με τους εκπαιδευτικούς

Σε ερώτηση που έγινε σε καθηγητές, διευθυντές και περιφερειάρχες, των οποίων οι περιφέρειες είχαν χρησιμοποιήσει κοινωνική – συναισθηματική μάθηση (SEL), σχετικά με το τι είδους επίδραση έχει η συγκεκριμένη μάθηση που διεξάγεται στην τάξη ή στο σχολείο στα αποτελέσματα των μαθητών, απάντησαν ως εξής:

  • 54% κάπως θετικά
  • 25% ουδέτερα / χωρίς επίδραση
  • 17% πολύ θετικά
  • 3% κάπως αρνητικό
  • 1% πολύ αρνητικά

Βλέπουμε επομένως ότι οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί λένε ότι η SEL έχει θετικό αντίκτυπο στην επίδοση της χρονιάς.

Χαρακτηριστικά, μία δασκάλα αναφέρει ότι πριν την εφαρμογή της SEL είχε πολύ “δράμα” μέσα στην τάξη που τη δυσαρεστούσε. Όταν ξεκίνησε την εφαρμογή των Πρωτοκόλλων, δεν επηρεάστηκε μόνο η κουλτούρα της τάξης, αλλά και οι επιδόσεις σε σχολικό επίπεδο.

Μετά από ένα χρόνο εφαρμογής Πρωτοκόλλων SEL, η τάξη της είχε τα καλύτερα αποτελέσματα στην πολιτεία τους που είχε δει η ίδια σε ολόκληρη την καριέρα της.


Η εμπειρία των μαθητών

Επίσης, και οι μαθητές οι ίδιοι λένε ότι με τη SEL έχουν μια καλύτερη εικόνα για τον εαυτό τους, αισθάνονται δυνατοί, συνδεδεμένοι και ότι είναι μια οικογένεια.


Οι στόχοι της κοινότητας CASEL

Ενημερωθήκαμε ότι οι στόχοι της κοινότητας CASEL είναι να στοχεύσει σε 4 βασικούς πυλώνες:

  • Ενθάρρυνση της δέσμευσης των μαθητών όχι μόνο όσον αφορά τις επιδόσεις τους στα μαθήματα, αλλά και στο πώς θα αυξηθεί η δημιουργικότητα, η χαρά και το νόημα της μάθησης
  • Προσπάθεια αξιοποίησης της AI τεχνολογίας με τρόπο που να μην μπλοκάρει τα παραπάνω, αλλά να τα αναπτύσσει
  • Έμφαση στην ψυχική υγεία, με στόχο την προαγωγή της ευεξίας των νέων, όχι μόνο για καλύτερη απόδοση στο σχολείο, αλλά και για προετοιμασία σε ένα μέλλον που αλλάζει
  • Δημιουργία μονοπατιών γνώσης, όπου οι νέοι θα συνδέονται μεταξύ τους με διάφορους τρόπους, επαγγελματικά και κοινωνικά

Το όραμα για το μέλλον

Το Ελληνικό Κέντρο Συναισθημάτων μοιράζεται μαζί σας το συναρπαστικό όραμα για την προώθηση του SEL ως το θεμέλιο για μια γενιά έτοιμη για το μέλλον.

Αναζητήστε πληροφορίες στη σελίδα του Κέντρου για το επόμενο σεμινάριο της εκπαίδευσης πάνω στις Κοινωνικές – Συναισθηματικές Δεξιότητες, που αποτελούν εφόδιο για μικρούς και μεγάλους.

Διάβασέ το →

Πώς οι πράξεις καλοσύνης επιδρούν στη μακροζωία του ατόμου

Written by: •

Σύμφωνα με μετα-ανάλυση του 2018, που δημοσιεύθηκε στο Journal of Experimental Social Psychology, η ενασχόληση με πράξεις καλοσύνης προς τους άλλους αποτελεί από μόνη της έναν αποτελεσματικό τρόπο βελτίωσης της ευημερίας. Παράλληλα, μια άλλη μελέτη του 2017, που δημοσιεύθηκε στο Evolution and Human Behavior, έδειξε ότι οι άνθρωποι που φροντίζουν εθελοντικά άλλους φαίνεται να ζουν περισσότερο σε σύγκριση με όσους δεν αναπτύσσουν αντίστοιχη φροντιστική στάση.

