Από την πανδημία έως την ακρίβεια, η περίοδος 2021–2026 χαρακτηρίστηκε από σημαντικές ανατροπές. Έρευνα του Ελληνικού Κέντρου Συναισθημάτων με δεδομένα από 1.163 ανθρώπους καταγράφει ενδιαφέρουσες μεταβολές στις συναισθηματικές τους δεξιότητες.
Πανδημία, περιορισμοί, ενεργειακή κρίση, πληθωρισμός και αβεβαιότητα: μέσα σε λίγα χρόνια η καθημερινότητα άλλαξε πολλές φορές. Πώς σχετίζονται αυτές οι αλλαγές με τον τρόπο που κατανοούμε τα συναισθήματά μας, αντιμετωπίζουμε δυσκολίες και συνδεόμαστε με τους άλλους;
Μια νέα ελληνική ερευνητική έκθεση παρουσιάζει ενδιαφέροντα δεδομένα, αλλά και ερωτήματα που αξίζει να διερευνηθούν.
Συναισθηματική νοημοσύνη στην Ελλάδα: Τι εξέτασε η μελέτη;
Το Ελληνικό Κέντρο Συναισθημάτων, αξιοποιώντας δεδομένα του Emoducation και σε συνεργασία με την Expansion Method, παρουσίασε στις 13 Οκτωβρίου 2026 τη μελέτη «Συναισθηματική Νοημοσύνη και Κοινωνικές Μεταβολές στην Ελλάδα: Διαχρονική Ανάλυση 2021–2026».
Από 1.448 αρχικές απαντήσεις, οι ερευνητές κατέληξαν σε 1.209 καταγραφές από 1.163 διαφορετικά πρόσωπα, μετά από ελέγχους ποιότητας και αποκλεισμό ορισμένων δεδομένων.
Το ερωτηματολόγιο περιλαμβάνει 50 δηλώσεις και εξετάζει πέντε βασικές συναισθηματικές δεξιότητες:
- Αυτογνωσία: αναγνωρίζουμε τι αισθανόμαστε και γιατί;
- Διαχείριση συναισθημάτων: πώς αντιμετωπίζουμε θυμό, φόβο και απογοήτευση;
- Κίνητρα: τι μας βοηθά να επιμένουμε στους στόχους μας;
- Ενσυναίσθηση: πόσο κατανοούμε τα συναισθήματα των άλλων;
- Κοινωνικές δεξιότητες: πώς επικοινωνούμε και χτίζουμε σχέσεις;
Για τις ανάγκες της ανάλυσης υπολογίστηκε ένας σύνθετος ερευνητικός δείκτης με κλίμακα 10–50. Δεν είναι κλινική διάγνωση ούτε τυποποιημένη συνολική βαθμολογία EQ.
Τι δείχνουν οι αριθμοί από το 2021 έως το 2026;
| Έτος | Καταγραφές | Μέση τιμή /50 |
|---|---|---|
| 2021 | 226 | 36,58 |
| 2022 | 572 | 35,96 |
| 2023 | 196 | 36,51 |
| 2024* | 12 | 35,58 |
| 2025 | 109 | 38,30 |
| 2026** | 94 | 37,64 |
* Μόνο Ιανουάριος–Φεβρουάριος: οι 12 καταγραφές δεν προσφέρουν αξιόπιστη ετήσια σύγκριση. ** Το 2026 καλύπτει την περίοδο έως τον Σεπτέμβριο. Τα ετήσια δείγματα διαφέρουν σε μέγεθος και σύνθεση.
Το 2022 εμφανίζει χαμηλότερη μέση βαθμολογία από το 2021, ενώ το 2025 καταγράφεται υψηλότερη μέση τιμή. Η διαφορά μεταξύ 2022 και 2025 είναι 2,34 μονάδες. Σε διερευνητική ανάλυση που συνυπολογίζει ηλικία, εκπαίδευση, περιοχή και ιδιότητα μέλους, η εκτιμώμενη διαφορά παραμένει θετική, περίπου 2,10 μονάδες.
Αυτό δείχνει μια διαφοροποίηση μεταξύ των συμμετεχόντων των συγκεκριμένων ετών. Δεν σημαίνει ότι ολόκληρος ο ελληνικός πληθυσμός βελτίωσε τη συναισθηματική του νοημοσύνη, ούτε ότι πρόκειται για μέτρηση της προόδου των ίδιων ανθρώπων.
Το 2022: Η ακρίβεια, η αβεβαιότητα και η ψυχική πίεση
Το 2022 η επιστροφή σε περισσότερες κοινωνικές δραστηριότητες μετά την πανδημία συνέπεσε με ενεργειακή κρίση και μεγάλη αύξηση τιμών. Ο ετήσιος εναρμονισμένος πληθωρισμός στην Ελλάδα έφτασε το 9,3%, σύμφωνα με τα οικονομικά στοιχεία που παρατίθενται στην έκθεση.
Την ίδια χρονιά η έρευνα καταγράφει μέση τιμή 35,96/50. Η χρονική σύμπτωση δεν αποδεικνύει ότι ο πληθωρισμός προκάλεσε τη χαμηλότερη βαθμολογία. Θέτει, ωστόσο, το ερώτημα πώς λειτουργούμε συναισθηματικά όταν η καθημερινότητά μας γίνεται δυσκολότερη.
