Στο σημερινό MindPost θα μιλήσουμε για τη σύγκριση στο Instagram και για το πώς η καθημερινή έκθεση σε επιλεγμένες στιγμές άλλων ανθρώπων μπορεί να επηρεάζει την αυτοεκτίμησή μας.
Γιατί η σύγκριση στο Instagram μοιάζει ατελείωτη;
Ανοίγουμε το κινητό για πέντε λεπτά και συναντάμε μια σειρά από στιγμές που μοιάζουν εξαιρετικές: ταξίδια, επιτυχίες, ιδανικά σώματα, σπίτια γεμάτα φως, σχέσεις χωρίς συγκρούσεις. Επιστρέφουμε στη δική μας ημέρα και ξαφνικά το συνηθισμένο μάς φαίνεται ανεπαρκές. Δεν άλλαξε κάτι στη ζωή μας· άλλαξε προσωρινά ο τρόπος με τον οποίο τη μετράμε.
Η κοινωνική σύγκριση είναι ανθρώπινη διαδικασία. Συχνά προσπαθούμε να κατανοήσουμε τον εαυτό μας παρατηρώντας τους άλλους. Στα κοινωνικά δίκτυα όμως συγκρίνουμε τη δική μας πλήρη καθημερινότητα —με την κούραση και τις δυσκολίες της— με ένα περιορισμένο και επιλεγμένο απόσπασμα της ζωής κάποιου άλλου.
Η Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία τονίζει, στις επιστημονικές οδηγίες της για εφήβους, ότι τα κοινωνικά δίκτυα δεν έχουν την ίδια επίδραση σε όλους και ότι το περιεχόμενο και το πλαίσιο χρήσης είναι σημαντικά. Άρα το ερώτημα δεν είναι μόνο πόση ώρα είμαστε online, αλλά τι βλέπουμε και πώς αισθανόμαστε ύστερα.
Η αόρατη σκέψη: «Εγώ είμαι πίσω»
Όταν βλέπουμε μια επιτυχία άλλου, μπορεί να εμφανίζεται η σκέψη ότι καθυστερούμε. Δεν γνωρίζουμε όμως τις δυσκολίες, τις βοήθειες, τα προνόμια ή τον χρόνο που χρειάστηκε για να φτάσει εκεί. Επίσης δεν γνωρίζουμε πόσο ευτυχισμένος νιώθει ο άνθρωπος πίσω από την εικόνα.
Η ίδια ανάρτηση μπορεί να λειτουργήσει ως έμπνευση για έναν αναγνώστη και ως πηγή απογοήτευσης για κάποιον άλλον. Γι’ αυτό η ψυχική επίδραση χρειάζεται να εξετάζεται με προσωπικά κριτήρια και όχι με γενικές αφοριστικές δηλώσεις για την τεχνολογία.
Η σύγκριση συχνά συνδέεται με την ερώτηση «τι θα έπρεπε να έχω πετύχει στην ηλικία μου;». Αλλά η ζωή δεν ακολουθεί ένα ενιαίο χρονοδιάγραμμα. Σπουδές, εργασία, οικογένεια, υγεία και προσωπικές επιλογές εξελίσσονται σε διαφορετικές συνθήκες.
Πώς να σταματήσουμε να μετράμε την αξία μας με ξένες εικόνες
Μπορούμε να ξεκινήσουμε από μια μικρή παρατήρηση: ποιους λογαριασμούς ακολουθούμε και ποια συναισθήματα μένουν μετά; Αν ορισμένες αναρτήσεις προκαλούν συστηματικά έντονη ανεπάρκεια, μπορούμε να περιορίσουμε την έκθεση ή να επιλέξουμε περιεχόμενο που μας ενημερώνει, μας εμπνέει ή μας συνδέει ουσιαστικά.
Έπειτα επιστρέφουμε στα δικά μας κριτήρια. Τι σημαίνει επιτυχία για εμένα αυτή την περίοδο; Μπορεί να είναι η αποκατάσταση μιας σχέσης, η φροντίδα της υγείας ή η οικονομική σταθερότητα, όχι η επίτευξη ενός δημόσια αναγνωρίσιμου στόχου.
Τέλος, αναζητούμε εμπειρίες έξω από την οθόνη. Η συνάντηση με έναν φίλο, η μάθηση μιας δεξιότητας ή η συμμετοχή σε μια ομάδα μάς δίνουν πιο πλούσιες πληροφορίες για τη ζωή από τον αριθμό των likes.
Η ζωή μας δεν είναι προφίλ προς αξιολόγηση
Οι οθόνες δείχνουν στιγμές· οι άνθρωποι ζουν ολόκληρες ιστορίες. Το να θυμόμαστε αυτή τη διαφορά δεν σημαίνει να αμφισβητούμε τις χαρές των άλλων. Σημαίνει να μην αφήνουμε αυτές τις εικόνες να γίνονται το μοναδικό μέτρο για τις δικές μας.
Αν η σύγκριση επηρεάζει επίμονα τη διάθεση ή την αυτοεικόνα μας, αξίζει να το συζητήσουμε με κάποιον άνθρωπο εμπιστοσύνης ή επαγγελματία.