Ακόμη, νεότερη έρευνα εξέτασε το πώς ένιωθαν οι άνθρωποι αφού είτε έκαναν είτε παρατηρούσαν ευγενικές πράξεις κάθε ημέρα για επτά συνεχόμενες ημέρες. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία σε ομάδες: κάποιοι κλήθηκαν να κάνουν τουλάχιστον μία πράξη καλοσύνης περισσότερο από το συνηθισμένο, είτε προς ένα κοντινό τους πρόσωπο, είτε προς κάποιον γνωστό, άγνωστο ή ακόμη και προς τον εαυτό τους, ενώ άλλοι κλήθηκαν να παρατηρούν ενεργά πράξεις καλοσύνης στο περιβάλλον τους. Τα επίπεδα ευτυχίας τους μετρήθηκαν πριν και μετά από αυτή την επταήμερη διαδικασία. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τόσο η καλοσύνη προς τον εαυτό μας όσο και προς τους άλλους, αλλά και η συνειδητή παρατήρηση της καλοσύνης γύρω μας, μπορούν να ενισχύσουν την αίσθηση ευτυχίας.

Έρευνες έχουν δείξει επίσης ότι τα άτομα που εξασκούνται συστηματικά σε πράξεις καλοσύνης αναφέρουν αυξημένη αίσθηση σκοπού και νοήματος στη ζωή τους. Αυτό το στοιχείο έχει συνδεθεί με καλύτερα αποτελέσματα υγείας και με μεγαλύτερη μακροζωία. Σε βιολογικό επίπεδο, ορισμένες μελέτες έχουν οδηγήσει στην υπόθεση ότι η καλοσύνη μπορεί να επηρεάζει ακόμη και το μήκος των τελομερών, δηλαδή των προστατευτικών καλυμμάτων στα άκρα των χρωμοσωμάτων, τα οποία μικραίνουν με την πάροδο της ηλικίας και την επίδραση του στρες. Επειδή τα τελομερή θεωρούνται σημαντικός δείκτης κυτταρικής γήρανσης, αυτή η σύνδεση παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Σε ό,τι αφορά τη μακροημέρευση, οι βιολογικοί και ψυχολογικοί μηχανισμοί που φαίνεται να συνδέουν την καλοσύνη με τη μακροζωία είναι σύνθετοι και πολυπαραγοντικοί. Σε φυσιολογικό επίπεδο, οι καλοσυνάτες πράξεις έχουν συνδεθεί με την απελευθέρωση ωκυτοκίνης, της ορμόνης που συχνά αναφέρεται ως «ορμόνη της αγάπης» ή «ορμόνη του δεσμού». Η ωκυτοκίνη παίζει σημαντικό ρόλο στον κοινωνικό δεσμό, στην κοινωνική συνοχή και στη μείωση του στρες. Παράλληλα, τα αυξημένα επίπεδά της έχουν συσχετιστεί με χαμηλότερη αρτηριακή πίεση και μειωμένη φλεγμονή στον οργανισμό, δύο παράγοντες που σχετίζονται στενά με την καλύτερη υγεία και τη μακροζωία.

Από ψυχολογική σκοπιά, οι πράξεις καλοσύνης έχουν συνδεθεί με αυξημένα επίπεδα ικανοποίησης από τη ζωή. Αυτή η θετική συναισθηματική βάση φαίνεται να έχει ευρύτερες επιδράσεις στην ψυχική υγεία, μειώνοντας τον κίνδυνο εμφάνισης καταθλιπτικών και αγχωδών συμπτωμάτων. Επιπλέον, τα άτομα που επιδίδονται συχνά σε ευγενικές πράξεις φαίνεται να ενισχύουν την ενσυναίσθησή τους και να καλλιεργούν μια πιο ουσιαστική προοπτική στις σχέσεις τους με τους άλλους. Αυτή η συστηματική «άσκηση» στην καλοσύνη μπορεί να οδηγήσει και σε καλύτερη συναισθηματική ρύθμιση, δηλαδή στην ικανότητα να διαχειρίζεται κανείς πιο αποτελεσματικά τα συναισθήματά του. Με αυτόν τον τρόπο, ενδέχεται να μειώνεται και ο φυσιολογικός αντίκτυπος των αρνητικών συναισθηματικών καταστάσεων στο σώμα, επιβραδύνοντας πιθανώς τη διαδικασία γήρανσης σε κυτταρικό επίπεδο.

