Visit Sponsor

Κολλημένος στο Παρελθόν ή το Μέλλον; 8 Λόγοι που το Mindfulness θα σου Αλλάξει τη Ζωή

Written by: •

Νιώθεις το μυαλό σου να τρέχει ανεξέλεγκτα; Να ζει στο χθες ή να αγωνιά για το αύριο; Ανακάλυψε τη μία και μοναδική δεξιότητα που αποδεδειγμένα αλλάζει τη δομή του εγκεφάλου σου, σε απελευθερώνει από τις αρνητικές σκέψεις και σου χαρίζει μια ήρεμη, γεμάτη επίγνωση ζωή. Αυτός ο οδηγός δεν θα σε αφήσει απλά να διαβάσεις – θα σε βοηθήσει να βιώσεις την αλλαγή.

Βρες τον «διακόπτη» που απενεργοποιεί το στρες και το άγχος σου

Το ανθρώπινο μυαλό συχνά χάνεται στα δαιδαλώδη μονοπάτια του παρελθόντος και του μέλλοντος. Το άτομο σκέφτεται ξανά και ξανά όσα έγιναν στο παρελθόν, τι δεν έκανε σωστά, τι θα έπρεπε να κάνει ή να πει και αναμασάει τις ίδιες αρνητικές σκέψεις. Ή προτρέχει και ανησυχεί για μελλοντικά ζητήματα που δεν έχουν έρθει ακόμα, αλλά το βασανίζουν από πριν. Το στρες έχει σημαντικό ρόλο σ΄ αυτές τις κακές συνήθειες του νου. 

Αν μπορείς να εστιάσεις την προσοχή σου στο εδώ-και-τώρα, αντί στο παρελθόν ή το μέλλον, μπορείς να βρεις ανακούφιση από το στρες. Όταν επικεντρώνεσαι στο παρόν, στην παρούσα στιγμή σαν απλός παρατηρητής τότε σταματάς να κάνεις αρνητικές σκέψεις.

1.Συνειδητοποιείς τι ακριβώς σκέφτεσαι.

Αν «πιάσεις» τον εαυτό σου τη στιγμή που κάνεις μια άσχημη σκέψη και απλώς βάλεις την ετικέτα «τώρα κάνω μια αρνητική σκέψη» είναι σα να πατάς φρένο και να κατεβάζεις ταχύτητα. Αντιλαμβάνεσαι τι κάνεις και δεν αφήνεις την αρνητική σκέψη να σε επηρεάσει τόσο πολύ, οπότε μειώνεται το στρες σου.

2.Δεν αντιδράς κατευθείαν σε αυτό που συμβαίνει.

Εξασκώντας mindfulness μαθαίνεις να πατάς το εσωτερικό σου κουμπί «pause» και σταματάς την ταινία του μυαλού σου. Έτσι βάζεις σε λειτουργία το «σοφό νου» και βρίσκεις μια καλή λύση, αντί να αντιδράσεις σπασμωδικά.

3. Οι πρακτικές mindfulness σε βοηθάνε να επικεντρωθείς στο «υπάρχω στο παρόν μου», κατάσταση που συνδέεται με τη χαλάρωση.

Όταν βρίσκεσαι στην κατάσταση «κάνω», υπάρχει μεγαλύτερη συσχέτιση με ενεργοποίηση και στρες.

4. Συνειδητοποιείς ποιες είναι οι ανάγκες σου σε σωματικό επίπεδο και φροντίζεις το σώμα σου. 

Για παράδειγμα, παρατηρείς ότι σφίγγεις τα δόντια ή ότι έχεις ένταση στους ώμους και κάνεις κάποιες ασκήσεις για να χαλαρώσεις, πριν πάρει ο πόνος μεγάλες διαστάσεις.

5. Καλλιεργείς τη συναισθηματική σου νοημοσύνη.

Καθώς αντιλαμβάνεσαι καλύτερα τα συναισθήματα των ανθρώπων γύρω σου, «πιάνεις στον αέρα» αυτά που γίνονται γύρω σου και αντιδράς με τρόπο που είναι λιγότερο πιθανό να οδηγήσει σε καυγά και σύγκρουση.

6.Αυξάνεται η ικανότητά σου να νιώθεις συμπόνια και νοιάξιμο για τον εαυτό σου και τους ανθρώπους γύρω σου.

Ο συμπονετικός νους σου ηρεμεί, σε καθησυχάζει και σταματάει την αντίδραση του στρες. 

7. Οι πρακτικές mindfulness  μειώνουν την εγκεφαλική δραστηριότητα στο κέντρο που ονομάζεται αμυγδαλή και σχετίζεται με την αντίδραση του στρες και το φόβο.

Πρόκειται για μια σημαντική δομή  στον εγκέφαλο που ρυθμίζει τις αντιδράσεις του ανθρώπου σε ερεθίσματα που προκαλούν στρες και φόβο.

8. Αποκτάς καλύτερη ικανότητα συγκέντρωσης και προσοχής.

Έτσι μπορείς να τελειώσεις τις δουλειές σου χωρίς χασομέρι, να επικεντρωθείς στους στόχους και τις προτεραιότητές σου και να έχεις μια αίσθηση εσωτερικής ικανοποίησης και επιτεύγματος, που μειώνουν το στρες και το άγχος.

Μπορείς να αλλάξεις τη στάση σου απέναντι στο στρες και το άγχος.

Έτσι αντί να βλέπεις μόνο τις αρνητικές συνέπειες του στρες και του άγχους σου και να αγχώνεσαι παραπάνω επειδή αγχώθηκες, εξασκώντας πρακτικές mindfulness ανοίγεις χώρο στο μυαλό σου για να σκεφτείς διαφορετικά για το στρες και το άγχος που νιώθεις.   

Άσκηση καθοδηγούμενου  οραματισμού  

  • Κάθισε σε μια άνετη θέση ή ξάπλωσε.
  • Ξεκίνα παίρνοντας βαθιές, χαλαρωτικές αναπνοές, (κατά προτίμηση διαφραγματικές)
  • Διάλεξε μια σκηνή της αρεσκείας σου και προσπάθησε να τη φανταστείς όσο πιο ζωντανά γίνεται. Μπορεί να είναι μια βόλτα στην παραλία ή στο βουνό. Ίσως θέλεις να φέρεις στο νου σου μια ανάμνηση από κάποια εμπειρία που σε είχε κάνει να  αισθανθείς υπέροχα ή να φανταστείς ένα μέρος που δεν έχεις πάει αλλά θα ήθελες να επισκεφθείς.
  • Καθώς φαντάζεσαι τη σκηνή παρατήρησε κάθε λεπτομέρεια  και προσπάθησε να βάλεις μέσα όλες σου τις αισθήσεις, να περιγράψεις αυτό που βλέπεις, ακούς, μυρίζεις, νιώθεις στο δέρμα σου, κοκ.
  • Μείνε σε αυτή την ωραία νοερή εικόνα για όση ώρα επιθυμείς……

Συγγραφή:  Ευαγγελία Μαριδάκη Εκπαιδευτικός, Σύμβουλος SEL

Διάβασέ το →

Ένα Δώρο για το 2023 από το Κέντρο που σε Αγαπά

Written by: •

Για όλα τα μέλη μας και τους φίλους του κέντρου που σε αγαπά και το δείχνει.

Οι έρευνες μας δείχνουν ότι οι τυχαίες πράξεις καλοσύνης τονώνουν την ευτυχία, μας κάνουν πιο συμπαθής αλλά και βοηθούν στη μείωση άγχους και κατάθλιψης.

Βάλε την καλοσύνη και την ευτυχία στη ζωή σου, δίνοντας το καλύτερο δώρο που θα μπορούσες να προσφέρεις.

Από το Ελληνικό Κέντρο Συναισθημάτων για εσένα.

Πάτα πάνω στην φωτογραφία και αποθήκευσέ το ή εκτύπωσέ το.

HEC Kindness Calendar scaled 1

Συγγραφή: Αργύρης Σ. Μάρδας, εμπνευστής Ελληνικού Κέντρου Συναισθημάτων.

Διάβασέ το →

Βοήθησε το Έργο του Ελληνικού Κέντρου Συναισθημάτων

Written by: •

Στο MindPost, πιστεύουμε ακράδαντα ότι η αλλαγή ξεκινά από το άτομο. Όμως, όταν ένα άτομο συνδέεται με άλλους που μοιράζονται το ίδιο όραμα, η δύναμη πολλαπλασιάζεται.

Ένα πρόσφατο δελτίο τύπου από το Ελληνικό Κέντρο Συναισθημάτων τράβηξε την προσοχή μας ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο. Μας προσκαλούν να χτίσουμε μαζί μια κοινωνία με περισσότερη συγχώρεση, αποδοχή, ανεκτικότητα και φροντίδα.

Αν αυτό το όραμα σε αγγίζει, υπάρχει ένας απλός και ουσιαστικός τρόπος να βοηθήσεις, και δεν είναι αυτός που φαντάζεσαι.

Το Όραμα Πίσω από την Πρωτοβουλία

Το Ελληνικό Κέντρο Συναισθημάτων λειτουργεί ως ένας μη κερδοσκοπικός φορέας με έναν ξεκάθαρο στόχο: να δημιουργήσει μια ακμάζουσα, ανθεκτική και συμπονετική κοινωνία. Ο οργανισμός το επιδιώκει αυτό προσφέροντας Συναισθηματική Εκπαίδευση για να γνωρίσουμε τον εαυτό μας και Θεραπευτικές Συνεδρίεςγια να επουλώσουμε ό,τι έχει πληγωθεί.

Το πιο ενδιαφέρον σημείο που αναφέρει το δελτίο τύπου είναι το μοντέλο λειτουργίας τους. Ο οργανισμός δεν λαμβάνει καμία χρηματοδότηση από κρατικούς ή ευρωπαϊκούς φορείς, ούτε έχει μεγάλους χορηγούς. Λειτουργεί εξ ολοκλήρου από τις συνδρομές των μελών του. Αυτή η επιλογή τους επιτρέπει να δρουν γρήγορα και ανεξάρτητα από οποιαδήποτε συμφέροντα, ενώ ταυτόχρονα διαχειρίζονται μικρότερα χρηματικά ποσά, κάτι που, όπως τονίζουν, εμποδίζει τη διαφθορά.

Τι Προσφέρει ο Οργανισμός ;

Το Κέντρο βλέπει τα μέλη του ως την καρδιά του έργου του και τα ανταμείβει με δεκάδες οφέλη. Ως μέλος, δεν έχεις καμία οικονομική υποχρέωση πέραν της εγγραφής, αλλά βοηθάς με τη φωνή και την παρουσία σου. Παράλληλα, αποκτάς πρόσβαση σε έναν ανεκτίμητο πλούτο:

  • Πληθώρα δωρεάν σεμιναρίων Κοινωνικής Συναισθηματικής Μάθησης (SEL).
  • Δυνατότητα απόκτησης Βεβαίωσης Παρακολούθησης σε επιλεγμένα σεμινάρια.
  • Συμμετοχή σε συζητήσεις για φλέγοντα θέματα της καθημερινότητας.
  • Είσοδος στις ετήσιες Ημερίδες τους.
  • Πρόσβαση σε Συνεδρίες (με ή χωρίς κόστος) Κοινωνικής Συναισθηματικής Μάθησης, Θεραπείας Τραύματος και Ψυχικής Υγείας.
  • Ευκαιρία να λάβεις Υποτροφία έως και 100% για επαγγελματικά προγράμματα εκπαίδευσης, συμβάλλοντας έτσι ενεργά στο έργο τους.

