Visit Sponsor

Μπορεί η Συναισθηματική Νοημοσύνη και η εφαρμογή της Καλοσύνης να οδηγήσουν σε καλύτερες διαπροσωπικές σχέσεις;

Written by: •

Η Συναισθηματική Νοημοσύνη και η Καλοσύνη είναι δύο έννοιες που θα έλεγε κάποιος ότι συνδέονται μεταξύ τους. Καθώς διανύουμε μια εποχή που όλα αλλάζουν και οι ανθρώπινες σχέσεις γίνονται ολοένα και πιο απαιτητικές, η ικανότητα μας να αναγνωρίζουμε και να διαχειριζόμαστε τα συναισθήματά μας και ταυτόχρονα να μπορούμε ν’ ανταποκριθούμε με Καλοσύνη στο κοινωνικό σύνολο και τις προκλήσεις της καθημερινότητας, αποτελεί σοβαρό πλεονέκτημα .  

 Ας  δούμε πιο προσεκτικά πως και γιατί θα μπορούσε η εφαρμογή και των δύο να οδηγήσει σε καλύτερες σχέσεις! 

Τι είναι η Συναισθηματική Νοημοσύνη;

Η συναισθηματική νοημοσύνη (ΕQ) αναφέρεται στην ικανότητα ενός ατόμου να αναγνωρίζει, να κατανοεί και να διαχειρίζεται τόσο τα δικά του συναισθήματα όσο και τα συναισθήματα των άλλων. Αποτελείται από πέντε βασικές δεξιότητες:

  1. Αυτογνωσία: Η ικανότητα να αναγνωρίζουμε και να κατανοούμε τα δικά μας συναισθήματα και πως αυτά μαζί με τους εξωτερικούς παράγοντες επηρεάζουν τις πράξεις μας.
  2. Αυτοδιαχείριση: Η ικανότητα να διαχειριζόμαστε τα συναισθήματά μας και να ανταποκρινόμαστε σε δύσκολες συνθήκες με ψυχραιμία.
  3.  Προσφορά-Κίνητρα: Τι μας ωθεί σε μια θετική συμπεριφορά και πως αυτή επηρεάζει τους άλλους . 
  4. Ενσυναίσθηση: Η ικανότητα να κατανοούμε τα συναισθήματα των άλλων και να βάζουμε τον εαυτό μας στη θέση τους.
  5. Κοινωνικές δεξιότητες: Η ικανότητα να αλληλεπιδρούμε αποτελεσματικά με τους άλλους και να διαχειριζόμαστε τις σχέσεις με τρόπο που να προάγει την αμοιβαία κατανόηση και συνεργασία.

Τι Είναι η Καλοσύνη;

Δανείζομαι τον ορισμό της Καλοσύνης από το Ελληνικό Κέντρο Συναισθημάτων :    « Η Καλοσύνη είναι η πηγαία αγαθή πρόθεση, η απουσία της κακίας και της πονηριάς, η αρετή που εμπεριέχει όλες τις άλλες αρετές, συνώνυμο της αποδοχής και της συγχώρεσης. Έμφυτη μεν, αλλά μπορεί και να καλλιεργηθεί. Βοηθά στην ενσυναίσθηση, στην αποδεκτικότητα, στην ψυχική ανθεκτικότητα, στην αυτοεκτίμηση, στην αυτοπεποίθηση, στην ευτυχία, στην αλληλεγγύη και έχει τη δύναμη να μεταμορφώσει την κοινωνία μας σε καλύτερη ». 

Αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά χαρακτηριστικά που συνδέονται με τη συναισθηματική νοημοσύνη, καθώς εκφράζεται μέσω της ικανότητάς μας να κατανοούμε και να ανταποκρινόμαστε στις ανάγκες των άλλων.

Συναισθηματική Νοημοσύνη και  Καλοσύνη

Πιο πάνω αναφέραμε τους 5 πυλώνες που απαρτίζουν τη Συναισθηματική Νοημοσύνη. Καταλαβαίνουμε ότι έχοντας αυτές τις ικανότητες μπορούμε να αναγνωρίσουμε καλύτερα  πότε πχ. οι άλλοι έχουν ανάγκη από υποστήριξη. 

Καλλιεργώντας την ενσυναίσθηση, που αποτελεί έναν από τους 5 πυλώνες, είμαστε σε θέση να κατανοήσουμε τους άλλους ευκολότερα. Αυτή η κατανόηση είναι από μόνη της μια πράξη Καλοσύνης. Ποιος δε θα ήθελε να βρίσκεται με άτομα που τον καταλαβαίνουν και του συμπαραστέκονται; 

Φέρνω ένα παράδειγμα ενός ανθρώπου που δεν είναι πολύ καλός στην έκφραση των συναισθημάτων του κι έχει ένα φίλο που μπορεί ν’ αντιληφθεί αυτή του την αδυναμία. Σε μια δύσκολή στιγμή του πρώτου, ο φίλος του έχει την ικανότητα μέσω της ενσυναίσθησης να τον βοηθήσει ν’ ανοιχτεί ενδεχομένως και να μοιραστεί το πρόβλημά του. Υπάρχει και μια Καλοσύνη στην περίπτωση του φίλου που επηρεάζει, όπως βλέπουμε και τους  δύο, αλλά και τη σχέση τους.  

Επηρεάζει η Αυτοδιαχείριση και η Καλοσύνη τις Διαπροσωπικές Σχέσεις;

Ένας άλλος πυλώνας της Συναισθηματικής Νοημοσύνης είναι η Αυτοδιαχείριση. Η ικανότητά μας δηλαδή να διαχειριζόμαστε τα συναισθήματά μας σε δύσκολες στιγμές. Αυτό μέσα εμπεριέχει την παρατήρηση, την αναγνώριση και την αποδοχή των συναισθημάτων. Το άτομο είναι σε θέση να παρατηρήσει και να κατανοήσει τα μοτίβα συμπεριφοράς του και να δώσει χώρο στον εαυτό του για μια τέτοια αφομοίωση. Το ίδιο μπορεί να κάνει κι όταν είναι με άλλα άτομα. Έχει την ικανότητα δηλαδή εκείνη την ώρα ν’ αντιληφθεί τι νιώθει, κάτι που μπορεί να διατηρήσει την ηρεμία σε μια κρίσιμη στιγμή.

Ένα παράδειγμα στην προκειμένη περίπτωση θα ήταν σε μια κουβέντα μεταξύ μελών μιας οικογένειας, όπου ένας γονιός λέει κάτι στο παιδί του κι εκείνο αυτόματα θυμώνει. Όντας εκπαιδευμένο το άτομο στην Διαχείριση των Συναισθημάτων του έχει την ικανότητα να διακρίνει τι του συμβαίνει ακριβώς εκείνη την ώρα, αλλά και να μπορεί να το εκφράσει χωρίς να υπάρχουν εντάσεις. Διατηρείται έτσι ένα πιο ομαλό κλίμα μεταξύ των μελών , καθώς συμπεριφέρονται όλοι μεταξύ τους με Καλοσύνη, ανεξάρτητα από τις συνθήκες. 

Ενσυναίσθηση και Καλοσύνη

Η ενσυναίσθηση είναι ίσως το πιο εύκολα αναγνωρίσιμο στοιχείο της Συναισθηματικής Νοημοσύνης που έχει άμεση σχέση με την Καλοσύνη . Η ικανότητα του ατόμου ν’ αντιλαμβάνεται το συναισθηματικό κόσμο και τις ανάγκες του άλλου, το βοηθούν να φερθεί με Καλοσύνη σε στιγμές που ο φίλος του πχ., συνάδελφος, συγγενής κλπ. αντιμετωπίζει δυσκολίες.

Όμως η ικανότητα της ενσυναίσθησης δε σημαίνει ότι το άτομο αναγνωρίζει μόνο τα αρνητικά συναισθήματα του άλλου, αλλά και το αντίθετο. Πότε δηλαδή ένα άτομο χαίρεται και είναι ευτυχισμένο. Σε πρόσφατη συνέντευξή του ο Simon Sinek αναφέρει ότι μεγάλη σημασία έχει να υπάρχουν άτομα στη ζωή σου που μπορείς να μοιράζεσαι στιγμές ευτυχίας. Άτομα που θα πάρεις τηλέφωνο και ξέρεις ότι δε θα ζηλέψουν ,αλλά θα γιορτάσουν μαζί σου. Κι ότι ίσως αυτός ο κύκλος των φίλων να είναι μικρότερος από τον κύκλο ανθρώπων που θα είναι δίπλα σου σε στιγμές που θα μοιραζόσουν άσχημα γεγονότα, χωρίς βέβαια να υποβαθμίζεται το δεύτερο . 

Η Καλοσύνη ως Στρατηγική Οικοδόμησης Ισχυρών Σχέσεων

Έρευνα που δημοσίευσε η Jill Suttie στο Greater Magazine αναφέρει ότι με έναν εκπληκτικό τρόπο οι άνθρωποι που γίνονται μάρτυρες πράξεων Καλοσύνης από άλλους , έχουν περισσότερες πιθανότητες να εφαρμόσουν το ίδιο κι αυτοί με τη σειρά τους.  Δεν έχουν σημασία τα προσωπικά κίνητρα του καθενός. Και μόνο που γίνεται κανείς μάρτυρας Καλοσύνης , σημαίνει αυτόματα ότι μπορεί και ο ίδιος του να ενεργήσει κατ’ αυτόν τον τρόπο στη συνέχεια. Κι αυτό δεν οφείλεται μόνο στο ότι είμαστε μιμητικά όντα και αντιγράφουμε συμπεριφορές. Είμαστε «φιλοκοινωνικοί» από τη φύση μας και απλά περιμένουμε κάποιο κίνητρο για να προσφέρουμε! 