Σκεφτείτε έναν εργαζόμενο που προσπαθεί να καλύψει λογαριασμούς και οικογενειακές υποχρεώσεις. Η πίεση μπορεί να περιορίζει τον χρόνο ξεκούρασης ή την υπομονή στις σχέσεις. Το παράδειγμα δεν προέρχεται από προσωπικές αφηγήσεις της μελέτης, δείχνει όμως γιατί έχει σημασία να εξετάζουμε τις συναισθηματικές δεξιότητες μέσα στο κοινωνικό τους πλαίσιο.
Το 2025: Πού εμφανίζονται οι μεγαλύτερες διαφορές;
Η ερευνητική ομάδα συνέκρινε και τις πέντε επιμέρους διαστάσεις της συναισθηματικής νοημοσύνης μεταξύ 2022 και 2025:
| Δεξιότητα | Διαφορά |
|---|---|
| Κίνητρα | +3,55 |
| Διαχείριση συναισθημάτων | +2,67 |
| Αυτογνωσία | +2,30 |
| Ενσυναίσθηση | +2,02 |
| Κοινωνικές δεξιότητες | +1,15 |
Οι μεγαλύτερες διαφορές εμφανίζονται στα κίνητρα και στη διαχείριση συναισθημάτων. Πρόκειται για δεξιότητες που αφορούν την επιμονή στους στόχους και την αντιμετώπιση των συναισθηματικών αντιδράσεων.
Για παράδειγμα, ύστερα από μια επαγγελματική απογοήτευση, ένας άνθρωπος μπορεί να αναγνωρίζει τον θυμό του αλλά να επιλέγει να συζητήσει το πρόβλημα αντί να αντιδρά παρορμητικά. Θα μπορούσαν οι προηγούμενες κρίσεις να ενισχύουν την προσαρμοστικότητα σε ορισμένους ανθρώπους; Η ιδέα είναι ενδιαφέρουσα, αλλά τα συγκεκριμένα δεδομένα δεν μπορούν να την αποδείξουν.
Το 2026 δείχνει υποχώρηση; Η σύγκριση των ίδιων μηνών
Ο γενικός μέσος όρος του 2026 είναι 37,64 έναντι 38,30 το 2025. Ωστόσο, όταν εξετάζονται μόνο οι ίδιοι μήνες, από τον Μάρτιο έως τον Σεπτέμβριο, οι τιμές είναι 38,09 το 2025 και 37,97 το 2026.
Η διαφορά περιορίζεται έτσι σε μόλις 0,12 μονάδες. Αυτό υπενθυμίζει ότι μια φαινομενική ετήσια μεταβολή μπορεί να επηρεάζεται από το χρονικό διάστημα συλλογής και το ποιοι συμμετείχαν στην έρευνα.
Πώς συνδέεται η συναισθηματική νοημοσύνη με την ευτυχία;
Το Ελληνικό Κέντρο Συναισθημάτων πραγματοποίησε και ξεχωριστή μελέτη για την ευτυχία και την ψυχολογική ευημερία, αξιοποιώντας το μοντέλο PERMA. Σε κοινό υποσύνολο 137 συμμετεχόντων που είχαν συμπληρώσει και τα δύο εργαλεία, βρέθηκε θετική συσχέτιση r = 0,64 μεταξύ των συναισθηματικών δεξιοτήτων και της ευημερίας.
Με απλά λόγια, όσοι αξιολογούσαν υψηλότερα τις συναισθηματικές τους δεξιότητες έτειναν να αναφέρουν και υψηλότερη ευημερία. Αυτό δεν αποδεικνύει ότι το EQ προκαλεί την ευτυχία, αλλά αναδεικνύει μια σχέση που αξίζει περαιτέρω μελέτη.
Διαβάστε τη συμπληρωματική μελέτη: «Ευημερία, Ευτυχία και Κοινωνικές Μεταβολές στην Ελλάδα – PERMA 2021–2026».
Γιατί αυτή η μελέτη έχει σημασία για την ελληνική κοινωνία;
Οι κοινωνικές αλλαγές συχνά αξιολογούνται με οικονομικούς δείκτες: ανάπτυξη, πληθωρισμό, απασχόληση. Πιο σπάνια εξετάζουμε παράλληλα πώς οι άνθρωποι διαχειρίζονται τα συναισθήματά τους, πόσο εύκολα κινητοποιούνται και πώς συνδέονται με τους άλλους.
Η παρούσα μελέτη δεν είναι αντιπροσωπευτική εθνική έρευνα και δεν αποδεικνύει ότι συγκεκριμένα κοινωνικά ή πολιτικά γεγονότα προκάλεσαν τις παρατηρούμενες διαφορές. Προσφέρει όμως μια πολύτιμη περιγραφική βάση για πιο συστηματική έρευνα στο μέλλον.
Γιατί μια κοινωνία δεν χαρακτηρίζεται μόνο από τους αριθμούς της οικονομίας της, αλλά και από τις δυνατότητες των ανθρώπων της να κατανοούν τον εαυτό τους, να συνεργάζονται και να αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις της ζωής.
Πηγές
- Ελληνικό Κέντρο Συναισθημάτων / Emoducation (2026). Συναισθηματική Νοημοσύνη και Κοινωνικές Μεταβολές στην Ελλάδα: Διαχρονική Ανάλυση 2021–2026. Πρωτογενής ερευνητική έκθεση.
- Ελληνικό Κέντρο Συναισθημάτων / Emoducation (2026). Ευημερία, Ευτυχία και Κοινωνικές Μεταβολές στην Ελλάδα – PERMA 2021–2026. Συμπληρωματική μελέτη.
- Τράπεζα της Ελλάδος – οικονομικοί και πληθωριστικοί δείκτες.