Η Προσωπική σου Ανάπτυξη ως Εργαλείο για το Κοινό Καλό

Ο οργανισμός έχει έναν έξυπνο και βαθιά φιλοσοφημένο τρόπο να σε καλέσει να βοηθήσεις περισσότερο. Σύμφωνα με το δελτίο τύπου: «Όσο καλύτερος άνθρωπος γίνεσαι, όσο βελτιώνεται η δική σου ζωή, όσο περισσότερο επενδύεις στον εαυτό σου, τόσο περισσότερους ανθρώπους βοηθάς».

Αυτό το μοντέλο παροτρύνει τα μέλη να συμμετέχουν στα προγράμματα ανάπτυξης, γνωρίζοντας ότι κάθε βήμα προς τη δική τους βελτίωση χρηματοδοτεί παράλληλα ομιλίες και σεμινάρια για άλλους. Αν σε ενδιαφέρει ο χώρος της ψυχολογίας, μπορείς μάλιστα να γίνεις «πολλαπλασιαστής» του έργου τους, παρακολουθώντας επαγγελματικές εκπαιδεύσεις:

  • Σύμβουλοι Προσωπικής Ανάπτυξης
  • Σύμβουλοι Κοινωνικής Συναισθηματικής Μάθησης
  • Σύμβουλοι Ψυχικής Υγείας
  • Μετεκπαίδευση Ψυχολόγων & Συμβούλων στην Θεραπεία Τραύματος

Οι συμμετέχοντες στα προγράμματα αυτά συνεργάζονται με το Κέντρο, αποκτώντας αναγνώριση και συμβάλλοντας ενεργά στην κοινωνία.

Πώς μπορείς να Υποστηρίξεις αυτό το Έργο;

Αν αυτό το όραμα σε αγγίζει και θέλεις να γίνεις μέρος αυτής της αλλαγής, ο τρόπος είναι εξαιρετικά απλός. Κάνοντας μια απλή εγγραφή στην ιστοσελίδα τους, γίνεσαι αυτόματα μέλος του Κέντρου και ξεκινάς το ταξίδι σου.

Μπορείς να βοηθήσεις το ΕΚΣ, απλά κάνοντας κλικ εδώ:

Βοήθησε το Ελληνικό Κέντρο Συναισθημάτων

Είναι μια ευκαιρία να λάβεις φροντίδα και να προσφέρεις αγάπη, χτίζοντας μια κοινότητα όπου η συγχώρεση και η αποδοχή δεν είναι απλές λέξεις, αλλά πράξεις.

Διάβασέ το →

Οδηγός Συναισθηματικής Διαχείρισης | Διαχείριση Αρνητικών Ειδήσεων

Written by: •

Αγαπητοί Συμπολίτες μας,

Τον τελευταίο καιρό βομβαρδιζόμαστε συνεχώς από αρνητικές ειδήσεις που έχουν τη δυνατότητα να μας καταβάλλουν και να μας αποσυντονίσουν. Στην ήδη επιβαρυμένη εποχή, αυτό το επιπρόσθετο άγχος μπορεί να μας οδηγήσει σε μη διαχειρίσιμες καταστάσεις.

Παρακάτω σας παραθέτουμε 3+1 βασικές οδηγίες συναισθηματικής διαχείρισης για το πώς να διαχειριστείτε επιτυχώς τις συνεχώς αυξανόμενες Αρνητικές Ειδήσεις που λαμβάνουμε από όλα τα ΜΜΕ, με σκοπό να καταφέρουμε να διατηρήσουμε μια καλύτερη ψυχική υγεία σε αυτή τη δύσκολη κατάσταση που ζούμε. Σε κανονικές εποχές ένα δελτίο τύπου σαν και αυτό δεν θα ήταν απαραίτητο, αλλά δεν ζούμε σε κανονικές εποχές.

Το Ελληνικό Κέντρο Συναισθημάτων ειδικεύεται στην Κοινωνική Συναισθηματική Μάθηση (SEL) και μελετά την συναισθηματική νοημοσύνη και τα επίπεδα ευτυχίας των Ελλήνων. Προσφέρει ψυχική ενδυνάμωση μέσω των φιλανθρωπικών και κοινωνικών της δράσεων και δημιουργεί πολλαπλασιαστές μέσω εκπαιδεύσεων. Εμπνευσμένα από τον Αργύρη Σ. Μάρδα.

Πώς να διαχειριστείτε τις Αρνητικές Ειδήσεις άμεσα και αποτελεσματικά 

Παρακάτω θα βρείτε τρεις +1 απλές οδηγίες για τη διαχείριση των Αρνητικών Ειδήσεων, χωρίς όμως να υστερείτε ενημέρωσης, προσωπικής άποψης ή και ταυτότητας.

  1. Επιλέξτε τους ειδικούς που θα ενημερώνεστε

Οι ειδήσεις είναι πολλές και από διαφορετικές πηγές. Βρείτε ένα αξιόπιστο μέσο που μπορείτε να εμπιστευτείτε. Σας προτείνουμε να επιλέξετε όποιο:

  • ανήκει σε κάποια θεσμική θέση, ώστε να ασκείται έλεγχος στις ειδήσεις του
  • οι ειδήσεις του να σας ηρεμούν χωρίς να σας καθησυχάζουν.

Να θυμάστε, οι ειδήσεις δεν χρειάζεται να μας τρομοκρατούν.

  1. Δημιουργήστε χώρο για τις απόψεις των άλλων

Όταν ερχόμαστε σε επαφή με φίλους και αγαπημένα άτομα, επιτρέψτε ο καθένας να έχει την δική του άποψη. Άποψη σημαίνει: από ποια όψη κοιτάζω τα πράγματα. Ο κάθε ένας από εμάς “βλέπει” την πραγματικότητα από διαφορετική πλευρά. Επιτρέψτε τους να εκφραστούν ελεύθερα και μετά αποφασίστε αν αυτό που μοιράστηκαν σας ταιριάζει ή όχι. Το να ακούτε δεν σημαίνει ότι συμφωνείτε. Οι απόψεις των άλλων μας βελτιώνουν, μας ασκούν στη τέχνη της αποδοχής και της συγχώρεσης.

Θυμηθείτε: Δεν είναι διαγωνισμός. Δεν θα κερδίσει ο ένας, αλλά όλοι μαζί.

  1. Μειώστε το χρόνο παρακολούθησης των ειδήσεων

Δώστε ιδιαίτερη προσοχή στο χρόνο που αφιερώνετε στην ενημέρωσή σας. Αποφασίστε πόση ώρα θα διαβάζετε, βλέπετε ή ακούτε τα νέα. Προτείνουμε 15-20 λεπτά, πρωινές ώρες και μόνο από έγκριτες πηγές. Να θυμάστε: Αν συμβεί κάτι “τρομερά σημαντικό” θα το μάθετε. Θα προτείναμε την ώρα των βραδινών ειδήσεων να την αφιερώσετε στην οικογένεια, στο κατοικίδιο ή σε κάποιο χόμπι σας. Όχι στην τηλεόραση.

Αν μπορείτε, περιορίστε την χρήση των social media στο ελάχιστο αυτόν τον καιρό.

+1   Μιλήστε στο Θεό που πιστεύετε.

Συνομιλήστε σε όποιον Θεό και αν πιστεύετε. Όλο αυτό που μας συμβαίνει είναι πολύ μεγάλο για να το διαχειριστούμε μόνοι μας. Ζητήστε βοήθεια και θα σας δοθεί. Η πίστη μπορεί να είναι θαυματουργή, αν της το επιτρέψουμε.  

Ό,τι προσφέρεις, επιστρέφεται. 

Αυτές οι πολύ απλές οδηγίες μπορούν να σας βοηθήσουν να περάσετε πολύ πιο ανώδυνα αυτήν τη δύσκολη εποχή που διανύουμε. Θυμηθείτε ότι όσο περισσότεροι γνωρίζουν αυτές τις πληροφορίες, τόσο πιο όμορφα θα ζήσουμε όλοι. Μοιραστείτε το με όσο το δυνατόν περισσότερους αγαπημένους σας ανθρώπους. Μοιράστε τη γνώση και την αγάπη, θα σας επιστραφεί.

ΠΡΟΣΟΧΗ:

Τα συναισθήματα είναι έντονα και μπορούν, αν δεν αντιμετωπιστούν σωστά, να προκαλέσουν συναισθηματικά προβλήματα στο μέλλον. Η έκφραση των συναισθημάτων είναι η πιο εύκολη και ορθή οδός. Αν χρειαστείτε τη βοήθεια κάποιου ειδικού μη διστάσετε να την αναζητήσετε.


Συγγραφέας: Αργύρης Σ. Μάρδας, συγγραφέας, πρόεδρος Ελληνικού Κέντρου Συναισθημάτων, δημιουργός της Expansion Method.

Διάβασέ το →

Expansion Advance: Υποστήριξη Επαγγελματιών

Written by: •

Υποστήριξη και Εποπτεία επαγγελματιών της Expansion Method από το 2021.

Το Ελληνικό Κέντρο Συναισθημάτων και η Expansion Method παρουσιάζουν το πρόγραμμα Expansion Advance για την υποστήριξη, εποπτεία και ενδυνάμωση των Συμβούλων Expansion ανεξαρτήτως ειδίκευσης. Το πρόγραμμα προσφέρετε κάθε Τρίτη στις 19:00-21:30.

Τι περιλαμβάνει το πρόγραμμα:

  • Εποπτεία
  • Συζήτηση
  • Φροντίδα
  • Μετ-Εκπαίδευση

Εποπτεία

Το πρόγραμμα καλύπτει την απαιτούμενη εποπτεία των ενεργών Συμβούλων Expansion. Την πρώτη Τρίτη κάθε μήνα και είναι υποχρεωτική σε όλους τους ενεργούς Συμβούλους Προσωπικής Ανάπτυξης και Ψυχικής Υγείας.

Συζήτηση

Εβδομαδιαίες συζητήσεις για θέματα που αφορούν τον χώρο της Προσωπικής Ανάπτυξης στα πρότυπα της Συμβουλευτικής Ομηλίκων.

Φροντίδα

Φροντίδα με εβδομαδιαίους διαλογισμούς αλλά και με συμμετοχή σε δράσεις και παρουσιάσεις εναλλακτικών και συμπληρωματικών θεραπειών. Προσφέρονται περιστασιακά συνεδρίες Ρεφλεξολογίας, Reconnective Healing, Rejuvance, Ρέικι κ.α.

Μετ-εκπαίδευση

Οι εισηγητές της Expansion και του Κέντρου θα προσφέρουν εισηγήσεις για θέματα που αφορούν τους Συμβούλους Expansion σε όλους τους τομείς: Επαγγελματικούς, Προσωπικούς και Κοινωνικούς.


Πρόσκληση σε όλους τους Ενεργούς Συμβούλους Expansion

Σας προσκαλούμε να συμμετέχετε στον πρόγραμμα για την καλύτερη και ολοκληρωμένη δική σας φροντίδα και εποπτεία. Περισσότερα για το πρόγραμμα μπορείτε να μάθετε στο 2104449378 και στα email του κέντρου.

Διάβασέ το →

6η Ημερίδα Ψυχικής Υγείας 2022: Θεραπεία Τραύματος Expansion και Καρκίνος

Written by: •

Όταν η Ψυχή Γίνεται Σύμμαχος: Η Σύνδεση της Βραχυπρόθεσμης Συμβουλευτικής Expansion και Καρκίνου στο Επίκεντρο Μιας Εμβληματικής Ημερίδας

Πόσο συχνά ακούμε για τη σύνδεση μεταξύ του ψυχικού μας κόσμου και της σωματικής μας υγείας; Στην εποχή μας, η επιστήμη επιβεβαιώνει όλο και περισσότερο αυτό που η σοφία των αιώνων γνώριζε: το σώμα και ο νους είναι ένα αδιαχώριστο σύνολο.