Επομένως όταν ασκούμε Καλοσύνη στις σχέσεις μας, είτε πρόκειται για προσωπικές είτε για επαγγελματικές, δημιουργούμε αυτόματα έναν κύκλο θετικής ενέργειας που ενισχύει τους δεσμούς μας. Η Καλοσύνη λοιπόν είναι μεταδοτική.

 Φανταστείτε ένα εργασιακό περιβάλλον, για παράδειγμα, όπου η Καλοσύνη μπορεί να ενθαρρύνει τη συνεργασία και τη δημιουργικότητα μεταξύ των συναδέλφων, ενώ στις προσωπικές σχέσεις μπορεί να φέρει πιο βαθιά σύνδεση και κατανόηση μεταξύ των ατόμων.

Συμπέρασμα

Η Συναισθηματική Νοημοσύνη και η Καλοσύνη αποτελούν δύο αλληλένδετες έννοιες που μπορούν να  ενισχύσουν τις διαπροσωπικές μας σχέσεις. Με ενσυναίσθηση και διαχείριση των συναισθημάτων μας, μπορούμε να ανταποκρινόμαστε με Καλοσύνη στις ανάγκες των άλλων κι αυτό δεν είναι μόνο μια στρατηγική για πιο αρμονικές σχέσεις, αλλά και το θεμέλιο της ανθρώπινης ευημερίας.

Πηγές :

  1. Πτυχιακή Εργασία « Η Συναισθηματική Νοημοσύνη στο χώρο εργασίας », Δρένος Δημήτριος , ΕΚΔΔΑ 2018
  2. Πως η Καλοσύνη εξαπλώνεται σε μια κοινότητα; JILL SUTTIE Greater Magazine, 18/11/2018
  3. Ελληνικό Κέντρο Συναισθήματος 
  4. A bit of Optimism- Simon Sinek , Episode 151 with Mark Hyman 

Διάβασέ το →

Δωρεάν Παιδικό Παραμύθι: Ο Αλέξανδρος και το Χαμένο Σαπούνι της Anni Eza

Written by: •

Ο Αλέξανδρος ήταν ένα αγόρι με τεράστια φαντασία και ακόμα μεγαλύτερη περιέργεια. Κάθε φορά που έβρισκε κάτι ασυνήθιστο, η πρώτη του σκέψη ήταν:

«Πώς μπορώ να κάνω αυτή την ανακάλυψη πιο συναρπαστική;»

Ένα απόγευμα, καθώς περπατούσε στο πάρκο, το βλέμμα του έπεσε σε κάτι μικρό και γυαλιστερό που λαμπύριζε στον ήλιο. Έσκυψε και είδε… ένα σαπούνι!

“Χμ, ένα σαπούνι;” αναρωτήθηκε με ενθουσιασμό. “Ποιος χάνει ένα σαπούνι; Ίσωςκάποιος που του αρέσει υπερβολικά η καθαριότητα. Άρα, αυτό είναι σοβαρή υπόθεση!”

Ο Αλέξανδρος σήκωσε προσεκτικά το σαπούνι και το εξέτασε. Ήταν μικρό, αρωματικό, με ανάγλυφα σχέδια λουλουδιών και ένα απαλό ροζ χρώμα. Μύριζε λεβάντα και κάτι γλυκό, ίσως βανίλια. Το άρωμά του ήταν τόσο έντονο που πλημμύρισε τη μύτη του.

“Μοιάζει ακριβό,” μονολόγησε. “Ή καλύτερα… πολύ σημαντικό!”

Αποφασισμένος να ανακαλύψει σε ποιον ανήκει, ανακοίνωσε στον εαυτό του: “Αυτή είναι η αποστολή μου! Να βρω τον ιδιοκτήτη του χαμένου σαπουνιού.”

Πρώτα, πήγε στη γιαγιά του.

“Γιαγιά, μήπως έχασες ένα σαπούνι; Το βρήκα στο πάρκο!”

Η γιαγιά του τον κοίταξε με έκπληξη και άρχισε να γελάει.”Αλέξανδρε, εγώ χρησιμοποιώ μόνο το σαπούνι του σπιτιού μας. Ξέρεις, εκείνο που έχει το σχήμα ψαριού!”

Μετά πήγε στη φίλη του, τη Μαρία.

“Μαρία, μήπως έχασες ένα σαπούνι; Είναι μικρό, ροζ, και μυρίζει υπέροχα!”

Η Μαρία τον κοίταξε μπερδεμένη.

“Σαπούνι; Όχι, εγώ χάνω μόνο τις κάλτσες μου, και μάλιστα πάντα στο πλυντήριο!”

Ο Αλέξανδρος άρχισε να ανησυχεί. “Αν δεν βρω σε ποιον ανήκει, πώς θα ολοκληρώσω την αποστολή μου;”

Αποφάσισε να πάει στο κέντρο του πάρκου και να ρωτήσει όποιον έβλεπε. Στάθηκε σε ένα παγκάκι και άρχισε να φωνάζει:

“Χάσατε ένα σαπούνι; Είναι μικρό, ροζ, και υπέροχα αρωματικό! Είμαι εδώ για να βοηθήσω!”

Μετά από πολλές αρνητικές απαντήσεις, ένας ηλικιωμένος κύριος με καπέλο πλησίασε. Το πρόσωπό του φωτίστηκε μόλις είδε το σαπούνι.

“Αυτό είναι δικό μου, παιδί μου!” είπε συγκινημένος. “Το έφτιαξε η κόρη μου με τα χέρια της και μου το χάρισε για καλή τύχη. Πάντα το κουβαλάω μαζί μου.”

Ο Αλέξανδρος χαμογέλασε και του το έδωσε. Ο κύριος τον κοίταξε γεμάτος ευγνωμοσύνη.

“Δεν είναι απλώς ένα σαπούνι. Είναι ένα κομμάτι αγάπης και μια ανάμνηση. Σε ευχαριστώ που μου το έφερες πίσω.”

Ο Αλέξανδρος ένιωσε μια ζεστασιά να γεμίζει την καρδιά του. Δεν είχε επιστρέψει μόνο ένα αντικείμενο· είχε επιστρέψει μια ιστορία, μια στιγμή αγάπης. Καθώς γύριζε σπίτι, σκέφτηκε: 

«Ίσως οι μικρές πράξεις καλοσύνης να είναι τελικά οι πιο μεγάλες.»

Από τότε, ο Αλέξανδρος έγινε γνωστός στο πάρκο ως το αγόρι που έβρισκε όχι μόνο χαμένα αντικείμενα, αλλά και χαμένα χαμόγελα.

Μοιράσου το παραμύθι

Αν σου άρεσε, μπορείς να το μοιραστείς με ένα παιδί ή έναν ενήλικα που χρειάζεται μια μικρή υπενθύμιση καλοσύνης!


Μια προσφορά της Anni Eza (Άννα Γκάτζιου), στο πλαίσιο των κοινωνικών δράσεων του Ελληνικού Κέντρου Συναισθημάτων.

Η Άννα (Anni Eza) είναι θεραπεύτρια με πολυετή εμπειρία στον χώρο της προσωπικής ανάπτυξης. Έχει ασχοληθεί με διαφορετικές θεραπευτικές προσεγγίσεις και με τον διαλογισμό, ενώ διαθέτει και παιδαγωγική κατάρτιση με πολυετή παρουσία στην εκπαίδευση. Το έργο της επικεντρώνεται στην υποστήριξη της αυτογνωσίας και της επεξεργασίας προσωπικών εμπειριών, μέσα από μια προσέγγιση που συνδέει τη θεραπεία με τη μάθηση και τη σχέση με τον εαυτό και τους άλλους.

Διάβασέ το →

Αντικαταθλιπτικά: Αλλάζουν τη διάθεσή μας ή τον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο;

Written by: •

Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι τα αντικαταθλιπτικά λειτουργούν σαν ένα «χάπι ευτυχίας». Ότι δηλαδή παίρνεις το φάρμακο και ξαφνικά αρχίζεις να νιώθεις καλύτερα.

Η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη.

Οι σύγχρονες έρευνες δείχνουν ότι τα αντικαταθλιπτικά δεν αλλάζουν αμέσως τη διάθεση. Αυτό που αλλάζουν πρώτα είναι ο τρόπος με τον οποίο ο εγκέφαλος επεξεργάζεται τις πληροφορίες γύρω μας. Με απλά λόγια, επηρεάζουν τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο.

Για παράδειγμα:

  • μειώνεται η τάση να εστιάζουμε στα αρνητικά ερεθίσματα
  • γίνεται πιο εύκολο να αναγνωρίζουμε ουδέτερες ή θετικές πληροφορίες
  • αλλάζει σταδιακά η συναισθηματική επεξεργασία των γεγονότων

Με τον καιρό, αυτές οι μικρές αλλαγές στην αντίληψη αρχίζουν να επηρεάζουν και το συναίσθημα.