Συμπερασματικά, οι βιολογικοί και ψυχολογικοί μηχανισμοί μέσω των οποίων η καλοσύνη και η ευγένεια επηρεάζουν θετικά την υγεία και τη μακροζωία είναι πολλοί και αλληλένδετοι. Η αμοιβαία φύση της καλοσύνης συμβάλλει στη δημιουργία ενός θετικού κοινωνικού περιβάλλοντος, παράγοντας ένα διαδοχικό αποτέλεσμα θετικών αλληλεπιδράσεων. Αυτό το «ντόμινο» καλοσύνης μπορεί να οδηγήσει στη διαμόρφωση πιο υποστηρικτικών κοινοτήτων, οι οποίες έχουν σταθερά συνδεθεί με καλύτερα αποτελέσματα υγείας και αυξημένη μακροζωία.

«Καμία πράξη καλοσύνης, όσο μικρή κι αν είναι, δεν πάει χαμένη.»

Αίσωπος

Βιβλιογραφικές πηγές

  • Curry, O. S., Rowland, L., Van Lissa, C., Zlotowitz, S., McAlaney, J., & Whitehouse, H. (2018). Happy to help? A systematic review and meta-analysis of the effects of performing acts of kindness on the well-being of the actor. 76, 320–329.
  • Hilbrand, S., Coall, D., Gerstorf, D., & Hertwig, R. (2017). Caregiving within and beyond the family is associated with lower mortality for the caregiver: A prospective study. Evolution and Human Behavior, 38(3), 397–403.
  • Rowland, L., & Curry, O. S. (2019). A range of kindness activities boost happiness. Journal of Social Psychology, 159(3), 340–343.
Διάβασέ το →

Η Αρετή Σήμερα: Η Πυξίδα που Ξεχάσαμε

Written by: •


Από την αρχαία σοφία στη σύγχρονη ζωή

Όταν μιλάμε για αρετές στην αρχαία Ελλάδα, δεν μιλάμε μόνο για φιλοσοφία. Μιλάμε για έναν τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι προσπαθούσαν να καταλάβουν πώς στέκεται κανείς σωστά μέσα στη ζωή του.

Πριν ακόμη οργανωθεί αυτή η σκέψη σε φιλοσοφικά κείμενα, οι αρετές είχαν ήδη πάρει μορφή μέσα από μύθους και θεότητες. Η Δίκη δεν ήταν απλώς μια έννοια, αλλά μια παρουσία που συμβόλιζε την ισορροπία και τη δικαιοσύνη στις ανθρώπινες πράξεις. Η Αιδώς εξέφραζε το μέτρο και τον σεβασμό, εκείνη τη λεπτή εσωτερική αίσθηση που σε κρατά πριν ξεπεράσεις ένα όριο. Η Νέμεσις λειτουργούσε ως υπενθύμιση ότι κάθε υπερβολή έχει συνέπειες. Και η Σοφία συνδεόταν με τη δυνατότητα να βλέπεις πιο καθαρά και να κατανοείς τι πραγματικά συμβαίνει.

  • Δίκη: η ισορροπία και η δικαιοσύνη στις σχέσεις και στις πράξεις
  • Αιδώς: η αίσθηση του μέτρου και του σεβασμού
  • Νέμεσις: η αποκατάσταση όταν τα όρια ξεπερνιούνται
  • Σοφία: η κατανόηση και η ικανότητα διάκρισης

Αυτές οι μορφές έδιναν στις αρετές κάτι πολύ συγκεκριμένο. Τις έκαναν αναγνωρίσιμες. Δεν ήταν ιδέες που μένουν στο μυαλό, αλλά κάτι που μπορούσες να θυμηθείς τη στιγμή που το χρειαζόσουν.