Το Ελληνικό Κέντρο Συναισθημάτων έβαλε στο επίκεντρο αυτής της σύνδεσης ένα από τα πιο ευαίσθητα και σημαντικά θέματα στην 6η Ημερίδα Προσωπικής Ανάπτυξης την παγκόσμια ημέρα Ψυχικής Υγείας το 2022: τη σχέση μεταξύ της Θεραπείας Τραύματος και του Καρκίνου.

Η εκδήλωση, που φιλοξενήθηκε στον χώρο του βιβλιοπωλείου ΙΑΝΟΣ, έδωσε φωνή σε μια συζήτηση που συχνά μένει στο περιθώριο, φωτίζοντας τον ρόλο της ψυχολογικής υποστήριξης στη συνολική αντιμετώπιση μιας σοβαρής ασθένειας.

Το Ψυχολογικό Τραύμα ως μια «Αόρατη» Πληγή

Κατά τη διάρκεια της ημερίδας, αναδείχθηκε το πώς τα ψυχολογικά τραύματα –αυτές οι βαθιές, συχνά ασυνείδητες, πληγές που κουβαλάμε από το παρελθόν– μπορούν να επηρεάσουν τον οργανισμό σε σωματικό επίπεδο. Το τραύμα δεν είναι απλώς μια δυσάρεστη ανάμνηση. Είναι μια κατάσταση του νευρικού συστήματος που μπορεί να διαταράξει την ισορροπία του σώματος και να επηρεάσει ακόμα και το ανοσοποιητικό μας.

Στο πλαίσιο αυτό, το Ελληνικό Κέντρο Συναισθημάτων παρουσίασε τη δική του πρωτοποριακή μέθοδο θεραπείας τραύματος, την Expansion Method. Εισηγητής της ημερίδας ήταν ο εμπνευστής της μεθόδου και πρόεδρος του Κέντρου, Αργύρης Σ. Μάρδας, ο οποίος ανέλυσε πώς η θεραπεία του τραύματος μπορεί να αποτελέσει ένα ισχυρό εργαλείο υποστήριξης στον αγώνα για την υγεία.

Η εκδήλωση περιστράφηκε γύρω από τρεις βασικούς άξονες:


1. Το τραύμα πίσω από τη διάγνωση

Όπως ανέφεραν οι εισηγητές, η διάγνωση καρκίνου αποτελεί από μόνη της ένα ψυχικό τραύμα – ξαφνικό, ισχυρό και συχνά παραλυτικό. Οι ασθενείς περιέγραψαν πώς η στιγμή της διάγνωσης τους «πάγωσε το χρόνο», πυροδοτώντας φόβο, θυμό, ενοχή ή και παραίτηση. Η ημερίδα έδωσε φωνή σε αυτόν τον εσωτερικό κόσμο που συχνά μένει αόρατος.


2. Η δύναμη της ψυχολογικής υποστήριξης

Η θεραπευτική σχέση αναδείχθηκε ως κρίσιμος πυλώνας στη διαχείριση της νόσου. Ψυχολόγοι και θεραπευτές παρουσίασαν πρακτικά εργαλεία όπως:

  • Το 3ήμερο πρωτόκολλο της Βραχυπρόθεσμης Συμβουλευτικής Expansion (μια τεχνική αποφόρτισης τραύματος),
  • Art Therapy και θεραπείες έκφρασης,
  • Mindfulness και τεχνικές απορρύθμισης του νευρικού συστήματος,
  • Ομαδική υποστήριξη για οικογένειες και φροντιστές.

Ιδιαίτερη μνεία έγινε στην ανάγκη οι επαγγελματίες υγείας να κατανοούν το τραύμα όχι μόνο ως παρελθόν αλλά και ως παρόν που διαμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο ο ασθενής βιώνει τη θεραπεία.


3. Αληθινές μαρτυρίες που συγκίνησαν

Συγκλονιστικές ήταν οι μαρτυρίες ασθενών και πρώην ασθενών που μίλησαν με ειλικρίνεια για τη διαδρομή τους. Μίλησαν για το πένθος του σώματος που αλλάζει, τον φόβο της απώλειας, την ανάγκη να στηριχτούν ψυχικά αλλά και να ξαναφτιάξουν μια καθημερινότητα με νόημα. Μια φράση που ειπώθηκε από ασθενή συνοψίζει πολλά:

«Δεν ήθελα να επιβιώσω μόνο. Ήθελα να ζω. Και έμαθα ξανά να ζω με βοήθεια».

Ποιοι συμμετείχαν στην ημερίδα

Την παρουσίαση της ημερίδας έκανε ο Αργύρης Σ. Μάρδας, Πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Συναισθημάτων, ο οποίος άνοιξε τη βραδιά με λόγια καρδιάς για τη σημασία της ψυχολογικής στήριξης των ανθρώπων που έρχονται αντιμέτωποι με τον καρκίνο.

Μεταξύ των παρευρισκομένων ήταν και η Ζωή Γραμματόγλου, Πρόεδρος του Αντικαρκινικού Συλλόγου “Κ.Ε.Φ.Ι.”, η οποία τίμησε με την παρουσία της την εκδήλωση και στήριξε την προσπάθεια ενίσχυσης της ψυχικής φροντίδας των ασθενών.

Ιδιαίτερα συγκινητική ήταν η συμμετοχή ευεργετούμενων των προγραμμάτων του Κέντρου, από ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, που με την παρουσία και τα λόγια τους έδωσαν φωνή στην εμπειρία του τραύματος, αλλά και στην ελπίδα της θεραπείας.

Ομιλίες παρουσίασαν:

  • Η Κωνσταντίνα Θεοδωρίδου, Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας
  • Η Γιάννα Φαφαλιού, Ψυχολόγος

Η βραδιά έκλεισε με βιωματικά παιχνίδια, στα οποία συμμετείχαν όλοι οι παρευρισκόμενοι, προσφέροντας έναν συμβολικό και ουσιαστικό τρόπο επανασύνδεσης με τον εαυτό και τους άλλους.

Μια Δράση με Βαθύ Κοινωνικό Αποτύπωμα

Η ημερίδα αυτή δεν ήταν απλώς μια θεωρητική συζήτηση. Αποτελεί μέρος των ευρύτερων φιλανθρωπικών δράσεων του Ελληνικού Κέντρου Συναισθημάτων, το οποίο προσφέρει υποστήριξη και δωρεάν συνεδρίες σε ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, συμπεριλαμβανομένων των καρκινοπαθών.

Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: η ψυχική υποστήριξη δεν είναι πολυτέλεια, αλλά αναπόσπαστο κομμάτι της ολιστικής προσέγγισης στην υγεία. Το να θεραπεύεις τις πληγές της ψυχής είναι ένας δρόμος που ενισχύει τον οργανισμό και τον καθιστά πιο ανθεκτικό.

Βασικά Συμπεράσματα που Αλλάζουν τη Σκέψη μας

Αντλώντας από τα βασικά σημεία της ημερίδας, μπορούμε να καταλήξουμε σε μερικά πολύτιμα συμπεράσματα:

  • Η Σύνδεση είναι Πραγματική: Η ψυχολογική μας κατάσταση και η σωματική μας υγεία συνδέονται άρρηκτα.
  • Η Θεραπεία Τραύματος Expansion Είναι Σύμμαχος: Η επούλωση των ψυχικών τραυμάτων μπορεί να λειτουργήσει ως συμπληρωματική υποστήριξη στη θεραπεία σοβαρών ασθενειών.
  • Υπάρχει Ελπίδα και Υποστήριξη: Υπάρχουν εξειδικευμένες μέθοδοι και φορείς που προσφέρουν έμπρακτη βοήθεια και φροντίδα σε όσους τη χρειάζονται.

Το Ελληνικό Κέντρο Συναισθημάτων, μέσα από αυτή την εμβληματική ημερίδα, μας υπενθύμισε ότι η δύναμη της ψυχής είναι τεράστια και ότι η επένδυση στην ψυχική μας υγεία είναι η μεγαλύτερη επένδυση που μπορούμε να κάνουμε για ολόκληρο τον οργανισμό μας.

Μπορείτε να παρακολουθήσετε το πλήρες βίντεο της ημερίδας στο κανάλι της αλυσίδας βιβλιοπωλείων ΙΑΝΟΣ στο YouTube.

Διάβασέ το →

Πώς ο Διαλογισμός Ενσυνειδητότητας Καταπολεμά την Κατάθλιψη και το Άγχος

Written by: •

 Οι ερευνητές μελετούν πώς φαίνεται να αλλάζει τον εγκέφαλο σε ασθενείς με κατάθλιψη. H μελέτη του HARVARD που άλλαξε τον τρόπο που βλέπουμε τον Διαλογισμό.

Φαντάσου να ξυπνάς κάθε μέρα και να νιώθεις το βάρος ενός αόρατου πέπλου, ενός σκοταδιού που σου στερεί την ενέργεια και τη διάθεση να λειτουργήσεις. Το 2015, περισσότεροι από 16 εκατομμύρια άνθρωποι στις ΗΠΑ ένιωσαν αυτή τη δυσφορία, παλεύοντας με τη σοβαρή κατάθλιψη. Έχουμε ένα ολόκληρο οπλοστάσιο θεραπειών στη διάθεσή μας – από τη συμβουλευτική μέχρι τα φάρμακα. Και όμως, το πιο απογοητευτικό είναι ότι για πολλούς, τίποτα από αυτά δεν φαίνεται να λειτουργεί.

«Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που δεν επωφελούνται από τις παρεμβάσεις πρώτης γραμμής. Υπάρχει τεράστια ανάγκη για εναλλακτικές προσεγγίσεις», εξηγεί ο Benjamin Shapero, ψυχολόγος στην Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ.

Και κάπου εκεί, η επιστήμη άρχισε να ρίχνει το βλέμμα της σε μια αρχαία πρακτική που κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος: τον διαλογισμό που βασίζεται στην ενσυνειδητότητα (mindfulness).


Η Επιστήμη Αποκαλύπτει το Μυστικό του Εγκεφάλου

Για δεκαετίες, ο διαλογισμός θεωρούνταν κάτι «πνευματικό» ή «εναλλακτικό». Όμως, τα τελευταία χρόνια, η επιστημονική έρευνα έχει εκτοξευθεί, αποδεικνύοντας τα οφέλη του σε καταστάσεις όπως το άγχος, ο χρόνιος πόνος και η κατάθλιψη.

Η Gaëlle Desbordes, νευροεπιστήμονας και καθηγήτρια στο Χάρβαρντ, αποφάσισε να εξερευνήσει το θέμα με έναν επαναστατικό τρόπο: χρησιμοποιώντας την λειτουργική μαγνητική τομογραφία (fMRI). Αυτή η τεχνολογία δεν βγάζει απλές φωτογραφίες του εγκεφάλου, αλλά καταγράφει την εγκεφαλική δραστηριότητα σε πραγματικό χρόνο!