Η κατάθλιψη επηρεάζει το «φίλτρο» της πραγματικότητας

Στην κατάθλιψη, ο εγκέφαλος λειτουργεί συχνά σαν να φοράει ένα σκοτεινό φίλτρο. Οι άνθρωποι μπορεί να:

  • θυμούνται πιο εύκολα αρνητικές εμπειρίες
  • ερμηνεύουν ουδέτερες καταστάσεις ως απειλητικές
  • περιμένουν ότι τα πράγματα θα πάνε άσχημα

Αυτό δεν είναι θέμα «χαρακτήρα» ή «αδυναμίας». Είναι μια γνωστική και νευροβιολογική διαδικασία. Τα αντικαταθλιπτικά φαίνεται να επηρεάζουν ακριβώς αυτό το φίλτρο. Δεν δημιουργούν τεχνητή χαρά. Απλώς μειώνουν την ένταση της αρνητικής επεξεργασίας.

Γιατί χρειάζεται χρόνος για να φανεί η βελτίωση

Ένα από τα πιο συχνά ερωτήματα είναι:

«Γιατί τα αντικαταθλιπτικά χρειάζονται εβδομάδες για να λειτουργήσουν;»

Η απάντηση βρίσκεται ακριβώς σε αυτή τη διαδικασία. Αν το φάρμακο αλλάζει πρώτα τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τα γεγονότα, τότε χρειάζεται χρόνος για να:

  1. συσσωρευτούν νέες εμπειρίες
  2. επηρεαστούν οι σκέψεις
  3. αλλάξει σταδιακά και το συναίσθημα

Η διάθεση δεν αλλάζει μέσα σε μία στιγμή. Αλλάζει όταν αλλάζει ο τρόπος που βιώνουμε την καθημερινότητα.

Ο ρόλος της ψυχοθεραπείας

Εδώ βρίσκεται και ο λόγος που πολλοί ειδικοί θεωρούν ότι ο συνδυασμός φαρμακευτικής αγωγής και ψυχοθεραπείας είναι πιο αποτελεσματικός. Η φαρμακευτική αγωγή μπορεί να βοηθήσει τον εγκέφαλο να «χαλαρώσει» το αρνητικό φίλτρο. Η ψυχοθεραπεία, από την άλλη πλευρά, βοηθά τον άνθρωπο να:

  • κατανοήσει τα μοτίβα σκέψης του
  • επεξεργαστεί τα συναισθήματά του
  • δημιουργήσει νέους τρόπους αντιμετώπισης των δυσκολιών

Με άλλα λόγια, το φάρμακο μπορεί να ανοίξει τον δρόμο, αλλά η αλλαγή της ζωής έρχεται μέσα από την εμπειρία, τη σχέση και την επεξεργασία.

Τι σημαίνει αυτό για όποιον ξεκινά θεραπεία

Αν κάποιος ξεκινά αντικαταθλιπτική αγωγή, είναι σημαντικό να γνωρίζει ότι:

  • η βελτίωση δεν είναι άμεση
  • οι πρώτες αλλαγές μπορεί να είναι πολύ λεπτές
  • συχνά εμφανίζονται πρώτα στον τρόπο σκέψης

Μερικές φορές οι άνθρωποι αρχίζουν να παρατηρούν ότι: «Τα πράγματα δεν μου φαίνονται τόσο βαριά όσο πριν.» Αυτή η μικρή αλλαγή μπορεί να είναι το πρώτο βήμα προς μια μεγαλύτερη συναισθηματική βελτίωση.

Μια διαφορετική ματιά στην ψυχική υγεία

Ίσως το πιο ενδιαφέρον μήνυμα από αυτή τη γνώση είναι ότι η ψυχική υγεία δεν αφορά μόνο το συναίσθημα. Αφορά τον τρόπο που:

  • βλέπουμε τον κόσμο
  • ερμηνεύουμε τα γεγονότα
  • συνδεόμαστε με τους άλλους

Όταν αλλάζει η οπτική μας, σιγά-σιγά αλλάζει και η εμπειρία της ζωής. Και πολλές φορές, αυτή η αλλαγή ξεκινά από κάτι πολύ μικρό: ένα διαφορετικό «φίλτρο» μέσα από το οποίο βλέπουμε την πραγματικότητα.


Πηγές

  • https://www.nature.com/articles/s41386-018-0229-z
  • https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5449237/
  • https://www.nhs.uk/conditions/antidepressants/
Διάβασέ το →

Τι τρώει ο εγκέφαλός μας; Η νέα επιστήμη «διατροφή του εγκεφάλου»

Written by: •

Τα τελευταία χρόνια εμφανίζεται όλο και πιο συχνά ο όρος “brain nutrition” ή «διατροφή του εγκεφάλου». Η ιδέα είναι απλή αλλά ισχυρή: όπως το σώμα χρειάζεται σωστή τροφή για να λειτουργήσει, έτσι και ο εγκέφαλος χρειάζεται συγκεκριμένα θρεπτικά συστατικά για να διατηρεί τη μνήμη, τη συγκέντρωση και τη συναισθηματική ισορροπία.

Η προσέγγιση αυτή συναντάται έντονα στον χώρο του λεγόμενου biohacking, όπου οι άνθρωποι προσπαθούν να βελτιώσουν τη λειτουργία του σώματος και του νου μέσω στοχευμένων αλλαγών στη διατροφή και στον τρόπο ζωής. Σήμερα όμως πολλά από αυτά τα στοιχεία επιβεβαιώνονται και από την επιστημονική έρευνα.  


Διατροφή και εγκέφαλος: γιατί συνδέονται τόσο στενά

Ο εγκέφαλος είναι ένα όργανο που καταναλώνει τεράστια ποσότητα ενέργειας. Αν και αποτελεί περίπου 2% του σωματικού βάρους, χρησιμοποιεί περίπου 20% της συνολικής ενέργειας του σώματος. Για να λειτουργεί σωστά χρειάζεται:

  • σωστή παροχή γλυκόζης
  • επαρκή λιπαρά για τη δομή των νευρικών κυττάρων
  • βιταμίνες που βοηθούν στη δημιουργία νευροδιαβιβαστών
  • αντιοξειδωτικά που προστατεύουν τα εγκεφαλικά κύτταρα

Όταν αυτά τα στοιχεία λείπουν, η συγκέντρωση μειώνεται, η μνήμη δυσκολεύεται και η ψυχική ανθεκτικότητα πέφτει. Δεν είναι τυχαίο ότι η σύγχρονη έρευνα συνδέει τη διατροφή με:

  • τη μνήμη
  • την ικανότητα μάθησης
  • τη διάθεση
  • ακόμη και τον κίνδυνο άνοιας σε μεγαλύτερη ηλικία.

Ο άξονας εντέρου – εγκεφάλου

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα των τελευταίων ετών είναι ο λεγόμενος άξονας εντέρου–εγκεφάλου. Με απλά λόγια:

Το μικροβίωμα του εντέρου επικοινωνεί συνεχώς με τον εγκέφαλο μέσω νευρικών, ορμονικών και ανοσολογικών μηχανισμών.

Η ποιότητα της διατροφής επηρεάζει:

  • τα βακτήρια του εντέρου
  • την παραγωγή νευροδιαβιβαστών
  • τη φλεγμονή στον οργανισμό.

Έτσι, μια φτωχή διατροφή μπορεί να επηρεάσει όχι μόνο το σώμα αλλά και τη σκέψη και το συναίσθημα.


Ποια θρεπτικά συστατικά χρειάζεται ο εγκέφαλος

Η έρευνα έχει εντοπίσει ορισμένα θρεπτικά στοιχεία που φαίνεται να παίζουν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στη λειτουργία του εγκεφάλου.

Ωμέγα-3 λιπαρά οξέα

Τα ωμέγα-3 αποτελούν βασικό δομικό στοιχείο των νευρικών κυττάρων, ιδιαίτερα το DHA που βρίσκεται στον εγκεφαλικό φλοιό και στον αμφιβληστροειδή.  

Τροφές πλούσιες σε ωμέγα-3:

  • λιπαρά ψάρια (σολομός, σαρδέλες, σκουμπρί)
  • καρύδια
  • σπόροι chia και λιναρόσπορος.

Μελέτες δείχνουν ότι τα ωμέγα-3 βοηθούν:

  • στη μνήμη
  • στη μάθηση
  • στη μείωση της φλεγμονής στον εγκέφαλο.

Βιταμίνες του συμπλέγματος Β

Οι βιταμίνες Β6, Β9 και Β12 συμμετέχουν στην παραγωγή σημαντικών νευροδιαβιβαστών όπως η ντοπαμίνη και η σεροτονίνη.  Αυτές οι ουσίες επηρεάζουν:

  • τη διάθεση
  • την προσοχή
  • την ενέργεια του εγκεφάλου.

Έλλειψη βιταμίνης Β12, για παράδειγμα, μπορεί να επηρεάσει τη συγκέντρωση και τη νοητική διαύγεια.