Πάνω σε αυτή τη βάση, ο Αριστοτέλης προσπάθησε να οργανώσει την έννοια της αρετής με πιο συστηματικό τρόπο. Συμπεριέλαβε τις ήδη γνωστές αρετές και πρόσθεσε και άλλες, όπως η φιλία, η πραότητα, η μεγαλοψυχία και η ειλικρίνεια, δίνοντας ιδιαίτερη σημασία στη φρόνηση ως ικανότητα λήψης αποφάσεων. Η προσέγγισή του δεν έμεινε στη θεωρία. Περιέγραψε πώς αυτές οι ποιότητες καλλιεργούνται μέσα από τη συνήθεια και την επανάληψη, ως μέρος μιας διαδικασίας που σήμερα θα ονομάζαμε προσωπική ανάπτυξη.

Αυτό που διατηρείται μέχρι σήμερα δεν είναι μόνο οι έννοιες, αλλά ο τρόπος σκέψης. Η ιδέα ότι ο άνθρωπος διαμορφώνεται μέσα από αυτό που επαναλαμβάνει.


Πώς εφαρμόζονται οι αρετές σήμερα

Στη σύγχρονη ζωή, οι αρετές δεν εμφανίζονται ως λέξεις που χρειάζεται να ορίσουμε, αλλά ως τρόποι που ήδη λειτουργούμε μέσα σε καθημερινές καταστάσεις.

Εμφανίζονται όταν κάποιος χρειάζεται να πάρει μια απόφαση χωρίς να είναι σίγουρος για το αποτέλεσμα. Όταν βρίσκεται μέσα σε μια σχέση και καλείται να δει μέχρι πού φτάνει και πού χρειάζεται να σταματήσει. Όταν έρχεται αντιμέτωπος με κάτι που τον δυσκολεύει και πρέπει να αποφασίσει αν θα το αντιμετωπίσει ή αν θα το αποφύγει.

Σε αυτές τις στιγμές, η σκέψη δεν λειτουργεί αποκομμένα. Συνδέεται με τον τρόπο που έχει μάθει ο καθένας να στέκεται. Και αυτός ο τρόπος δεν είναι τυχαίος. Έχει διαμορφωθεί μέσα από εμπειρίες, επιλογές και επαναλήψεις.

Οι αρετές, σε αυτό το πλαίσιο, μπορούν να λειτουργήσουν σαν ένας τρόπος να παρατηρήσει κανείς αυτή τη λειτουργία πιο καθαρά. Όχι για να την κρίνει, αλλά για να την καταλάβει.


Γιατί αυτό έχει σημασία

Στην πράξη, οι περισσότερες δυσκολίες δεν προκύπτουν επειδή δεν γνωρίζουμε τι συμβαίνει, αλλά επειδή δυσκολευόμαστε να σταθούμε με σταθερότητα τη στιγμή που συμβαίνει.

Υπάρχουν στιγμές που κάποιος καταλαβαίνει τι θα τον βοηθούσε, αλλά δεν μπορεί να το εφαρμόσει. Άλλες φορές βλέπει καθαρά τι τον δυσκολεύει, αλλά επαναλαμβάνει το ίδιο μοτίβο. Και υπάρχουν και στιγμές όπου η πίεση είναι τέτοια που η σκέψη δεν προλαβαίνει να οργανωθεί.

Εκεί αποκτούν νόημα οι αρετές. Όχι ως απαντήσεις, αλλά ως τρόποι να διατηρείται μια εσωτερική συνοχή, ακόμη και όταν τα δεδομένα δεν είναι ξεκάθαρα.


Εφαρμογή στη συμβουλευτική και τη θεραπεία

Σε ένα πλαίσιο συμβουλευτικής ή ψυχοθεραπείας, οι αρετές μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως ένας τρόπος να διαβαστεί η εμπειρία του δέκτη με μεγαλύτερη ακρίβεια.

Δεν χρειάζεται να αναλυθούν θεωρητικά για να λειτουργήσουν. Φαίνονται ήδη μέσα από τον τρόπο που κάποιος σχετίζεται, αποφασίζει και αντιδρά.

Μπορούν να αναδειχθούν σε σημεία όπου υπάρχει δυσκολία, όπως η διαχείριση ορίων, η αποφυγή, η αβεβαιότητα ή η δυσκολία στη λήψη αποφάσεων. Και μέσα από αυτή τη διαδικασία, μπορούν να γίνουν ένα πλαίσιο κατανόησης που συνδέεται άμεσα με την καθημερινότητα.