Σε μια πρωτοποριακή μελέτη του 2012, η Desbordes έδειξε ότι οι αλλαγές στον εγκέφαλο μετά από εκπαίδευση στον διαλογισμό παραμένουν σταθερές ακόμα και όταν δεν διαλογίζεσαι. Η έρευνά της έδειξε μια δραματική μείωση της ενεργοποίησης στην αμυγδαλή – τον «συναγερμό» του εγκεφάλου μας που σχετίζεται με τον φόβο και το άγχος. Αυτό σημαίνει ότι ο διαλογισμός «προπονεί» τον εγκέφαλό σου να αντιδρά πιο ήρεμα στις καθημερινές προκλήσεις.

image
Λειτουργική μαγνητική τομογραφία (αριστερά) που δείχνει ενεργοποίηση στην αμυγδαλή όταν οι συμμετέχοντες παρακολουθούσαν εικόνες με συναισθηματικό περιεχόμενο πριν μάθουν διαλογισμό. Μετά από οκτώ εβδομάδες προπόνησης στον διαλογισμό με επίγνωση προσοχής (δεξιά) σημειώστε ότι η αμυγδαλή ενεργοποιείται λιγότερο μετά την προπόνηση διαλογισμού. Ευγενική προσφορά της Gaelle Desbordes

Πέρα από τη Θεωρία: Το Ταξίδι της Ενσυνειδητότητας

Το ενδιαφέρον της Gaëlle Desbordes για την ενσυνειδητότητα ξεκίνησε από προσωπική εμπειρία. Ως φοιτήτρια, βρήκε στον διαλογισμό ένα καταφύγιο από το άγχος της ακαδημαϊκής ζωής. Αυτή η προσωπική αλλαγή την έπεισε να το μελετήσει επιστημονικά, με έναν μόνο στόχο: να το προσφέρει ως αξιόπιστη θεραπεία και σε άλλους.

Για να κατανοήσουμε την πρακτική, ας μπούμε σε μια αίθουσα στο Χάρβαρντ, όπου η καθηγήτρια Suzanne Westbrook καθοδηγεί τους μαθητές της να εστιάσουν στο παρόν.

«Το μυαλό μας περιπλανιέται συνέχεια, είτε αναμοχλεύοντας το παρελθόν είτε σχεδιάζοντας το μέλλον», εξηγεί η Westbrook. «Η ενσυνειδητότητα σου διδάσκει την ικανότητα να δίνεις προσοχή στο παρόν, παρατηρώντας πότε το μυαλό σου ξεφεύγει. Είναι ένα μέρος όπου μπορούμε να ξεκουραστούμε και να τακτοποιήσουμε το μυαλό μας».

Γιατί αυτό το «Φαινόμενο» Κερδίζει Έδαφος;

Η δημοτικότητα του mindfulness οφείλεται σε πολλούς λόγους, αλλά ο κυριότερος είναι ότι είναι κοσμικό. Ενώ οι ρίζες του βρίσκονται στις βουδιστικές παραδόσεις, η σύγχρονη εκδοχή του, όπως το πρόγραμμα MBSR (Mindfulness-Based Stress Reduction) του Jon Kabat-Zinn, έχει απογυμνωθεί από κάθε θρησκευτικό τόνο.

Είναι μια πρακτική που απευθύνεται σε όλους και μπορεί να ενσωματωθεί σε κάθε τομέα:

  • Για τους φοιτητές: Η Jeanne Mahon, διευθύντρια του κέντρου ευεξίας του Χάρβαρντ, αναφέρει ότι πάνω από 750 μαθητές έχουν συμμετάσχει σε προγράμματα ενσυνειδητότητας από το 2012, καθώς τους βοηθά να διαχειριστούν το άγχος.
  • Για τους αθλητές: Η προπονήτρια ράγκμπι του Χάρβαρντ, Melanie Denham, ενσωματώνει τις τεχνικές για να βοηθήσει τις παίκτριές της να διαχειριστούν την πίεση της «προσδοκίας και της απόδοσης».
  • Για εκπαιδευτικούς και δημόσιους λειτουργούς: Η Metta McGarvey και η αστυνομικός Ayesha Hood από τη Βαλτιμόρη επιβεβαιώνουν ότι οι πρακτικές αυτές είναι ανεκτίμητες για την αντιμετώπιση του burnout και του υψηλού στρες.
  • Για στελέχη επιχειρήσεων: Η Christine O’Shaughnessy, πρώην στέλεχος επενδυτικής τράπεζας, δηλώνει ότι «ακόμα και αν το εξασκείς μία φορά την ημέρα, θα έχεις μια καλύτερη μέρα».

Αλήθειες και Μύθοι: Τι Δεν Είναι η Ενσυνειδητότητα

Η ενσυνειδητότητα έχει έναν μύθο που την ακολουθεί: πολλοί πιστεύουν ότι είναι απλώς το «άδειασμα του μυαλού» ή μια «τσίχλα ευτυχίας».

Η Suzanne Westbrook το ξεκαθαρίζει: «Η ενσυνειδητότητα δεν είναι να είσαι θετικός όλη την ώρα ή ένα «λα, λα, λα» ευτυχίας. Έχει να κάνει με το να παρατηρείς τι συμβαίνει από στιγμή σε στιγμή, το εύκολο και το δύσκολο, το οδυνηρό και το χαρούμενο. Έχει να κάνει με το να χτίσεις μυ για να είσαι παρών και ξύπνιος στη ζωή σου».

Απαιτεί συνέπεια και πειθαρχία, αλλά τα αποτελέσματα είναι συγκλονιστικά. Όπως λέει η Christine O’Shaughnessy, η οποία άφησε την καριέρα της για να γίνει εκπαιδεύτρια ενσυνειδητότητας: «Το να κάνεις διαλογισμό είναι σαν μια ρουτίνα γυμναστικής για τον εγκέφαλό σου. Διατηρεί τον εγκέφαλό σου υγιή».

Για τους σκεπτικιστές, η ίδια έχει μόνο δύο λέξεις: «Δοκιμάστε το».

ΠΗΓΕΣ:

“Mindfulness-Based Stress Reduction (MBSR)”: Jon Kabat-Zinn, University of Massachusetts Medical School.

Harvard Gazette: Colleen Walsh, “The science behind mindfulness meditation”, April 25, 2018, https://news.harvard.edu/gazette/story/2018/04/the-science-behind-mindfulness-meditation/

Διάβασέ το →

Κορωνοϊός: Προκαλεί Συρρίκνωση Εγκεφάλου και Ψυχικές Επιπλοκές

Written by: •

H COVID-19 επηρεάζει δυσμενώς τον ανθρώπινο εγκέφαλο. Ακόμη κι όταν εκδηλώνεται με ήπια συμπτώματα, προκαλεί συρρίκνωση του όγκου του, αλλοιώσεις στους ιστούς του και απώλεια φαιάς ουσίας, μεγαλύτερη από αυτή που καταγράφεται σε άτομα που δεν έχουν προσβληθεί από κορωνοϊό, του Pam Belluck, New York Times.

H COVID-19 επηρεάζει δυσμενώς τον ανθρώπινο εγκέφαλο. Ακόμη κι όταν εκδηλώνεται με ήπια συμπτώματα, προκαλεί συρρίκνωση του όγκου του, αλλοιώσεις στους ιστούς του και απώλεια φαιάς ουσίας, μεγαλύτερη από αυτή που καταγράφεται σε άτομα που δεν έχουν προσβληθεί από κορωνοϊό. Αυτά είναι τα συμπεράσματα μιας νέας βρετανικής μελέτης, η οποία δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο περιοδικό Nature. Πρόκειται για την πρώτη που πραγματοποιεί συγκριτική μελέτη απεικονιστικών εξετάσεων του εγκεφάλου τόσο πριν όσο και μετά τη λοίμωξη από κορωνοϊό.


Νευρολόγοι, οι οποίοι δεν συμμετείχαν στην έρευνα, χαρακτηρίζουν τα συμπεράσματα εξαιρετικά ενδιαφέροντα. Επισημαίνουν, ωστόσο, ότι οι κλινικές συνέπειες των μεταβολών που εντοπίστηκαν στον εγκέφαλο των ασθενών είναι άγνωστες. Επίσης, όπως υπογραμμίζουν, παραμένει αβέβαιο αν οι αλλοιώσεις που ανιχνεύθηκαν είναι χρόνιες, αλλά και αν τελικά επηρεάζουν δυσμενώς τη λειτουργικότητά μας με εξασθένηση της μνήμης ή έκπτωση άλλων διανοητικών λειτουργιών. Ενα ενδιαφέρον συμπέρασμα, πάντως, είναι ότι η συρρίκνωση του όγκου του εγκεφάλου στους ασθενείς με COVID-19 και οι αλλοιώσεις στους ιστούς αφορούν κυρίως περιοχές του οργάνου που επεξεργάζονται την όσφρηση.

Στη μελέτη συμμετείχαν 785 άτομα, ηλικίας 51 έως 81 ετών, τα ιατρικά αρχεία των οποίων βρίσκονταν στη βάση δεδομένων της UkBiobank, μαζί με εκατοντάδων χιλιάδων άλλων. Η δρ Σερένα Σπούντιτς, επικεφαλής του τμήματος νευρολογικών λοιμώξεων στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Γέιλ, η οποία δεν συμμετείχε στην έρευνα, υπογραμμίζει ότι η μελέτη παρέχει αξιόπιστες αποδείξεις ότι η λοίμωξη από κορωνοϊό πράγματι επηρεάζει και μεταβάλλει τον εγκέφαλο των ασθενών.

Η έρευνα

«Η υπόθεση ότι αυτές οι αλλαγές στην εικόνα του εγκεφάλου επιφέρουν μακροχρόνιες μεταβολές στη λειτουργία του με κλινικές επιπτώσεις συνιστά λογικό άλμα. Δεν πρέπει να τρομοκρατήσουμε την κοινή γνώμη λέγοντας ότι όσοι κόλλησαν κορωνοϊό θα εμφανίσουν εγκεφαλικές βλάβες και θα πάψουν να είναι λειτουργικοί», τονίζει.

Τα πρώτα συμπεράσματα βρετανικής μελέτης σε 785 άτομα και ο αντίλογος μερίδας επιστημόνων.

Κάθε εθελοντής που συμμετείχε στην έρευνα υποβλήθηκε σε δύο απεικονιστικές εξετάσεις εγκεφάλου, με το ενδιάμεσο διάστημα να φτάνει τα τρία χρόνια. Επίσης, υποβλήθηκε σε εξετάσεις αξιολόγησης των γνωσιακών του δεξιοτήτων. Μέσα στην τριετία που μεσολάβησε μεταξύ των απεικονιστικών εξετάσεων, και ειδικότερα ανάμεσα στον Μάρτιο του 2020 και στον Απρίλιο του 2021, 401 από τους 785 εθελοντές νόσησαν με κορωνοϊό. Οι υπόλοιποι 384 αποτέλεσαν την ομάδα ελέγχου επειδή δεν είχαν προσβληθεί από τον κορωνοϊό, αλλά είχαν κοινά χαρακτηριστικά με εκείνους που είχαν νοσήσει (ηλικία, φύλο, ιατρικό ιστορικό και κοινωνικοοικονομική θέση).

Κατά τη φυσική διαδικασία της γήρανσης, σε ετήσια βάση, χάνουμε ένα ισχνό ποσοστό της φαιάς ουσίας μας. Στην περιοχή που συνδέεται με τη μνήμη, αυτή η απώλεια κυμαίνεται μεταξύ 0,2% και 0,3%. Οι ασθενείς που νόσησαν με κορωνοϊό και υποβλήθηκαν στη δεύτερη τομογραφία εγκεφάλου, περίπου τεσσερισήμισι μήνες μετά τη λοίμωξη, διαπιστώθηκε ότι συγκριτικά με την πρώτη τους εξέταση τρία χρόνια νωρίτερα είχαν χάσει περισσότερη φαιά ουσία, με την απώλειά της να κυμαίνεται μεταξύ 0,2% έως 2%, αναλόγως της περιοχής του εγκέφαλου όπου καταγράφηκε. Είχαν επίσης απολέσει μέρος του συνολικού όγκου του εγκεφάλου τους, σαν να είχε συρρικνωθεί, και εμφάνιζαν περισσότερο εκτεταμένες αλλοιώσεις σε ορισμένους ιστούς του.