Αντιοξειδωτικά και πολυφαινόλες

Τροφές όπως:

  • μύρτιλα
  • πράσινα φυλλώδη λαχανικά
  • ελαιόλαδο
  • πράσινο τσάι

περιέχουν αντιοξειδωτικά που προστατεύουν τα εγκεφαλικά κύτταρα από το οξειδωτικό στρες. Η κατανάλωση τέτοιων τροφών συνδέεται με καλύτερη μνήμη και χαμηλότερο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης.  


Χολίνη

Η χολίνη είναι απαραίτητη για τη δημιουργία της ακετυλοχολίνης, ενός νευροδιαβιβαστή που σχετίζεται με τη μνήμη. Βρίσκεται κυρίως:

  • στα αυγά
  • στο συκώτι
  • σε ορισμένα ψάρια.

Μπορεί η διατροφή να προστατεύσει τον εγκέφαλο;

Η επιστήμη δεν υποστηρίζει ότι υπάρχει ένα «μαγικό» τρόφιμο που θα λύσει όλα τα προβλήματα. Ωστόσο, υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι διατροφικά μοτίβα, όπως η Μεσογειακή διατροφή ή η λεγόμενη MIND diet, συνδέονται με:

  • καλύτερη γνωστική λειτουργία
  • χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας
  • καλύτερη ψυχική υγεία.  

Τα κοινά στοιχεία αυτών των διατροφών είναι:

  • πολλά λαχανικά
  • καλά λιπαρά
  • ψάρια
  • ελαιόλαδο
  • περιορισμός ζάχαρης και υπερεπεξεργασμένων τροφίμων.

Η μεγάλη εικόνα

Η διατροφή δεν είναι ο μοναδικός παράγοντας που επηρεάζει τον εγκέφαλο. Η επιστήμη δείχνει ότι η υγεία του εγκεφάλου εξαρτάται από έναν συνδυασμό στοιχείων:

  • σωστή διατροφή
  • ποιοτικό ύπνο
  • σωματική άσκηση
  • κοινωνικές σχέσεις
  • πνευματική δραστηριότητα.

Με άλλα λόγια, ο εγκέφαλος δεν «τρέφεται» μόνο από το πιάτο μας, αλλά και από τον τρόπο ζωής μας.


Συμπέρασμα

Η ιδέα ότι «είμαστε αυτό που τρώμε» αποκτά πλέον και μια νευροεπιστημονική διάσταση. Η σύγχρονη έρευνα δείχνει ότι η διατροφή μπορεί να επηρεάσει τη μνήμη, τη διάθεση και τη γνωστική λειτουργία, ενώ ταυτόχρονα παίζει ρόλο στη μακροχρόνια υγεία του εγκεφάλου. Ίσως τελικά η φροντίδα του μυαλού μας να ξεκινά πολύ πιο απλά από όσο νομίζουμε:

από το καθημερινό μας πιάτο.


Πηγές

Biohacker Center – Biohacker’s Brain Nutrition Guide https://landing.biohackercenter.com/brainnutritionguide

BrightFocus Foundation – Biohacking Brain Health https://www.brightfocus.org/resource/biohacking-brain-health-research-exploring-fasting-and-diet-changes-shows-promise-in-delaying-alzheimers-disease-improving-cognition

Vitamin Shoppe – Brain Biohacking and Nutrition

Good Housekeeping – Foods That Support Brain Health https://www.goodhousekeeping.com/health/diet-nutrition/a70472085/foods-support-brain-health-memory

Docosahexaenoic Acid (DHA) – Nutrition https://en.wikipedia.org/wiki/Docosahexaenoic_acid

Διάβασέ το →

Χρησιμοποιήστε τις δυνάμεις σας για να ενισχύσετε την ευτυχία

Written by: •

Μία από τις πιο δημοφιλείς ασκήσεις στην επιστήμη της θετικής ψυχολογίας (μερικοί υποστηρίζουν ότι είναι η πιο δημοφιλής άσκηση) αναφέρεται ως «χρησιμοποιήστε τα δυνατά σας σημεία με νέους τρόπους». Αλλά τι σημαίνει αυτή η άσκηση; Πώς μπορείτε να αξιοποιήσετε στο έπακρο για να ωφελήσετε τον εαυτό σας και τους άλλους;

Επιφανειακά, η άσκηση είναι αυτονόητη:

  • Επιλέξτε ένα από τα υψηλότερα δυνατά σας σημεία – ένα από τα δυνατά σημεία του χαρακτήρα σας που είναι βασικό για το ποιοι είστε, είναι εύκολο στη χρήση και σας δίνει ενέργεια.
  • Σκεφτείτε έναν νέο τρόπο για να εκφράσετε τη δύναμη κάθε μέρα.
  • Εκφράστε τη δύναμη με νέο τρόπο κάθε μέρα για τουλάχιστον 1 εβδομάδα.

Μελέτες δείχνουν επανειλημμένα ότι αυτή η άσκηση συνδέεται με μακροπρόθεσμα οφέλη (π.χ. 6 μήνες), όπως υψηλότερα επίπεδα ευτυχίας και χαμηλότερα επίπεδα κατάθλιψης.

Εφαρμόστε την άσκηση στην πράξη

Στην πράξη, ωστόσο, οι άνθρωποι μερικές φορές βρίσκουν εκπληκτικά δύσκολο να βρουν νέους τρόπους για να χρησιμοποιήσουν ένα από τα δυνατά τους σημεία. Αυτό συμβαίνει επειδή είμαστε πολύ συνηθισμένοι να χρησιμοποιούμε τις δυνάμεις μας. Συχνά χρησιμοποιούμε τις δυνάμεις μας απερίσκεπτα χωρίς μεγάλη επίγνωση. Για παράδειγμα, έχετε δώσει μεγάλη προσοχή στη χρήση της αυτορρύθμισης καθώς βουρτσίζετε τα δόντια σας; Το επίπεδο σύνεσης ή καλοσύνης σας κατά την οδήγηση; Η ταπεινοφροσύνη σας ενώ βρίσκεστε σε μια συνάντηση ομάδας;

Για ορισμένα πλεονεκτήματα, είναι εύκολο να βρούμε παραδείγματα. Θέλετε να εφαρμόσετε την περιέργειαμε έναν νέο τρόπο; Ακολουθεί ένα δείγμα χαρτογράφησης του τι μπορείτε να κάνετε. Κρατήστε το απλό. Κάντε το περίπλοκο. Εξαρτάται από εσάς!

  • Τη Δευτέρα, ακολουθήστε μια νέα διαδρομή για το σπίτι από τη δουλειά και εξερευνήστε το περιβάλλον σας καθώς οδηγείτε.
  • Την Τρίτη, κάντε σε έναν από τους συναδέλφους σας μια ερώτηση που δεν του έχετε κάνει προηγουμένως.
  • Την Τετάρτη, δοκιμάστε ένα νέο φαγητό για μεσημεριανό γεύμα – κάτι που κεντρίζει την περιέργειά σας να δοκιμάσετε.
  • Την Πέμπτη, καλέστε ένα μέλος της οικογένειας και εξερευνήστε τα συναισθήματά του για μια πρόσφατη θετική εμπειρία που είχε.
  • Την Παρασκευή, πάρτε τις σκάλες αντί για το ασανσέρ και εξερευνήστε το περιβάλλον όπως εσείς.
  • Το Σάββατο, καθώς κάνετε μια δουλειά του σπιτιού (π.χ. πλύσιμο των πιάτων, σκούπισμα με ηλεκτρική σκούπα), δώστε προσοχή σε 3 νέα χαρακτηριστικά της δραστηριότητας ενώ το κάνετε. Παράδειγμα: Παρατηρήστε τον ήχο στροβιλίσματος της σκούπας, τη συσσώρευση σκόνης που στροβιλίζεται μέσα στον κάδο της, τη ζεστασιά του νερού καθώς πλένετε τα πιάτα, την αίσθηση του βάρους ενός μόνο πιάτου ή φλιτζανιού και ούτω καθεξής.
  • Την Κυριακή, ρωτήστε τον εαυτό σας 2 ερωτήσεις που θέλετε να εξερευνήσετε για τον εαυτό σας – σκεφτείτε ή καταγράψτε τις άμεσες απαντήσεις σας.
  • Την επόμενη Δευτέρα….συνεχίστε!

Διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής

Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να αισθανθείτε πρόκληση να βρείτε παραδείγματα. Επιτρέψτε μου να βοηθήσω. Αφού επιλέξετε ένα από τα δυνατά σας σημεία, εξετάστε τους ακόλουθους 10 τομείς που θα σας βοηθήσουν να τινάξετε νέες ιδέες μέσα σας και να επεκτείνετε την προσέγγισή σας στη δύναμη.