Σε ομαδικά πλαίσια, αυτό γίνεται ακόμη πιο εμφανές. Οι αρετές εκφράζονται μέσα στη δυναμική της ομάδας, μέσα από ρόλους, αντιδράσεις και αλληλεπιδράσεις που επιτρέπουν να φανεί πώς λειτουργεί κάθε άτομο σε σχέση με τους άλλους.


Τα ίδια χώματα, η ίδια ευθύνη

Όλες αυτές οι ιδέες δεν γεννήθηκαν κάπου μακριά από εμάς. Δημιουργήθηκαν στον ίδιο τόπο που πατάμε σήμερα. Στα ίδια χώματα. Από ανθρώπους που περπάτησαν, σκέφτηκαν και προσπάθησαν να καταλάβουν τη ζωή με έναν τρόπο που ακόμη μας αφορά.

Αυτό που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι ότι αυτή η συνέχεια δεν είναι μόνο πολιτισμική. Είναι και προσωπική. Υπάρχει μια πραγματική πιθανότητα, έστω και μακρινή, να συνδεόμαστε βιολογικά με εκείνους που έβαλαν αυτές τις βάσεις, που διατύπωσαν αυτές τις σκέψεις, που έδωσαν μορφή στις αρετές μέσα από μύθους και φιλοσοφία.

Ίσως εσύ, που διαβάζεις αυτό το άρθρο να είσαι ένας απόγονος αυτών των εξαιρετικών ανθρώπων που δημιούργησαν αυτούς τους μύθους, ανέπτυξαν αυτές τις ιδέες…

Αυτό δεν είναι απλώς μια όμορφη ιδέα. Δημιουργεί μια διαφορετική σχέση με αυτή τη γνώση. Δεν την αντιμετωπείς σαν κάτι ξένο ή παλιό, αλλά σαν κάτι που σε αφορά άμεσα.

Και ίσως αυτό φέρνει μαζί του και μια ευθύνη. Όχι να την αναπαράγουμε όπως ήταν, αλλά να τη δουλέψουμε ξανά μέσα στο σημερινό πλαίσιο. Σε έναν κόσμο που έχει αλλάξει, αλλά συνεχίζει να αντιμετωπίζει παρόμοια ερωτήματα.

Με αυτή την έννοια, οι αρετές δεν ανήκουν στο παρελθόν. Μπορούν να επανέλθουν ως ένα σύγχρονο εργαλείο σκέψης και ζωής. Και ίσως αυτή τη φορά, με τις συνθήκες που έχουμε σήμερα, να μπορούμε να τις κατανοήσουμε και να τις αξιοποιήσουμε ακόμη πιο ουσιαστικά.


Μια σειρά από άρθρα για τις αρετές

Το άρθρο αυτό αποτελεί μια πρώτη προσέγγιση σε έναν τρόπο σκέψης που μπορεί να αναπτυχθεί περισσότερο.

Στα επόμενα άρθρα της σειράς, θα εξεταστούν ξεχωριστά βασικές αρετές, με στόχο να φανεί πώς εμφανίζονται στην καθημερινότητα και πώς μπορούν να καλλιεργηθούν στην πράξη.

Η εστίαση θα δοθεί όχι μόνο στο τι σημαίνει κάθε αρετή, αλλά κυρίως στο πώς βιώνεται και πώς μπορεί να ενσωματωθεί, τόσο σε προσωπικό επίπεδο όσο και μέσα σε ένα επαγγελματικό πλαίσιο συμβουλευτικής ή θεραπείας.


Κλείσιμο

Η έννοια της αρετής δεν αφορά κάτι μακρινό ή θεωρητικό. Συνδέεται με τον τρόπο που διαμορφώνεται η στάση ενός ανθρώπου μέσα στον χρόνο.

Και αυτός ο τρόπος, όσο παρατηρείται και καλλιεργείται, μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά την εμπειρία της καθημερινότητας.


Πηγές

  • Ηθικά Νικομάχεια, Αριστοτέλης
  • American Psychological Association – Character strengths & well-being: https://www.apa.org
  • VIA Institute on Character – https://www.viacharacter.org
  • Harvard University – Human flourishing research: https://hfh.fas.harvard.edu

Διάβασέ το →
↑