Η επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας, δρ Γκουενάλ Ντουό, καθηγήτρια Κλινικής Νευρολογίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, τόνισε ότι μόνο 15 από τους συμμετέχοντες που νόσησαν με COVID-19 χρειάστηκε να νοσηλευτούν. Η έρευνα, ωστόσο, έδειξε ότι η εγκεφαλική ατροφία ήταν εντονότερη σε εκείνους που είχαν εμφανίσει ήπια συμπτώματα της λοίμωξης. Επίσης, όσοι είχαν νοσήσει εμφάνιζαν μεγαλύτερη έκπτωση των γνωσιακών τους δεξιοτήτων, ιδιαίτερα όσον αφορά την προσοχή και την ικανότητα πραγματοποίησης ενός σύνθετου καθήκοντος, συγκριτικά με εκείνους που δεν νόσησαν.


Τη σημασία των διαπιστώσεων αμφισβητούν αρκετοί ειδικοί. Οπως λένε, τα γνωσιακά τεστ της δρος Ντουό ήταν στοιχειώδη και η έρευνα τόσο περιορισμένη ώστε δεν επιτρέπει την εξαγωγή σαφών συμπερασμάτων για τις συνέπειες της απώλειας φαιάς ουσίας και των αλλοιώσεων των ιστών στις γνωσιακές δεξιότητες των ασθενών με COVID-19.

Ακόμη και έτσι, η επιστημονική κοινότητα αναγνωρίζει ότι η μελέτη υποδεικνύει ότι με κάποιον τρόπο ο κορωνοϊός επηρεάζει τον εγκέφαλο εκείνων που προσβάλλει. Πιστεύουν, μάλιστα, ότι τα αρχικά συμπεράσματα της έρευνας της δόκτορος Ντουό μπορεί να χρησιμοποιηθούν ως εφαλτήριο για μεγαλύτερες έρευνες, έτσι ώστε να μπορέσουμε να αποκρυπτογραφήσουμε περισσότερα από τα μυστικά του κορωνοϊού και του τρόπου που επενεργεί στους διάφορους ιστούς μας. Παρότι η παγκόσμια κοινότητα επί τρία χρόνια έζησε τον υγειονομικό εφιάλτη της πανδημίας, είναι πάρα πολλά όσα δεν γνωρίζουμε.

Συγγραφέας Pam Belluck, New York Times

  1. Αναδημοσίευση από Καθημερινή
Διάβασέ το →

Ο Αντίκτυπος της Πανδημίας στη Ψυχική Υγεία

Written by: •

Ο Αόρατος Ιός της Ψυχικής Υγείας – Μια Παγκόσμια Έρευνα Αποκαλύπτει τις Πραγματικές Επιπτώσεις της Πανδημίας

Τι συνέβη στην ψυχική υγεία του πλανήτη κατά τη διάρκεια της πανδημίας; Πέρα από τους φόβους για τον ίδιο τον ιό, μια αόρατη κρίση ψυχικής υγείας εξαπλώθηκε, ειδικά στις πιο ευάλωτες χώρες. Μια συγκλονιστική μελέτη που δημοσιεύτηκε στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό The Lancet Psychiatry ρίχνει φως στις επιπτώσεις και μας δείχνει τον δρόμο για μια παγκόσμια επανεκκίνηση.

Γιατί αυτή η κρίση είναι ίσως η μεγαλύτερη ευκαιρία που είχαμε ποτέ για να αναμορφώσουμε την ψυχική υγεία σε παγκόσμιο επίπεδο.


Ο Αόρατος Ιός της Ψυχικής Υγείας: Πώς η Πανδημία Αποκάλυψε μια Παγκόσμια Κρίση (και Πώς Μπορούμε να τη Θεραπεύσουμε)

Όλοι βιώσαμε τις συνέπειες της πανδημίας COVID-19. Όμως, πέρα από τον ιό, η παγκόσμια κρίση αποκάλυψε ένα τεράστιο και προϋπάρχον κενό στην ψυχική υγεία, ειδικά στις χώρες με χαμηλό και μεσαίο εισόδημα (ΧΧΜΕ), όπου ζει η συντριπτική πλειονότητα του παγκόσμιου πληθυσμού.

Μια πρόσφατη ανασκόπηση στο The Lancet Psychiatry ρίχνει φως σε αυτή την «κρυφή» πανδημία, αναδεικνύοντας τις επιπτώσεις της ψυχικής υγείας και την ανάγκη για έναν παγκόσμιο επαναπροσδιορισμό. Την ενδιαφέρουσα αυτή ανάλυση μας μεταφέρουν οι ιατροί της Γ’ Πανεπιστημιακής Παθολογικής κλινικής του Νοσοκομείου «Η ΣΩΤΗΡΙΑ», με επιβλέποντα τον Καθηγητή κ. Κωνσταντίνο Συρίγο.

Μια Κρυφή Κρίση Ξεσπά

Η πανδημία έδειξε εμφατικά το ήδη τεράστιο «χάσμα» στην περίθαλψη ψυχικής υγείας στις ΧΧΜΕ. Η ραγδαία εξάπλωση της νόσου, μαζί με τους εύθραυστους πόρους υγείας, τη βία και την κοινωνική αναταραχή που προκλήθηκε από τα μέτρα περιορισμού, δημιούργησε ένα εκρηκτικό μείγμα.

Σύμφωνα με τις αναφορές, υπήρξε δραματική αύξηση της ψυχολογικής δυσφορίας. Για παράδειγμα, μια μελέτη σε περισσότερα από 10.000 άτομα στο Μπαγκλαντές κατέγραψε επιπολασμό κατάθλιψης 33% και αυτοκτονικού ιδεασμού 5%! Αυτές οι αυξήσεις είναι μια φυσιολογική αντίδραση στην αβεβαιότητα, την απειλή και τις δυσκολίες, ειδικά σε χώρες όπου η επιβίωση απειλείται άμεσα από την απώλεια της εργασίας.

Ποιοι Έχουν Πληγεί Περισσότερο;

Η πανδημία έπληξε δυσανάλογα ορισμένες ευάλωτες ομάδες:

  • Εργαζόμενοι στην υγεία: Έρχονται αντιμέτωποι με ανεπαρκή μέσα προστασίας, το στίγμα της νόσου, τον φόβο για τους αγαπημένους τους και το τραύμα της πρώτης γραμμής.
  • Ηλικιωμένοι: Υποφέρουν από την απομόνωση και την περιορισμένη πρόσβαση σε περίθαλψη, που επιδεινώνει τα προϋπάρχοντα προβλήματα υγείας.
  • Εγκλωβισμένοι Πληθυσμοί: Άτομα σε ψυχιατρικά νοσοκομεία, κρατούμενοι, αλλά και γυναίκες που βιώνουν ενδοοικογενειακή βία, βλέπουν την προϋπάρχουσα ευαλωτότητά τους να εκτοξεύεται.
  • Άτομα με σοβαρές ψυχικές ασθένειες: Η εκτροπή των πόρων προς την COVID-19 περιόρισε την πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας, οδηγώντας σε επανεμφάνιση ή επιδείνωση των διαταραχών.

Οι Μακροπρόθεσμες Σκιές της Πανδημίας

Οι επιπτώσεις δεν σταματούν εδώ. Η μελέτη τονίζει ότι, χωρίς μαζική παγκόσμια δράση, αναμένεται αύξηση των αυτοκτονιών λόγω του οικονομικού άγχους, της ανεργίας και της κοινωνικής απομόνωσης. Επιπλέον, το παρατεταμένο κλείσιμο των σχολείων έχει σοβαρό αντίκτυπο στην ψυχική υγεία των παιδιών και των εφήβων παγκοσμίως.

Η Μεγάλη Ευκαιρία για Επανεκκίνηση

Αν και η κατάσταση είναι ανησυχητική, η μελέτη παρουσιάζει και μια ιστορική ευκαιρία. Η πανδημία ανέδειξε τις αδυναμίες των συστημάτων ψυχικής υγείας σε κάθε γωνιά του πλανήτη. Τώρα, είναι η κατάλληλη στιγμή να τα επαναπροσδιορίσουμε.

Το όραμα είναι να κινηθούμε πέρα από το στενό βιοϊατρικό μοντέλο, που εστιάζει μόνο σε γιατρούς, διαγνώσεις και φάρμακα. Μια ισορροπημένη προσέγγιση πρέπει να λαμβάνει υπόψη τους κοινωνικούς καθοριστικούς παράγοντες της υγείας, όπως η οικονομική ασφάλεια, η κοινωνική υποστήριξη και η πρόληψη.

Συμπερασματικά, η COVID-19 αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία για όλες τις χώρες και τους παγκόσμιους οργανισμούς να επανεξετάσουν την οργάνωση της ανθρώπινης κοινωνίας. Η επένδυση στην ψυχική υγεία πρέπει να γίνει κοινή, παγκόσμια προτεραιότητα, με ένα ολιστικό φάσμα παρεμβάσεων που να καλύπτει την προστασία, την πρόληψη, τη θεραπεία και την αποκατάσταση.

Πηγές:

  • Η ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε στο The Lancet Psychiatry και η ανάλυση των ιατρών της Γ’ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Η ΣΩΤΗΡΙΑ», με επιβλέποντα τον Καθηγητή Κωνσταντίνο Συρίγο.
  • https://www.thelancet.com/journals/lanpsy/article/PIIS2215-0366(21)00025-0/fulltext

Διάβασέ το →

Πως μαθαίνουν οι Νέοι

Written by: •

Οι νέοι είναι το μέλλον, σωστά; Κι όμως, έχουμε φτάσει αισίως στο 2022 και ελάχιστοι εκπαιδευτικοί ασχολούνται με το πως διδάσκονται οι νέοι. Σχεδόν όλοι ασχολούνται με το τι θα διδαχτούν. Είναι όμως αυτό αρκετό; Ένα μεγάλο μέρος του πως θα δομήσουν οι νέοι τον εαυτό τους, στηρίζεται ακριβώς σ’ αυτό το πως και το τι.

Αλλά η κύρια ερώτηση παραμένει: πως μαθαίνουν οι νέοι; Tην ερώτηση αυτή μπορούμε να την απαντήσουμε από διαφορετικές σκοπιές. Μια ενδιαφέρουσα οπτική πάνω στο ζήτημα προκύπτει από την υλοποίηση ενός προγράμματος πέντε μεγάλων αμερικάνικων κοινοτήτων, οι οποίες οποίες έδειξαν να προβληματίζονται ιδιαίτερα για το πως εκπαιδεύεται η νεολαία τους. 

Η συγκεκριμένη διοργάνωση πραγματοποιήθηκε μόλις την περασμένη χρονιά (2021) με πρωτοβουλία της American Promise Alliance. Τα συμπεράσματα αυτής της έρευνας αποτελούν προϊόν ποιοτικής ανάλυσης εκατοντάδων ωρών προγραμματισμού, μάθησης και συναντήσεων. Οι πέντε κοινότητες που συμμετείχαν συνεργάστηκαν για να ενισχύσουν τα υπάρχοντα μέσα κοινωνικής, συναισθηματικής και γνωστικής (SEL) εξέλιξης των νέων.

Με όλα όσα συμβαίνουν στην κοινωνία (ειδικές συνθήκες λόγω Covid, έξαρση κρουσμάτων βίας), ήταν μια ευκαιρία για τους νέους να αναστοχαστούν πάνω στο τι συμβαίνει τόσο στο εξωτερικό τους περιβάλλον όσο και μέσα τους. Για τους δε ενήλικες ήταν μια ευκαιρία ν’ αναγνωρίσουν τις μεγάλες δυνατότητες ανάπτυξης και εξέλιξης των νέων.