Πώς θα μπορούσα να εκφράσω τη δύναμη του χαρακτήρα…

  • Στην εργασία
  • Στην πιο στενή μου σχέση
  • Ενώ ασχολούμαι με ένα χόμπι
  • Όταν με τους φίλους μου
  • Όταν είμαι με τους γονείς ή τα παιδιά μου
  • Όταν είμαι μόνος στο σπίτι
  • Όταν είμαι σε μια ομάδα
  • Ως επικεφαλής ενός έργου ή μιας ομάδας
  • Ενώ οδηγώ
  • Ενώ τρώω
  • Φέρνοντας την ψυχολογία

Άλλες εκτιμήσεις

Μπορείτε επίσης να εξετάσετε οποιαδήποτε από τις 24 δυνάμεις του χαρακτήρα από ψυχολογική άποψη, αφού, τελικά, κάθε δύναμη είναι μια ικανότητα σκέψης, αίσθησης και συμπεριφοράς:

  • Σκέψεις: Πώς σκέφτεται η προοπτική; Όταν εκφράζω προοπτική, ποιες σκέψεις περνούν από το μυαλό μου; Ποιες σκέψεις υπάρχουν όταν ενεργώ με σύνεση; Ένας ευγενικός τρόπος;
  • Συναισθήματα: Πώς είναι η γενναιότητα; Πώς μπορώ να παρατηρήσω την ταπεινοφροσύνη ως συναίσθημα στο σώμα μου… Ποιες σωματικές αισθήσεις ευθυγραμμίζονται με την έκφραση ταπεινοφροσύνης;
  • Συμπεριφορά: Πώς μου φαίνεται να εκφράζω ευγνωμοσύνη; Όταν εφαρμόζω κριτική/κριτική σκέψη, πώς συναντώ; Ποια είναι η ενέργεια που αφορά όταν εκφράζω δικαιοσύνη;

Περισσότερες ιδέες

Πηγές

  • Gander, Φ., Proyer, Ρ. Τ., Ruch, W., &; Wyss, Τ. (2012). Θετικές παρεμβάσεις με βάση τη δύναμη: Περαιτέρω στοιχεία για τις δυνατότητές τους στην ενίσχυση της ευημερίας. Εφημερίδα των μελετών ευτυχίας. Εκ των προτέρων ηλεκτρονική δημοσίευση. doi: 10.1007/s10902-012-9380-0
  • Linley, Ρ. Α., Nielsen, Κ. Μ., Gillett, Ρ., & Biswas-Diener, Ρ. (2010). Χρησιμοποιώντας τα δυνατά σημεία υπογραφής για την επιδίωξη των στόχων: Επιδράσεις στην πρόοδο του στόχου, την ικανοποίηση των αναγκών και την ευημερία και συνέπειες για τους ψυχολόγους προγύμνασης. Διεθνής ανασκόπηση ψυχολογίας προγύμνασης, 5 (1), 6-15.
  • Madden, W., Green, S., &; Grant, Α. Μ. (2011). Μια πιλοτική μελέτη που αξιολογεί την καθοδήγηση με βάση τα δυνατά σημεία για μαθητές δημοτικού σχολείου: Ενίσχυση της δέσμευσης και της ελπίδας. Διεθνής ανασκόπηση ψυχολογίας προγύμνασης, 6 (1), 71–83.
  • Mitchell, J., Stanimirovic, Ρ., Klein, Β., &; Vella-Brodrick, Δ. (2009). Μια τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη δοκιμή μιας αυτοκαθοδηγούμενης διαδικτυακής παρέμβασης που προάγει την ευημερία. Υπολογιστές στην ανθρώπινη συμπεριφορά, 25, 749-760.
  • Mongrain, Μ., & Anselmo-Matthews, Τ. (2012). Λειτουργούν οι ασκήσεις θετικής ψυχολογίας; Μια αντιγραφή των Seligman et al. Εφημερίδα της Κλινικής Ψυχολογίας, 68 (4), 382-389.
  • Niemiec, Ρ. Μ. (2014). Ενσυνειδητότητα και δυνατά σημεία χαρακτήρα: Ένας πρακτικός οδηγός για την άνθηση. Cambridge, MA: Hogrefe.
  • Peterson, Γ., &; Seligman, Μ. Ε. Π. (2004). Πλεονεκτήματα και αρετές χαρακτήρα: Εγχειρίδιο και ταξινόμηση. Νέα Υόρκη: Πανεπιστημιακός Τύπος της Οξφόρδης και Ουάσιγκτον, DC: Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία.
  • Proctor, C., Maltby, J., &; Linley, Ρ. Α. (2009) Τα δυνατά σημεία χρησιμοποιούνται ως προγνωστικός παράγοντας της ευημερίας και της ποιότητας ζωής που σχετίζεται με την υγεία. Εφημερίδα των Μελετών Ευτυχίας, 10, 583–630.
  • Seligman, Μ. Ε. Ρ., Steen, Τ. Α., Park, Ν., &; Peterson, Γ. (2005). Πρόοδος θετικής ψυχολογίας: Εμπειρική επικύρωση παρεμβάσεων. Αμερικανός ψυχολόγος, 60, 410-421.

Διάβασέ το →

True or False: Όποιος δεν ανεβάζει φωτογραφίες στα social media είναι αντικοινωνικός;

Written by: •

Η σύντομη απάντηση είναι: False.

Το να μην ανεβάζει κάποιος φωτογραφίες ή να μην μοιράζεται τη ζωή του στα social media δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι αντικοινωνικός, απομονωμένος ή κλειστός άνθρωπος.

Αντίθετα, πολλές φορές αποκαλύπτει έναν διαφορετικό τρόπο σύνδεσης — πιο εσωτερικό, πιο επιλεκτικό και συχνά πιο συνειδητό.


Τι πραγματικά συμβαίνει ψυχολογικά

1. Δεν έχουν όλοι ανάγκη εξωτερικής επιβεβαίωσης

Σε έναν κόσμο όπου τα likes λειτουργούν σαν μικρές «δόσεις επιβεβαίωσης», κάποιοι άνθρωποι δεν βασίζουν την αυτοεκτίμησή τους σε αυτά.

Ένας σύμβουλος ή θεραπευτής θα έλεγε ότι η αυτοεκτίμηση εδώ είναι πιο εσωτερικά ρυθμισμένη, δηλαδή δεν εξαρτάται από το πώς ανταποκρίνεται το περιβάλλον.


2. Αποφεύγουν το “dopamine loop”

Τα social media έχουν σχεδιαστεί ώστε να κρατούν τον χρήστη ενεργό μέσα από ανταμοιβές (likes, σχόλια, προβολές). Αυτό δημιουργεί έναν κύκλο:

ανεβάζω → παίρνω ανταπόκριση → θέλω να ξανανεβάσω.

Κάποιοι άνθρωποι επιλέγουν συνειδητά να μην μπουν σε αυτόν τον μηχανισμό, γιατί καταλαβαίνουν πόσο εύκολα μπορεί να επηρεάσει τη διάθεσή τους.


3. Δεν θέλουν να «παίζουν ρόλο»

Η δημοσίευση περιεχομένου συχνά συνοδεύεται από μια μορφή «παρουσίασης» του εαυτού.

  • Πώς φαίνομαι;
  • Είναι αρκετά καλό;
  • Θα αρέσει;

Για κάποιους, αυτό δημιουργεί πίεση. Έτσι προτιμούν να ζουν τις στιγμές τους χωρίς να τις μετατρέπουν σε περιεχόμενο.


4. Έχουν πιο ξεκάθαρα προσωπικά όρια

Η ιδιωτικότητα δεν είναι απομόνωση. Είναι επιλογή. Άτομα που δεν ποστάρουν συχνά έχουν ισχυρότερη αίσθηση προσωπικών ορίων. Επιλέγουν τι κρατούν για τον εαυτό τους και τι μοιράζονται με τους άλλους.


5. Προστατεύονται από τη σύγκριση

Η συνεχής έκθεση σε «τέλειες ζωές» ενισχύει τη σύγκριση και πολλές φορές μειώνει την αυτοεκτίμηση. Η αποστασιοποίηση από αυτή τη διαδικασία λειτουργεί προστατευτικά για την ψυχική ισορροπία.


Τι βλέπουμε μέσα από μια συνθετική ματιά

Στη σύγχρονη συμβουλευτική, δεν εξετάζουμε μια συμπεριφορά απομονωμένα. Δεν ρωτάμε απλώς: «Ανεβάζει ή δεν ανεβάζει;» Ρωτάμε:

  • Τι ανάγκη εξυπηρετεί αυτή η επιλογή;
  • Είναι συνειδητή ή αυτόματη;
  • Τον φέρνει πιο κοντά ή πιο μακριά από τον εαυτό του;

Ένας άνθρωπος μπορεί να μην ποστάρει γιατί:

  • νιώθει πλήρης χωρίς επιβεβαίωση
  • προστατεύει τον εαυτό του
  • ή αποφεύγει την έκθεση λόγω άγχους

Το νόημα βρίσκεται πάντα πίσω από τη συμπεριφορά.


Τι σημαίνει αυτό για εμάς

Ίσως το πιο σημαντικό ερώτημα δεν είναι αν πρέπει να ποστάρουμε ή όχι. Αλλά:

  • Ποια είναι η σχέση μας με αυτό που ανεβάζουμε;
  • Πόσο επηρεάζει τη διάθεσή μας;
  • Ζούμε τη στιγμή ή τη σκηνοθετούμε;

Η επίγνωση εδώ κάνει όλη τη διαφορά.


Συμπέρασμα

Το να μην ανεβάζει κάποιος φωτογραφίες στα social media δεν είναι ένδειξη αντικοινωνικότητας. Μπορεί να είναι ένδειξη:

  • αυτογνωσίας
  • ορίων
  • ή και εσωτερικής ισορροπίας

Σε έναν κόσμο που φωνάζει «δείξε με», κάποιοι άνθρωποι επιλέγουν απλώς να ζουν. Και αυτό, ίσως, είναι πιο ουσιαστικό από όσο φαίνεται.


Πηγές

  • Sun, N., Rau, D., & Ma, Y. – Understanding lurkers in online communitieshttps://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0747563214003008
  • Ridings, C., Gefen, D., & Arinze, B. – Psychological Barriers: Lurker and Poster Motivationhttps://aisel.aisnet.org/cais/vol18/iss1/16/
  • Liu, X. et al. – Social media lurking, anxiety and fatiguehttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11327116/
  • Clark, L., & Zack, M. – Reward variability and behavioral addictionhttps://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0306460323000217
  • Turkle, S. – Alone Together
  • Alter, A. – Irresistible
  • Newport, C. – Digital Minimalism
Διάβασέ το →

Όταν κάποιος σε πιέζει να συγχωρήσεις: Γιατί η συγχώρεση δεν μπορεί να επιβάλλεται

Written by: •

Στην καθημερινή ζωή συμβαίνει συχνά: κάποιος πληγώνεται και γύρω του εμφανίζονται άνθρωποι που λένε:

  • «Άστο τώρα πίσω σου»
  • «Συγχώρεσέ τον για να προχωρήσεις»
  • «Μην κρατάς κακία»

Αυτές οι φράσεις συνήθως λέγονται με καλή πρόθεση. Οι άνθρωποι θέλουν να μειώσουν την ένταση ή να αποκαταστήσουν γρήγορα την ισορροπία σε μια σχέση, μια οικογένεια ή μια ομάδα. Όμως η ψυχολογία δείχνει ότι η συγχώρεση είναι μια εσωτερική διαδικασία που δεν μπορεί να επιταχυνθεί τεχνητά. Όταν κάποιος πιέζεται να συγχωρήσει πριν επεξεργαστεί την εμπειρία του, το αποτέλεσμα δεν είναι θεραπεία αλλά συχνά συναισθηματική καταπίεση.


Τι συμβαίνει ψυχολογικά όταν πιεζόμαστε να συγχωρήσουμε

Η έρευνα στην ψυχολογία της συγχώρεσης δείχνει ότι η αυθεντική συγχώρεση συνδέεται με καλύτερη ψυχική υγεία, λιγότερο άγχος και χαμηλότερα επίπεδα θυμού. Ωστόσο αυτό ισχύει μόνο όταν η συγχώρεση είναι εθελοντική και όχι επιβεβλημένη. Όταν κάποιος πιέζεται να συγχωρήσει, συχνά εμφανίζονται τρεις βασικές συνέπειες.

1. Καταπίεση των πραγματικών συναισθημάτων

Ο θυμός, η θλίψη ή η απογοήτευση είναι φυσικές αντιδράσεις όταν κάποιος πληγώνεται. Αν ο άνθρωπος νιώσει ότι «δεν πρέπει» να τα αισθάνεται, μπορεί να τα καταπιέσει αντί να τα επεξεργαστεί. Αυτό όμως δεν τα εξαφανίζει. Συχνά επανεμφανίζονται αργότερα ως ένταση, πικρία ή απομάκρυνση από τους άλλους.

2. Ενοχή του θύματος

Όταν η συγχώρεση παρουσιάζεται ως η «σωστή» ή «ηθική» στάση, ο άνθρωπος που δυσκολεύεται να συγχωρήσει μπορεί να αρχίσει να πιστεύει ότι κάτι δεν πάει καλά με τον ίδιο. Αντί να αναγνωρίζεται η αδικία που βίωσε, αρχίζει να νιώθει ενοχή επειδή δεν μπορεί να ξεπεράσει τον πόνο του.

3. Διατήρηση τοξικών σχέσεων

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η πίεση για συγχώρεση οδηγεί τους ανθρώπους να επιστρέφουν σε σχέσεις που συνεχίζουν να τους πληγώνουν. Η συγχώρεση όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να παραμείνουμε σε μια σχέση που δεν είναι ασφαλής ή υγιής.


Η συγχώρεση δεν είναι το ίδιο με τη συμφιλίωση

Ένα από τα μεγαλύτερα μπερδέματα γύρω από τη συγχώρεση είναι ότι πολλοί την ταυτίζουν με τη συνέχιση της σχέσης. Στην πραγματικότητα πρόκειται για τρεις διαφορετικές έννοιες.

Συγχώρεση: Είναι μια εσωτερική διαδικασία που αφορά τη σχέση μας με το τραύμα.

Συμφιλίωση: Είναι η επαναφορά μιας σχέσης και απαιτεί αλλαγή συμπεριφοράς και εμπιστοσύνη.

Εμπιστοσύνη: Χτίζεται σταδιακά μέσα από πράξεις και συνέπεια.

Έτσι, κάποιος μπορεί να συγχωρήσει μέσα του, αλλά να επιλέξει να κρατήσει απόσταση. Αυτό δεν είναι εκδίκηση. Είναι όριο.


Γιατί οι άνθρωποι πιέζουν τους άλλους να συγχωρήσουν

Υπάρχει και μια κοινωνική διάσταση. Όταν υπάρχει μια σύγκρουση, η ένταση κάνει τους ανθρώπους γύρω να αισθάνονται άβολα. Η συγχώρεση συχνά προτείνεται ως ένας γρήγορος τρόπος να «κλείσει» η κατάσταση. Με άλλα λόγια, η πίεση για συγχώρεση δεν γίνεται πάντα για να βοηθηθεί το άτομο που πληγώθηκε, αλλά για να μειωθεί η δυσφορία των άλλων. Αυτό όμως μεταφέρει την ευθύνη της ηρεμίας της ομάδας πάνω σε εκείνον που έχει ήδη πληγωθεί.


Πότε η συγχώρεση μπορεί να είναι πραγματικά θεραπευτική

Η συγχώρεση μπορεί πράγματι να λειτουργήσει θεραπευτικά. Όταν όμως συμβεί φυσικά, περνά συνήθως από ορισμένα στάδια:

  1. Αναγνώριση της αδικίας
  2. Έκφραση του θυμού και του πόνου
  3. Κατανόηση της εμπειρίας
  4. Επαναπροσδιορισμός των ορίων
  5. Και μόνο τότε, αν το επιθυμεί το άτομο, συγχώρεση

Η διαδικασία αυτή μπορεί να πάρει χρόνο. Σε κάποιες περιπτώσεις χρόνια. Και αυτό είναι απολύτως φυσιολογικό.


Μια σκέψη για το τέλος

Η συγχώρεση είναι μια από τις πιο βαθιές ανθρώπινες εμπειρίες. Αλλά χάνει την αξία της όταν μετατρέπεται σε υποχρέωση. Ίσως λοιπόν η πιο ώριμη στάση δεν είναι να λέμε στους ανθρώπους να συγχωρούν. Ίσως είναι να τους δίνουμε τον χρόνο και τον χώρο να επουλωθούν.

Και αν κάποια στιγμή έρθει η συγχώρεση, να είναι δική τους επιλογή.


Πηγές

  • Worthington, E. (2006). Forgiveness and Reconciliation: Theory and Application
  • Enright, R. & Fitzgibbons, R. (2015). Forgiveness Therapy
  • American Psychological Association – Forgiveness and Health

Διάβασέ το →

Θετικά Νέα: Video Games για καλή ψυχική υγεία — επιστήμη και ευημερία

Written by: •

Σε μια εποχή όπου η ψυχική υγεία δοκιμάζεται και η μοναξιά αυξάνεται, το gaming επανεξετάζεται με πιο ψύχραιμο και τεκμηριωμένο βλέμμα.


Όταν το παιχνίδι δεν είναι απλώς φυγή

Για χρόνια, τα βιντεοπαιχνίδια συνδέθηκαν σχεδόν αυτόματα με απομόνωση, εξάρτηση και απώλεια επαφής με την πραγματικότητα. Αυτή η εικόνα, αν και βασίστηκε σε υπαρκτές υπερβολές, άφησε εκτός κάτι ουσιώδες: το πλαίσιο, τη διάρκεια και το νόημα της εμπειρίας.

Τα τελευταία χρόνια, μεγάλες μελέτες δείχνουν ότι το gaming, όταν δεν είναι καταναγκαστικό, μπορεί να λειτουργήσει ως χώρος χαλάρωσης, ρύθμισης του άγχους και δημιουργίας νοήματος. Όχι επειδή «ξεχνάς τα προβλήματά σου», αλλά επειδή μπαίνεις σε μια δραστηριότητα που σου δίνει αίσθηση ελέγχου, στόχου και προόδου.


Τι δείχνει πλέον η έρευνα για τα Video Games

Ερευνητικά δεδομένα από πανεπιστήμια και διεθνείς οργανισμούς δείχνουν ότι η ήπια και ισορροπημένη ενασχόληση με βιντεοπαιχνίδια συνδέεται με χαμηλότερα επίπεδα άγχους και βελτιωμένη διάθεση, ιδιαίτερα σε περιόδους κοινωνικής απομόνωσης.