«Θα ήταν κρίμα, μετά απ’ όλες αυτές τις δυσκολίες, να πούμε πως τελικά δε μάθατε και πολλά φέτος λόγω Covid»  αναφέρει χαρακτηριστικά ένας από τους συντονιστές του προγράμματος. Συνεχίζει λέγοντας πως, ειδικά οι νέοι, σε έναν μεγάλο βαθμό, μαθαίνουν μέσα σ’αυτές τις ιδιαίτερες και δυσμενείς περιστάσεις, μ’ ένα ευρύ φάσμα δεξιοτήτων και ικανοτήτων, ακριβώς επειδή αμφισβητήθηκαν και δοκιμάστηκαν.

Πως μαθαίνουν οι νέοι;

Είναι μια απίστευτα απλή ερώτηση με βαθιές προεκτάσεις. Η έρευνα αυτού του προγράμματος, επιβεβαιώνει αυτό που οι εκπαιδευτικοί, οι γονείς και οι φροντιστές νέων έχουν κατανοήσει διαισθητικά: οι νέοι μαθαίνουν καλύτερα όταν αντιμετωπίζονται ως “ολόκληροι” άνθρωποι (ολιστικά) και όταν δίνεται προτεραιότητα σε όλες τις πτυχές της ανάπτυξης και της προσωπικότητάς τους.

Η μάθηση, κάτω από αυτή την οπτική, δεν είναι απλώς το αποτέλεσμα της παρακολούθησης μαθημάτων κορμού (γενικής κατεύθυνσης), της ενασχόλησης με μια συγκεκριμένη παιδαγωγική ή της απόκτησης συγκεκριμένων γνώσεων και δεξιοτήτων. Αντίθετα, η μάθηση είναι μια κοινωνική προσπάθεια που απαιτεί ανθρώπινη σύνδεση: ένα συναισθηματικό εγχείρημα στο οποίο το να νιώθεις ασφάλεια και σεβασμό ενισχύει την ικανότητα μάθησης, όσο και η προσπάθεια κατανόησης του γενικότερου πλαισίου μάθησης, στο οποίο οι φυλετικές, πολιτιστικές και ατομικές αξίες και ιδιαιτερότητες, παίζουν κεντρικό ρόλο στην ανάπτυξη. Εν ολίγοις, η μάθηση είναι μια κοινωνική, συναισθηματική και γνωστική διαδικασία που συμβαίνει σε διαφορετικούς χώρους και περιβάλλοντα, και επηρεάζεται από τις βιωματικές εμπειρίες των νέων.

Το πρόγραμμα κινήθηκε σε 3 κατευθύνσεις:

Α. Στόχοι προγράμματος

Το σημερινό εκπαιδευτικό σύστημα, υπολείπεται συχνά σε οργάνωση και πόρους, έτσι ώστε η μάθηση μη μπορεί να γίνει μέσω μιας ολοκληρωμένης και συμμετοχικής διαδικασίας. Επίσης, κεντρικό άξονα έχει τη συνεχή αξιολόγηση μέσω τεστ της ατομικής απόδοσης των μαθητών.

Οι ολιστικές, συντονισμένες από την ίδια την κοινότητα προσεγγίσεις για τη μάθηση, αποτελούν την εξαίρεση και όχι τον κανόνα. Πράγματι, μια μεγάλης έκτασης εθνική έρευνα μαθητών στις ΗΠΑ, αποκάλυψε ότι περισσότεροι από τους μισούς μαθητές, δεν μαθαίνουν κάτω από τις κατάλληλες συνθήκες υποστήριξης.

Με αυτό ως δεδομένο, η Εθνική Επιτροπή Κοινωνικής, Συναισθηματικής και Ακαδημαϊκής Ανάπτυξης των ΗΠΑ, εργάστηκε για να συνδυάσει το πώς συμβαίνει η μάθηση, την εφαρμοσμένη γνώση και την τεχνογνωσία των εκπαιδευτικών, αλλά και τις ιδέες και τις εμπειρίες των νέων και των οικογενειών τους, σε ένα καινούργιο πρόγραμμα για μια ολοκληρωμένη προσέγγιση στη μάθηση και την ανάπτυξη των νέων.

Η επιλογή των πέντε κοινοτήτων που επιλέχθηκαν για το πρόγραμμα, έδιναν ήδη προτεραιότητα σε ολιστικές προσεγγίσεις για τη μάθηση και την ανάπτυξη των νέων. Οι κοινότητες σχεδίασαν συναντήσεις με τους εξής στόχους:

  • Να μοιραστεί η γνώση σχετικά με το πώς συμβαίνει η μάθηση.
  • Να εμπνεύσουν την ανάληψη δράσης και την ενδυνάμωση των σχέσεων σε όλη την κοινότητα.
  • Να προσδιοριστούν συγκεκριμένες ευκαιρίες στις οποίες η κοινότητα έχει τη δυνατότητα να δράσει.

Η πανδημία και τα κρούσματα βίας κατά άοπλων μαύρων, οδήγησαν στον περιορισμό των δυνατοτήτων της έρευνας, και στη χρήση ψηφιακών μέσων για την ολοκλήρωση του προγράμματος. 

Οι αίτησεις για συμμετοχή στην έρευνα ήταν πολλές (150 από 37 πολιτείες), αλλά μόνο 35 αιτήσεις κρίθηκαν πως πληρούσαν τα κριτήρια ετοιμότητας.

Β. Στρατηγικές για μια καλύτερη μάθηση

Οι νέοι ευημερούν όταν οι ενήλικες με τους οποίους αλληλεπιδρούν έχουν κοινή αντίληψη για την ανάπτυξη των νέων. Οι πέντε κοινότητες εστίασαν στην προώθηση ενός κοινού οράματος σε όλους τους άμεσα ή έμμεσα εμπλεκόμενους (εκπαιδευτικούς, γονείς και μέλη κοινοτικών οργανώσεων). Για να δημιουργήσουν και να διατηρήσουν κοινά οράματα, οι συμμετέχουσες κοινότητες ακολούθησαν μια σειρά από στρατηγικές.

1 | Εναρμόνιση: Δημιουργώντας ένα ενιαίο πλαίσιο δράσης

Οι ηγέτες/αντιπρόσωποι της κάθε κοινότητας, εντόπισαν τομείς που έπρεπε να εναρμονιστούν για να γίνει εφικτή η προώθηση ενός κοινού οράματος ολοκληρωμένης κοινωνικής, συναισθηματικής και γνωστικής ανάπτυξης. Στοιχεία της εναρμόνισης ήταν η χρήση κοινής ορολογίας, γλώσσας και κοινών στρατηγικών, όπως η συμφωνία στις έννοιες δικαιοσύνης, συμφωνία στη χρήση αντιρατσιστικών πρακτικών και η χρήση διαδικασιών ελέγχου ποιότητας του προγράμματος.

Σχετικά με όλα τα παραπάνω ενημερώθηκαν τόσο το προσωπικό των συμμετεχόντων σχολείων, όσο και των παιδιών, των γονιών τους, αλλά και των ενήλικων που συμμετείχαν στο πρόγραμμα.

Οι κοινοτικοί οργανισμοί παρείχαν εκπαιδεύσεις και διάλογο με εμπειρογνώμονες για να ενισχύσουν αυτή την εναρμόνιση.

Το ξεκαθάρισμα εννοιών όπως “φυλή”, “φυλετική διάκριση” και “ισότητα” ήταν το πρώτο βήμα. Έπειτα, δόθηκε έμφαση στην αναγνώριση και κατανόηση των διαφορών και ανισοτήτων στις ζωές των νέων. Έγινε ξεκάθαρο πως η Κοινωνική και Συναισθηματική Μάθηση (SEL) πρέπει να γίνεται πάντα χωρίς κοινωνικές και φυλετικές διακρίσεις.

2 | Χρήση ξεκάθαρης γλώσσας/λεξιλογίου και μεταφοράς του σε δράση.

Οι λανθασμένες αντιλήψεις μπορούν να ανθίσουν όταν οι συμμετέχοντες στο εκπαιδευτικό σύστημα και τις υπόλοιπες δομές υποστήριξης της νεολαίας, δεν διαθέτουν μια κοινή βάση γνώσεων, κάτι που του αποτρέπει απ’ το να υποστηρίξουν τη μετάβαση σε μαθησιακά περιβάλλοντα που ενσωματώνουν κοινωνικές, συναισθηματικές και γνωστικές δεξιότητες.

Οι κοινοτικές συνεδριάσεις παρείχαν την ευκαιρία στους συντονιστές του προγράμματος, να δημιουργήσουν μια κοινή κατευθυντήρια γραμμή για το πώς θα υλοποιόταν το πρόγραμμα. Αυτό ξεκαθάρισε το πως θα συνεργάζονταν μεταξύ τους και πως τα προσυμφωνημένα μπορούσαν να μεταφερθούν σε πράξη.

Για παράδειγμα, οι λέξεις που χρησιμοποιούσαν τα σχολεία ήταν μερικές φορές απρόσιτες για τους νέους και πολύ ευρείες. Αυτό οδήγησε σε εσφαλμένες αντιλήψεις για το SEL. Ένας καθηγητής ανέφερε το εξής: “Θα θέλαμε να εστιάσουμε στην αφαίρεση της προβληματικής ορολογίας από τη συζήτηση, έτσι ώστε τα μέλη της κοινότητας να μπορούν να συνεισφέρουν ενεργά σε αυτήν τη συζήτηση.”

Η Διευθύντρια Στρατηγικών Πρωτοβουλιών της NAZA είπε: “Πρέπει να αλλάξουμε την πεποίθηση ότι το SEL απλά βοηθάει στη δημιουργία soft skills. Το SEL προσφέρει βασικές δεξιότητες που χρειάζονται οι άνθρωποι για τη ζωή και την απασχόληση”.

Ένας συμμετέχων σημείωσε πως “Υπάρχει μεγάλη εστίαση στην ψυχική υγεία, και παίρνουν το SEL και το εξισώνουν με υποστήριξη ψυχικής υγείας. Αυτό μπορεί να αποσπάσει την προσοχή από το μήνυμα που προσπαθούμε να δώσουμε. Αυτό που κάνει ένας εκπαιδευτικός για να προωθήσει την κοινωνική και συναισθηματική ανάπτυξη σε μια τάξη ή σε ένα πρόγραμμα μετά το σχολείο, δεν είναι το ίδιο με το να παραπέμπει ένα νεαρό άτομο για υπηρεσίες συμπεριφοριστικής υγείας”. Έγινε λοιπόν ένας ξεκάθαρος διαχωρισμός σε όλους όσους συμμετείχαν στο πρόγραμμα, ό,τι η καλλιέργεια ενός κλίματος που βοηθάει την κοινωνική και συναισθηματική εξέλιξη – στο οποίο μπορεί να συνδράμει καθοριστικά η SEL – είναι μια απαραίτητη συνθήκη διδασκαλίας και όσοι έχουν συγκεκριμένες ανάγκες ψυχικής υγείας, θα χρειαστούν πιο συγκεκριμένες υπηρεσίες υποστήριξης όπως η συμβουλευτική, η ψυχοθεραπεία κλπ.

3 | Μείωση της ζημιάς που υπέστησαν οι νέοι απ’ τα πρόσφατα κρούσματα βίας 

Για την αντιμετώπιση της επιρροής των πρόσφατων περιστατικών βίας (πχ πυροβολισμοί της αστυνομίας σε άοπλους Μαύρους), οι οργανώσεις συμφώνησαν να διατυπώσουν ρητά τον τρόπο με τον οποίο η φυλή, ο ρατσισμός, η ταυτότητα και το ανήκειν επηρεάζει την εξέλιξη των παιδιών. Μια κοινότητα, το αντιμετώπισε οργανώνοντας συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας και ενημέρωσης του κοινού, για ένα ολόκληρο καλοκαίρι. Μετά τις διαμαρτυρίες, έγινε προφανές ότι η δικαιοσύνη έπρεπε να είναι βασική προϋπόθεση για οποιοδήποτε μετασχηματισμό σε όλες τις κοινότητες.

Ενήλικες και νέοι σε κάθε κοινότητα μοιράστηκαν παραδείγματα τρόπων με τους οποίους τα τρέχοντα συστήματα βλάπτουν τους έγχρωμους νέους, μια προαπαιτούμενη συζήτηση για την αποκατάσταση της βλάβης και την ανάπτυξη πιο δίκαιων προσεγγίσεων. Οι συντονιστές του προγράμματος, χρησιμοποίησαν συναντήσεις στις οποίες εφαρμόζονταν κοινωνικές και συναισθηματικές πρακτικές, ως έναν τρόπο αντιμετώπισης του ρατσισμού. Αυτές περιελάμβαναν τη διάθεση χρόνου για να γίνουν κατανοητά ιστορικά παραδείγματα ρατσισμού σε σχολεία και κοινότητες, καθώς και τις επιπτώσεις τους στα σύγχρονα περιβάλλοντα μάθησης. Ένας συμμετέχων πρόσθεσε το εξής: “Νομίζω ότι η προώθηση της ισότητας και της ένταξης ξεκινά πραγματικά με το να γνωρίζουμε ότι δεν γνωρίζουμε όλοι την αλήθεια και ότι πρέπει να την μάθουμε”.

Οι συναντήσεις αυτές, έδιναν επίσης ευκαιρία στους νέους να μιλήσουν για τις κοινές τους εμπειρίες. Από αυτές προέκυψαν προτάσεις όπως αναθεώρηση των πρακτικών με έναν τρόπο συμπερίληψης της ισότητας και μιας αντιρατσιστικής προοπτικής, μείωση της παρουσίας της αστυνομίας στα σχολεία, υιοθέτηση ενός ειδικού προγράμματος σπουδών για μαύρους ηλικίας ως 12 ετών και δημιουργία ενός μεταμορφωτικού SEL ενηλίκων με εστίαση στην αυτογνωσία και στην ατομική ταυτότητα, τόσο των μαθητών όσο και των εκπαιδευτικών. Παλιές πρακτικές όπως η αποφυγή συμμετοχής μαύρων στις εκπαιδεύσεις SEL, καταργήθηκαν. 

Ένας άλλος τομέας αλλαγής περιλάμβανε τη μετάβαση από μια οπτική έλλειψης ικανοτήτων σε μια οπτική υποστήριξης των υπαρχόντων ικανοτήτων των νέων. Ένας εισηγητής του μεταμορφωτικού SEL το έθεσε ως εξής: “Όταν μιλάμε για μετασχηματιστικό SEL επιδιώκουμε να δημιουργήσουμε ένα νέο πλαίσιο που δεν προκαθορίζει πλέον το πώς πρέπει να ενεργούν οι μαθητές μας, το πώς πρέπει να ρυθμίζουν τους εαυτούς τους ή το πώς πρέπει να εμφανίζονται οι μαθητές μας για να μπορούμε εμείς να διδάσκουμε με τρόπο πιο βολικό για εμάς. Μέσω του μετασχηματιστικού SEL, δημιουργούμε έναν χώρο μέσα στον οποίο αναγνωρίζουμε ότι οι μαθητές είναι ανεξάρτητα άτομα και έχουν δικές τους απόψεις, χαρακτηριστικά και ατομική ταυτότητα, και πως έχουν την δυνατότητα και ικανότητα να εμπλουτίσουν το περιβάλλον τους”. 

Είναι ένα SEL κατά το οποίο τόσο οι μαθητές, όσο και οι γονείς, οι καθηγητές και οι συντονιστές του SEL, μαθαίνουν μαζί και συνδημιουργούν τις εκπαιδευτικές εμπειρίες που βιώνουν οι νέοι. 

Συγκεκριμένα ο Σύλλογος των Δημόσιων Σχολείων της Βοστώνης (BPS), διαμόρφωσε τη δική του εκδοχή της SEL.

“H SEL είναι μια διαδικασία μέσω της οποίας οι νέοι και οι ενήλικοι αποκτούν σημαντικές ικανότητες και προσόντα, έτσι ώστε να διαμορφώσουν μια θετική ταυτότητα, να έχουν μια ικανή αυτοδιαχείριση, να δημιουργήσουν υγιείς σχέσεις και να μπορέσουν να κατευθύνουν με επιτυχία τον εαυτό τους σε οτιδήποτε τους προκύπτει”.

Έμπρακτα το υλοποίησαν με βάση τέσσερις άξονες:

  • Εστίαση στην αντιμετώπιση των ανισοτήτων, δηλαδή στην αναγνώρισή της σε οποιοδήποτε κομμάτι της εκπαίδευσης των νέων αυτή υπάρχει.
  • Εκπαίδευση στη διαφορετικότητα και υποστήριξή της σε όλα τα κλιμάκια. Αυτό έγινε με διαδικτυακά σεμινάρια στους καθηγητές και συντονιστές όλων των κλιμακίων.
  • Αναγνωρίζοντας τη σημασία της αλλαγής νοοτροπίας των ενηλίκων για τη βελτίωση των πρακτικών με επίκεντρο τη δικαιοσύνη. Όταν έγινε κατανοητό πως η μεταμορφωτική SEL απαιτεί από τους εκπαιδευτικούς να αντλούν από τις δικές τους κοινωνικές και συναισθηματικές ικανότητες, έγινε προφανής η επιτακτική ανάγκη της εξέτασης των εσωτερικών προκαταλήψεων των καθηγητών και συντονιστών. Έτσι, αφού εντοπίσουν και αντιμετωπίσουν τις δικές τους προκαταλήψεις, είναι σε θέση να εφαρμόσουν την μεταμορφωτική SEL πολύ αποτελεσματικότερα. 
  • Τέλος, δημιουργήθηκε κι ένα δίκτυο υποστήριξης ενηλίκων, έτσι ώστε και οι γονείς κλπ συμμετέχοντες στο πρόγραμμα, να μπορούν να συνδράμουν κι αυτοί στο έργο του σχολείου.

 Γ. Πρακτικές εφαρμογής: Ένα νέο όραμα για την εκπαίδευση των νέων

Απ’ όλες αυτές τις προσπάθειες μιας διαφορετικά οργανωμένης κοινωνικής, συναισθηματικής και γνωστικής μάθησης, με κέντρο αναφοράς τους νέους και τις ιδιαιτερότητες τους, προέκυψαν τα παρακάτω συμπεράσματα:

1 | Η ισότητα πρέπει να είναι ένα ζητούμενο αποτέλεσμα της Κοινωνικής, Συναισθηματικής και Γνωστικής εξέλιξης.

Και στις πέντε κοινότητες, οι νέοι έθεσαν διαρκώς ζητήματα ρατσισμού και ζητούσαν απ’ τους ενήλικες να ψάξουν την ιστορία του ρατσισμού στη χώρα τους και το πώς αυτή εξακολουθεί να επηρεάζει την καθημερινότητά τους. Σε συνδυασμό με την αυξημένη εθνική ευαισθητοποίηση σχετικά με τον καταστροφικό αντίκτυπο του ρατσισμού, αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι ενήλικες να είναι γενικά πιο ανοιχτοί στο να ακούσουν και να μάθουν από τους νέους. Οι ενήλικες των κοινοτήτων κλήθηκαν να βοηθήσουν έτσι ώστε να δημιουργηθούν δίκαια και συμπεριληπτικά περιβάλλοντα μάθησης, τα οποία θα δώσουν την ευκαιρία στη σχολική κοινότητα να θεραπευθεί. Προέχει οι μαθητές και οι καθηγητές να νιώσουν ασφαλείς και υγιείς, έτσι ώστε να είναι έτοιμοι να μάθουν ή να διδάξουν αντίστοιχα.

Οι κοινότητες προσδιόρισαν τις ακόλουθες στρατηγικές:

  • Μείωση των ανισοτήτων. Καθ’ όλη τη διάρκεια της πανδημίας, οι νέοι, οι καθηγητές και οι ενήλικες που υποστηρίζουν τη νεολαία, βίωσαν ένα συλλογικό τραύμα. Αλλά αναγνώρισαν επίσης ότι πολλοί νέοι και οικογένειες βίωναν οικονομική ανασφάλεια και μειωμένη πρόσβαση σε δομές υποστηρίξης. Γι’ αυτό δόθηκε έμφαση στη χρήση πρακτικών SEL σε αυτούς που δεν είχαν πρόσβαση στις δομές υποστήριξης.
  • Έμφαση στην ενημέρωση των κέντρων νεότητας και των οικογενειών. Η αυθεντική ενασχόληση με τη νεολαία και τις οικογένειες, είναι ένα ουσιαστικό συστατικό αυτών των προσπαθειών. Οι επαγγελματίες που ενσωματώνουν κοινωνικές και συναισθηματικές μαθησιακές πρακτικές, πρέπει να αποφεύγουν τη χρήση δυναμικών ισχύος και να τονίζουν την αναγκαιότητα της αυτοφροντίδας, της διαφάνειας και της περιέργειας κατά την οικοδόμηση σχέσεων, ειδικά μεταξύ των πολιτισμών, καθώς και τα αμοιβαία οφέλη των αυθεντικών σχέσεων.
  • Η ισότητα απαιτεί χρόνο και τη δημιουργία ουσιαστικών σχέσεων. Σε αντίθεση με το παρελθόν όπου οι επαγγελματίες σε σχολικά και εξωσχολικά περιβάλλοντα αναζητούσαν «γρήγορες λύσεις» και απλές στρατηγικές, οι συντονιστές αυτού του προγράμματος έδωσαν βάση στο να γίνει κατανοητό σε όλους τους εμπλεκόμενους ότι αυτό το είδος εργασίας απαιτεί χρόνο. Το ευρύτερο περιβάλλον, πρέπει να υποστηρίζει μια κουλτούρα αφιέρωσης αρκετού χρόνου για τη δημιουργία ουσιαστικών σχέσεων.

2. H μετάβαση, για τους ενήλικες συντονιστές, από τις παλιές στις νέες συμπεριληπτικές πρακτικές, απαιτεί χρόνο και χώρο.

Για να αναπτύξουν οι ενήλικες τη δική τους ικανότητα να οργανώνουν και να διδάσκουν κοινωνικές και συναισθηματικές δεξιότητες με συμπεριληπτικό τρόπο, απαιτείται χρόνος, πρωτόκολλα και ένα ασφαλή χώρο εργασίας. Λόγω της πανδημίας, έγινε προφανές ό,τι οι ενήλικοι καθηγητές, φροντιστές και επαγγελματίες του χώρου, θα πρέπει να καλύψουν πρώτα τις δικές τους κοινωνικές και συναισθηματικές ανάγκες. Οι συντονιστές του προγράμματος, δημιούργησαν άμεσα ασφαλείς χώρους, όπου μπορούσαν όλοι οι εμπλεκόμενοι στο πρόγραμμα, να εκφράζουν την ευαλωτότητά τους και να ζητούν βοήθεια όταν αυτό χρειαζόταν, δίνοντάς τους την ίδια μεταχείριση που θα έδιναν οι ίδιοι με τη σειρά τους στους νέους.