Σε ορισμένες ηλικιακές ομάδες, το gaming λειτούργησε ως κοινωνική γέφυρα. Άνθρωποι που δυσκολεύονταν να συνδεθούν δια ζώσης βρήκαν στους ψηφιακούς κόσμους έναν τρόπο να συνεργαστούν, να επικοινωνήσουν και να νιώσουν ότι ανήκουν κάπου. Αυτό αποδείχθηκε ιδιαίτερα σημαντικό για εφήβους και νεαρούς ενήλικες.

Η έρευνα δεν λέει ότι τα βιντεοπαιχνίδια «θεραπεύουν». Λέει όμως ότι μπορούν να λειτουργήσουν υποστηρικτικά, όπως η μουσική, η άσκηση ή άλλες δραστηριότητες που ρυθμίζουν το συναίσθημα.


Παιχνίδι, ροή και ψυχική αποφόρτιση

Ένα από τα στοιχεία που αναδεικνύονται συχνά είναι η έννοια της «ροής». Όταν κάποιος παίζει, μπαίνει σε μια κατάσταση συγκέντρωσης όπου ο χρόνος κυλά διαφορετικά και η σκέψη παύει να περιστρέφεται γύρω από ανησυχίες.

Αυτή η εμπειρία, όταν είναι περιορισμένη και συνειδητή, βοηθά στη μείωση της ψυχικής κόπωσης. Δεν πρόκειται για φυγή από την πραγματικότητα, αλλά για παύση μέσα σε αυτήν. Έναν χώρο όπου το μυαλό ξεκουράζεται χωρίς να αποσυνδέεται.


Όρια, πλαίσιο και ευθύνη

Το θετικό νέο δεν είναι ότι «τα βιντεοπαιχνίδια είναι πάντα καλά». Αυτό θα ήταν απλουστευτικό και λανθασμένο. Το πραγματικό θετικό νέο είναι ότι η συζήτηση ωριμάζει.

Οι ίδιοι οι ερευνητές τονίζουν ότι η επίδραση του gaming εξαρτάται από τη διάρκεια, το περιεχόμενο, την ηλικία και την ψυχική κατάσταση του παίκτη. Όπως συμβαίνει με κάθε δραστηριότητα, τα όρια και το πλαίσιο είναι καθοριστικά.

Αυτή η ώριμη προσέγγιση επιτρέπει πλέον να μιλάμε για το gaming χωρίς φόβο και χωρίς εξιδανίκευση.


Συμπέρασμα — Κάλεσμα στη σκέψη

Το θετικό νέο εδώ δεν είναι ότι «λύθηκε» ένα πρόβλημα. Είναι ότι αρχίζουμε να βλέπουμε πιο καθαρά.

Σε έναν κόσμο που πιέζει ψυχικά τους ανθρώπους, το παιχνίδι επανέρχεται ως κάτι βαθιά ανθρώπινο: ένας τρόπος σύνδεσης, έκφρασης και προσωρινής αποφόρτισης. Όχι αντίπαλος της ψυχικής υγείας, αλλά πιθανός σύμμαχος όταν χρησιμοποιείται με μέτρο και επίγνωση.

Ίσως τελικά το ερώτημα δεν είναι αν πρέπει να παίζουμε ή όχι, αλλά πώς, πότε και γιατί.


Πηγές

  • University of Oxford – Oxford Internet Institute: Μελέτες που δείχνουν ότι η ήπια ενασχόληση με βιντεοπαιχνίδια συνδέεται με μικρές αλλά στατιστικά σημαντικές βελτιώσεις στη διάθεση και την ψυχική ευημερία.https://www.oii.ox.ac.uk/news-events/news/video-games-can-boost-mental-health/
  • American Psychological Association (APA): Αναλύσεις για τον ρόλο των βιντεοπαιχνιδιών στη ρύθμιση του στρες, στη συναισθηματική έκφραση και στην κοινωνική σύνδεση, με έμφαση στη σημασία των ορίων.https://www.apa.org/monitor/2020/04/cover-gaming
  • UNICEF – Digital Play and Well-being: Η UNICEF αναγνωρίζει ότι το ψηφιακό παιχνίδι μπορεί να υποστηρίξει την κοινωνική και συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών, όταν υπάρχει ασφαλές πλαίσιο και καθοδήγηση.https://www.unicef.org/globalinsight/reports/digital-play-and-well-being
  • World Health Organization (WHO): Το WHO αναγνωρίζει τη διαφορά ανάμεσα στην υγιή ενασχόληση και την προβληματική χρήση, τονίζοντας ότι η συντριπτική πλειονότητα των παικτών δεν εμφανίζει διαταραχή.https://www.who.int/teams/mental-health-and-substance-use/mental-health/gaming-disorder

Διάβασέ το →

Η κατάρρευση της αλήθειας: Ζούμε σε έναν κόσμο όπου όλα είναι “σχετικά”;

Written by: •


Όταν η αλήθεια παύει να είναι κοινή

Μέχρι πριν λίγα χρόνια, μπορούσαμε να διαφωνούμε, αλλά πάνω σε μια κοινή βάση. Υπήρχαν γεγονότα που θεωρούνταν δεδομένα, μια “κοινή πραγματικότητα” πάνω στην οποία χτίζαμε τις απόψεις μας. Σήμερα, αυτό φαίνεται να αλλάζει.

Δεν είναι ότι δεν υπάρχουν γεγονότα. Είναι ότι όλο και περισσότερο, οι άνθρωποι δεν συμφωνούν ούτε για το τι είναι γεγονός. Η προσωπική άποψη αποκτά το ίδιο βάρος με την επιστημονική γνώση, και η εμπειρία του καθενός γίνεται το βασικό φίλτρο μέσα από το οποίο ερμηνεύει τον κόσμο.

Έτσι, δεν μιλάμε απλώς για διαφωνία. Μιλάμε για διάσπαση της ίδιας της πραγματικότητας.


Πώς φτάσαμε εδώ

Η αλλαγή αυτή δεν έγινε ξαφνικά. Είναι αποτέλεσμα μιας βαθύτερης μετατόπισης στον τρόπο που επεξεργαζόμαστε την πληροφορία.

Ζούμε σε μια εποχή υπερπληροφόρησης. Καθημερινά ερχόμαστε σε επαφή με έναν τεράστιο όγκο δεδομένων, από ειδήσεις μέχρι προσωπικές απόψεις. Ο εγκέφαλός μας, για να μπορέσει να λειτουργήσει, δεν τα επεξεργάζεται όλα. Επιλέγει. Φιλτράρει. Και τελικά κρατά αυτά που “ταιριάζουν” με όσα ήδη πιστεύουμε.

Εδώ έρχεται και ένα βασικό ψυχολογικό φαινόμενο: η επιβεβαιωτική προκατάληψη. Έχουμε την τάση να αναζητούμε πληροφορίες που επιβεβαιώνουν τις πεποιθήσεις μας και να απορρίπτουμε όσες τις αμφισβητούν. Χωρίς να το καταλαβαίνουμε, χτίζουμε έναν κόσμο που μας δικαιώνει.

Τα social media ενισχύουν ακόμα περισσότερο αυτή τη διαδικασία. Οι αλγόριθμοι δεν μας δείχνουν την πραγματικότητα όπως είναι. Μας δείχνουν την πραγματικότητα που μας κρατά ενεργούς. Και αυτή συνήθως είναι μια εκδοχή της πραγματικότητας που μας μοιάζει.

Έτσι δημιουργούνται μικρές “φυσαλίδες”, όπου ακούμε συνεχώς τις ίδιες ιδέες, τις ίδιες απόψεις, τους ίδιους τρόπους σκέψης. Και όσο περισσότερο μένουμε μέσα σε αυτές, τόσο πιο δύσκολο γίνεται να κατανοήσουμε οτιδήποτε διαφορετικό.


Η κατάρρευση της αλήθειας: Η ψυχολογική διάσταση της

Όλη αυτή η κατάσταση δεν είναι απλώς κοινωνική. Είναι βαθιά ανθρώπινη. Ο άνθρωπος έχει ανάγκη να νιώθει ότι ο κόσμος έχει νόημα. Ότι υπάρχει μια σταθερότητα, μια προβλεψιμότητα, κάτι στο οποίο μπορεί να στηριχτεί. Όταν αυτή η βάση αρχίζει να κλονίζεται, γεννιέται ανασφάλεια. Αυτή η ανασφάλεια συχνά εκφράζεται ως:

  • άγχος
  • καχυποψία
  • ανάγκη για απόλυτες απαντήσεις

Και τότε συμβαίνει κάτι ενδιαφέρον: όσο πιο αβέβαιος γίνεται ο κόσμος, τόσο περισσότερο προσκολλόμαστε στις πεποιθήσεις μας. Όχι γιατί είναι απαραίτητα σωστές, αλλά γιατί μας δίνουν μια αίσθηση ελέγχου.


Όταν οι σχέσεις δοκιμάζονται

Ίσως η πιο έντονη συνέπεια αυτής της κατάστασης φαίνεται στις σχέσεις μας.

Παλιά, μπορούσαμε να διαφωνήσουμε με κάποιον και παρ’ όλα αυτά να συνεχίσουμε να συνδεόμαστε. Σήμερα, πολλές φορές οι διαφωνίες παίρνουν πιο προσωπικό χαρακτήρα. Δεν διαφωνούμε απλώς σε απόψεις. Νιώθουμε ότι ο άλλος “βλέπει λάθος τον κόσμο”.