Οι κοινότητες προσδιόρισαν τις ακόλουθες στρατηγικές:

  • Παροχή σε ενήλικες που εξυπηρετούν τη νεολαία ευκαιριών να καλύψουν τις δικές τους κοινωνικές και συναισθηματικές ανάγκες. Αυτό έγινε είτε μέσω τηλεφωνικών κλήσεων, για έλεγχο της συναισθηματικής κατάστασης των ίδιων των συμμετεχόντων στο πρόγραμμα, αλλά και με τη δημιουργία της δυνατότητας αναδιάρθρωσης των κανόνων των συναντήσεων του προγράμματος, μέσω ανατροφοδότησης από συνεργάτες, από τις οικογένειες και τους φροντιστές των νέων. Στην αρχή των περισσότερων συναντήσεων, αφιερωνόταν χρόνος για να βαθμολογήσουν οι συμμετέχοντες το πώς αισθάνονται, να ονομάσουν περιοχές στις οποίες ένιωθαν καταπονημένοι ή να δώσουν συγκεκριμένα παραδείγματα για το πώς εξασκούσαν στον εαυτό τους για την εφαρμογή του προγράμματος. Αυτή η διαδικασία βοήθησε στην δημιουργία της πεποίθησης στους συντονιστές, πως οι νέοι και αυτοί που τους εκπαιδεύουν είναι ανεξάρτητοι άνθρωποι μέσα στο ίδιο περιβάλλον, και στη συνειδητοποίηση του γεγονότος πως και οι δύο μεριές (εκπεδευτές/ μαθητές) είναι με πολλαπλό τρόπο διασυνδεδεμένες.
  • Βαθύτερη ενδοσκόπηση των ενηλίκων στις δικές τους αδυναμίες και προκαταλήψεις. Ένα πράγμα που κατάλαβαν έγκαιρα οι συντονιστές, είναι η πνευματική αλλά και η σωματική κόπωση που υπόκεινται οι εκπαιδευτικοί και όσοι, γενικά, βοηθούν τη νεολαία, ιδιαίτερα λόγω των ιδιαίτερων συνθηκών (Covid, αύξηση εξτρεμιστικών κρουσμάτων βίας). “Το να φροντίζεις τον εαυτό σου δεν είναι εγωιστικό. H αυτοφροντίδα βοηθάει και στο να μπορεί κάποιος πιο εύκολα να ζητήσει βοήθεια, οποιοδήποτε και αν είναι το πόστο του. Αυτή, σε συνδυασμό με την ανίχνευση τυχόν προσωπικών προκαταλήψεων, είναι ένα βασικό προπαρασκευαστικό στάδιο για τους συμμετέχοντες στο πρόγραμμα”, ανέφερε ένας συντονιστής του προγράμματος.
  • Οι άνθρωποι που φροντίζουν τους νέους (γονείς, καθηγητές κλπ) χρειάζονται και αυτοί επαγγελματική και προσωπική υποστήριξη. Η όλη κατάσταση με τον Covid, διατάραξε τόσο την εμπιστοσύνη στις ικανότητες κάθε γονέα και βοηθού της νεολαίας, όσο και την ίδια την εξέλιξη των νέων, αφού οι κοινωνικές τους δεξιότητες ατρόφησαν. Δόθηκε, όμως, και μια νέα ευκαιρία για ενημέρωση και μάθηση μέσω μιας διαδικτυακής σειράς ενημερωτικών βίντεο SEL. Η αυξανόμενη ανάγκη για SEL στη διάρκεια του lockdown, βοήθησε στο να επισπευσθούν κάποιες διαδικασίες, αλλά και ν’ αλλάξουν μορφή. Έτσι έγιναν webinar που ταυτόχρονα μεταφράζονταν σε πολλές γλώσσες όπως Ισπανικά και Κινέζικα. Επίσης, δημιουργήθηκαν ομάδες στις οποίες οι νέοι έκφραζαν διαδικτυακά, ελεύθερα τους προβληματισμούς τους και τα θέματα που τους απασχολούσαν, τόσο σε γονείς όσο και στους καθηγητές τους. Κάποιοι γονείς ανέλαβαν το ρόλο του διαμεσολαβητή μεταξύ των παιδιών και των εκπαιδευτικών, κάτι το οποίο τους βοήθησε αφενός στο να κατανοήσουν τις ανάγκες των παιδιών τους, και αφετέρου στο να συμμετέχουν στην λήψη αποφάσεων σχετικά με τις πρακτικές που θα εφαρμοζόντουσαν για την εκπαίδευση των παιδιών τους. Τέλος, αναπτύχθηκαν κοινότητες μάθησης που παρέχουν αντίστοιχη SEL εκπαίδευση, τόσο σε γονείς όσο και σε καθηγητές.

3. Το να ακούγεται η φωνή των νέων, είναι κρίσιμος παράγοντας για την εξέλιξη της εκπαιδευτικής πρακτικής.

Οι συντονιστές του προγράμματος, ανακάλυψαν πως το να δωθεί κεντρική θέση στην άποψη και στις ηγετικές ικανότητες των νέων, ήταν κρίσιμη στη δημιουργία αποτελεσματικών πλαισίων μάθησης. Η αντιπροσώπευση  των νέων οδήγησε σε ιδανικές λύσεις στην αντιμετώπιση της πανδημίας, αλλά και στην αναγνώριση ρατσιστικών πρακτικών και κρουσμάτων. Βοήθησε, επίσης, στην διαμόρφωση νέων, συμπεριληπτικών πρακτικών. Η ενθάρρυνση των νέων στη συμμετοχή λήψης αποφάσεων που επηρεάζουν την εκπαίδευσή τους, εμπεριέχει από μόνη της τα στοιχεία της Κοινωνικής, Συναισθηματικής και Γνωσιακής μάθησης.

Οι κοινότητες προσδιόρισαν τις ακόλουθες στρατηγικές:

  • Δημιουργία χώρου έκφρασης των νέων σε διαδικασίες που ως τώρα λόγο είχαν μόνο οι ενήλικες. Από την αρχή του προγράμματος, πάρθηκε η απόφαση συμμετοχής των νέων σε αποφάσεις και στην έκφραση απόψεων που ως τώρα ήταν αποκλειστικό δικαίωμα ενός συντονιστή ή ενός εκπαιδευτικού. Στόχος ήταν λοιπόν “Να δημιουργήσουμε έναν χώρο όπου οι νέοι θα μπορούσαν να κάνουν φίλους, να έχουν καταπληκτικές ιδέες και να αισθάνονται άνετα στη συνεργασία μεταξύ τους, για να πετύχουν ένα κοινό στόχο”. Κλειδιά για τη διασφάλιση της ηγετικής συμμετοχής των νέων, ήταν το να εντοπίζουν οι ίδιοι ζητήματα με τα οποία είναι παθιασμένοι ή τους απασχολούν πιο πολύ, το να παρέχονται σ’ αυτούς προγράμματα εκπαίδευσης πλέον του προγράμματος του σχολείου, καθώς και η ταυτόχρονη συμμετοχή σ’ αυτά τα προγράμματα, τόσο αντιπροσώπων των νέων, όσο και ενηλίκων εκτός των προγραμμάτων αυτών. Όπως πρόσθεσε ένας συντονιστής “Δεν είμαστε εδώ για να δουλέψουμε γι’ αυτούς παρά μαζί τους. Συμμετέχουμε σε μια ομαδική προσπάθεια. Και όταν τολμάμε να επιτρέψουμε στη νεολαία μας να ονειρευτεί, μπορούμε να είμαστε σίγουροι ότι κουβαλούν ήδη μέσα τους τα όνειρα των προγόνων τους”. Αυτό βοήθησε στην μετατόπιση από μια συμμετοχικής φύσης κατεύθυνση, σε μια συμπεριληπτικής φύσης κατεύθυνση, με την ταυτόχρονη παροχή δυνατότητας στη λήψη αποφάσεων από μεριάς των ίδιων των νέων.
  • Ενδυνάμωση της λήψης αποφάσεων από νέους. Στη διάρκεια του προγράμματος, έγινε προφανής η αναγκαιότητα του μοιράσματος της λήψης αποφάσεων των συντονιστών με τους ίδιους τους νέους. Η αλλαγή αυτή, βοήθησε στη βελτίωση της συνεργασίας μεταξύ των ίδιων των νέων. Η διαδικασία πλέον μετατοπίστηκε στη λήψη αποφάσεων από του νέους, με feedback απ’τους ενήλικες του προγράμματος. 

Οπότε πως μπορούν οι νέοι να μάθουν πιο αποτελεσματικά;

Από την υλοποίηση του προγράμματος έγινε ξεκάθαρο πως οι κοινωνίες που εφαρμόζουν μια ολιστική, συντονισμένη και καθοδηγούμενη διαδικασία εκπαίδευσης και υποστήριξης των νέων, έχουν θετικά αποτελέσματα τόσο στην εμπλοκή των νέων στην ίδια τους την εξέλιξη, όσο και στη βελτίωση των ίδιων των συντονιστών και οποιουδήποτε συμμετέχει σ’ αυτήν. Η δημιουργία ενός ενιαίου πλαισίου δράσης, ενός ξεκάθαρου λεξιλογίου για την επικοινωνία και η αντιμετώπιση της έμμεσης βίας που δέχονται οι νέοι, βοήθησαν αρκετά στη δημιουργία ενός περιβάλλοντος πιο ικανού για την εκπαίδευσή τους. Επίσης, η κατανόηση της επιτακτικής ανάγκης της αυτοφροντίδας των ενηλίκων, της αντιμετώπισης των ανισοτήτων και των προκαταλήψεων τόσο των συντονιστών όσο και των μαθητών, καθώς και το δόσιμο προτεραιότητας στη δύναμη της φωνής των νέων ως όχι μόνο συμμετεχόντων αλλά ως συμμέτοχοι στη λήψη αποφάσεων, οδηγούν σ’ ένα πιο αποτελεσματικό και δίκαιο εκπαιδευτικό μοντέλο. Μια πρακτική που στον πυρήνα της αντιμετωπίζει τους νέους ολιστικά, αντιμετωπίζωντάς τους ως πολύπλευρες προσωπικότητες και δίνοντάς τους κάθε πιθανή ευκαιρία μάθησης ακολουθώντας πιθανά διαφορετικές κατευθύνσεις ο καθένας. Βασικός παράγοντας είναι η απόρριψη παλιών πρακτικών που προωθούσαν, ενίσχυαν ή απλά υπόθαλπαν τον ρατσισμό και την ανισότητα των μελών της κοινωνίας. “Υπάρχει ακόμα πολύς δρόμος, αλλά η συστηματοποίηση πρακτικών ισότητας και ισοκατανομής της δύναμης και των ευκαιριών, είναι ένα απαραίτητο βήμα για να προχωρήσουμε μπροστά”.

Ναι αλλά ζούμε στην Ελλάδα και όχι στην Αμερική…

Ίσως όλα τα παραπάνω μας φαίνονται επιστημονική φαντασία για τα ελληνικά δεδομένα. Αλλά μπορεί και να μην είναι. Στο χέρι μας είναι. Η αλλαγή μπορεί να γίνει ακόμη κι εδώ, αλλά θέλει χρόνο και υπομονή. Και όπως ξεπερνιόνται όλες οι δυσκολίες… ένα βήμα τη φορά!

Μετάφραση διασκευή:

Γιώργος Στυλιανόπουλος, Σύμβουλος Προσωπικής Ανάπτυξης και Κοινωνικής Συναισθηματικής Μάθησης, Ηθοποιός, Σκηνοθέτης, Σεναριογράφος.

  1. Στην έρευνα/ πρόγραμμα: How Learning Happens: LESSONS LEARNED FROM FIVE COMMUNITIES, Monika Kincheloe, Mark Toner, Rachel Murphy, Liz Glaser, 2021
  2. Στα προγράμματα Συμβούλων Κοινωνικής Συναισθηματικής Μάθησης του Κέντρου.
Διάβασέ το →
↑