Και όταν δεν μοιραζόμαστε την ίδια πραγματικότητα, η επικοινωνία γίνεται δύσκολη. Ο διάλογος μετατρέπεται σε αντιπαράθεση, και η κατανόηση δίνει τη θέση της στην ανάγκη να αποδείξουμε ότι έχουμε δίκιο.


Τι μπορούμε να κάνουμε διαφορετικά

Μέσα σε αυτή την πολυπλοκότητα, δεν υπάρχει μια εύκολη λύση. Υπάρχουν όμως μικρές αλλαγές που μπορούν να κάνουν μεγάλη διαφορά.

Η πρώτη είναι να μάθουμε να ακούμε πραγματικά. Όχι για να απαντήσουμε, αλλά για να κατανοήσουμε. Η ενεργητική ακρόαση δεν σημαίνει ότι συμφωνώ με τον άλλον. Σημαίνει ότι προσπαθώ να δω τον κόσμο μέσα από τα δικά του μάτια.

Η δεύτερη είναι να καλλιεργήσουμε μια υγιή αμφιβολία. Να ελέγχουμε τις πηγές μας, να αναρωτιόμαστε από πού προέρχεται μια πληροφορία και ποιον εξυπηρετεί.

Η τρίτη είναι ίσως η πιο δύσκολη: να αντέχουμε το “δεν ξέρω”. Σε έναν κόσμο που ζητά συνεχώς βεβαιότητα, η αποδοχή της αβεβαιότητας είναι μια πράξη ωριμότητας.

Και τέλος, να θυμόμαστε ότι άλλο είναι το γεγονός και άλλο η ερμηνεία του. Δύο άνθρωποι μπορούν να δουν το ίδιο γεγονός και να το κατανοήσουν διαφορετικά, χωρίς απαραίτητα κάποιος να είναι “κακός” ή “ανόητος”.


Συμπέρασμα

Η αλήθεια ίσως δεν έχει χαθεί. Αυτό που έχει χαθεί είναι η κοινή μας συμφωνία γύρω από αυτήν.

Και ίσως το ζητούμενο σήμερα δεν είναι να πείσουμε τους άλλους ότι έχουμε δίκιο, αλλά να ξαναβρούμε έναν τρόπο να συνδεόμαστε, ακόμα και όταν βλέπουμε τον κόσμο διαφορετικά.


Πηγές

  • Big Think – Collapse of Truthhttps://bigthink.com/series/full-interview/collapse-of-truth/
  • American Psychological Association – Cognitive Biaseshttps://www.apa.org/monitor/nov01/biases
  • European Commission – Tackling Disinformationhttps://ec.europa.eu/info/live-work-travel-eu/coronavirus-response/fighting-disinformation_en
Διάβασέ το →

Η ψυχολογία αυτών που δεν ανεβάζουν φωτογραφίες στα social

Written by: •


Στο σημερινό MindPost θα μιλήσουμε για τους ανθρώπους που δεν δημοσιεύουν τη ζωή τους στα social media και τι πραγματικά αποκαλύπτει αυτό για την ψυχολογία τους.


Τι πραγματικά σημαίνει να μην ποστάρεις φωτογραφίες

Ζούμε σε μια εποχή όπου η παρουσία στα social media θεωρείται σχεδόν δεδομένη. Το να μοιράζεσαι στιγμές, εικόνες και εμπειρίες μοιάζει με «κανόνα».

Κι όμως, υπάρχει μια κατηγορία ανθρώπων που επιλέγει να μην συμμετέχει ενεργά. Δεν ανεβάζουν φωτογραφίες, δεν εκθέτουν την καθημερινότητά τους και συχνά παραμένουν «αόρατοι».

Αυτό δεν είναι τυχαίο.

Έρευνες γύρω από τη συμπεριφορά των λεγόμενων “lurkers” (παρατηρητών χωρίς ενεργή συμμετοχή) δείχνουν ότι αυτή η στάση συνδέεται με συγκεκριμένα ψυχολογικά μοτίβα, όπως η ανάγκη για ιδιωτικότητα, η αποφυγή κοινωνικής σύγκρισης και η διαφορετική σχέση με την επιβεβαίωση.


Η εσωτερική εμπειρία πίσω από την “σιωπή”

1. Το παράδοξο της αυτοπεποίθησης

Συχνά θεωρούμε ότι όποιος δεν ποστάρει είναι πιο κλειστός ή ανασφαλής. Στην πραγματικότητα, μπορεί να ισχύει και το αντίθετο.

Άτομα με εσωτερική σταθερότητα δεν έχουν την ίδια ανάγκη για εξωτερική επιβεβαίωση. Δεν χρειάζονται likes για να νιώσουν ότι «υπάρχουν». Η αυτοεκτίμησή τους δεν εξαρτάται από το πώς τους βλέπουν οι άλλοι.


2. Το “καζίνο ντοπαμίνης”

Τα social media λειτουργούν με μηχανισμούς ανταμοιβής. Κάθε like ή σχόλιο ενεργοποιεί το σύστημα ντοπαμίνης στον εγκέφαλο, όπως ακριβώς συμβαίνει στον τζόγο. Αυτό δημιουργεί έναν κύκλο:

ανεβάζω → παίρνω ανταμοιβή → θέλω ξανά.

Οι άνθρωποι που δεν συμμετέχουν σε αυτόν τον κύκλο συχνά το κάνουν συνειδητά. Δεν θέλουν η διάθεσή τους να εξαρτάται από έναν αλγόριθμο.


3. Το άγχος της “απόδοσης”

Κάθε ανάρτηση είναι, σε ένα βαθμό, μια «παράσταση».

  • Πώς φαίνομαι;
  • Είναι αρκετά καλό αυτό που ανεβάζω;
  • Τι θα πουν οι άλλοι;

Αυτό το συνεχές φίλτρο δημιουργεί πίεση. Πολλοί άνθρωποι επιλέγουν να απέχουν ακριβώς για να αποφύγουν αυτή την ψυχική επιβάρυνση.


4. Η ανάγκη για όρια

Η ιδιωτικότητα δεν είναι απόσταση, είναι επιλογή. Άτομα που δεν ποστάρουν συχνά έχουν πιο ξεκάθαρα προσωπικά όρια. Διαχωρίζουν το τι ζουν από το τι μοιράζονται. Δεν σημαίνει ότι δεν έχουν εμπειρίες.

Σημαίνει ότι δεν αισθάνονται την ανάγκη να τις εκθέσουν.


5. Η παγίδα της σύγκρισης

Η συνεχής έκθεση στις ζωές των άλλων οδηγεί αναπόφευκτα σε συγκρίσεις.

«Οι άλλοι περνάνε καλύτερα»

«Οι άλλοι είναι πιο επιτυχημένοι»

Η αποχή από το posting (και συχνά από την υπερβολική κατανάλωση περιεχομένου) λειτουργεί προστατευτικά απέναντι σε αυτή την ψυχολογική φθορά.


Τι σημαίνει αυτό για εμάς στην καθημερινότητα

Δεν υπάρχει σωστό και λάθος στο αν κάποιος ποστάρει ή όχι. Υπάρχει όμως συνείδηση. Μπορούμε να αναρωτηθούμε:

  • Ανεβάζω κάτι γιατί το θέλω ή γιατί «πρέπει»;
  • Πώς νιώθω όταν δεν παίρνω την ανταπόκριση που περιμένω;
  • Ζω τη στιγμή ή σκέφτομαι πώς θα τη δείξω;

Η σχέση μας με τα social media είναι, στην ουσία, μια αντανάκλαση της σχέσης μας με τον εαυτό μας.


Μια διαφορετική οπτική

Υπάρχει μια ενδιαφέρουσα ιδέα πίσω από αυτό που ονομάζεται “observer’s edge”.

Οι άνθρωποι που δεν εκτίθενται συνεχώς, διατηρούν ένα στοιχείο μυστηρίου. Παρατηρούν περισσότερο, συμμετέχουν διαφορετικά και συχνά έχουν μεγαλύτερη επίγνωση του τι συμβαίνει γύρω τους. Δεν είναι λιγότερο κοινωνικοί.

Είναι απλώς… λιγότερο ορατοί.


Συμπέρασμα

Σε έναν κόσμο όπου όλοι προσπαθούν να φανούν, το να επιλέγεις να μην φαίνεσαι μπορεί να είναι μια από τις πιο συνειδητές επιλογές. Ίσως τελικά το θέμα δεν είναι ποιος ποστάρει και ποιος όχι.

Αλλά ποιος ζει πραγματικά αυτό που δεν ανεβάζει.


Πηγές

  • Sun, N., Rau, D., & Ma, Y. – Understanding lurkers in online communitieshttps://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0747563214003008
  • Ridings, C., Gefen, D., & Arinze, B. – Psychological Barriers: Lurker and Poster Motivationhttps://aisel.aisnet.org/cais/vol18/iss1/16/
  • Liu, X. et al. – Social media lurking, anxiety and fatiguehttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11327116/
  • Clark, L., & Zack, M. – Reward variability and behavioral addictionhttps://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0306460323000217
  • Turkle, S. – Alone Together
  • Alter, A. – Irresistible
  • Newport, C. – Digital Minimalism
Διάβασέ το →
↑