Στο σημερινό MindPost θα μιλήσουμε για την τεχνητή νοημοσύνη στην ψυχική υγεία και τις προϋποθέσεις ώστε η αξιοποίησή της να υπηρετεί ουσιαστικά τον άνθρωπο που ζητά βοήθεια.
Φανταστείτε κάποιον που δυσκολεύεται να κοιμηθεί και ανοίγει μια εφαρμογή για να γράψει όσα τον απασχολούν. Η απάντηση εμφανίζεται αμέσως, με ευγενικές λέξεις και έναν τόνο που μοιάζει καθησυχαστικός. Είναι εύκολο να καταλάβουμε γιατί μια τέτοια επικοινωνία μπορεί να φαίνεται ελκυστική. Τι μπορούμε, όμως, να περιμένουμε από αυτήν όταν το θέμα είναι η ψυχική μας υγεία;
Στις 10 Σεπτεμβρίου 2026, η BACP — British Association for Counselling and Psychotherapy, της οποίας μέλος είναι το Ελληνικό Κέντρο Συναισθημάτων, δημοσίευσε την τοποθέτησή της: η τεχνολογία έχει δυνατότητες, αλλά η αξιοποίησή της χρειάζεται να ενισχύει την ανθρώπινη φροντίδα και να διατηρεί τη θεραπευτική σχέση στο επίκεντρο. BACP
Τεχνητή νοημοσύνη στην ψυχική υγεία: πού μπορεί να βοηθήσει;
Η BACP αναγνωρίζει ότι η AI μπορεί να διευκολύνει την πρόσβαση σε πληροφορίες και πόρους και να υποστηρίξει κατάλληλες εργασίες των επαγγελματιών. Αυτό θα μπορούσε να αφήνει περισσότερο χρόνο για την προσωπική επαφή.
Παράλληλα, υπογραμμίζει τη σημασία της εμπιστοσύνης, της ενσυναίσθησης και της επαγγελματικής κρίσης. Η δυνατότητα ενός συστήματος να παράγει υποστηρικτικές απαντήσεις δεν αρκεί για να αναλάβει τον ρόλο ενός εκπαιδευμένου θεραπευτή. BACP
Για τον αναγνώστη, αυτή η διάκριση μπορεί να πάρει μια απλή μορφή: άλλο να χρησιμοποιούμε μια εφαρμογή για να οργανώσουμε τις ερωτήσεις που θέλουμε να συζητήσουμε στη συνεδρία μας και άλλο να της αναθέτουμε να αποφασίσει τι μας συμβαίνει και ποια θεραπεία χρειαζόμαστε.
Μια πειστική απάντηση χρειάζεται έλεγχο
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας επισημαίνει ότι τα συστήματα παραγωγικής AI μπορούν να δώσουν ανακριβείς, ελλιπείς ή μεροληπτικές πληροφορίες. Όταν αυτές χρησιμοποιούνται για αποφάσεις υγείας, οι συνέπειες μπορεί να είναι επιβλαβείς.
Περιγράφει επίσης την τάση να εμπιστευόμαστε υπερβολικά μια αυτοματοποιημένη απάντηση: επειδή προέρχεται από ένα τεχνολογικό σύστημα, μπορεί να παραβλέψουμε λάθη που διαφορετικά θα αναγνωρίζαμε. Πρόκειται για κίνδυνο που αφορά τόσο τους πολίτες όσο και τους επαγγελματίες. ΠΟΥ
Ας σκεφτούμε μια απάντηση που χαρακτηρίζει με βεβαιότητα μια σχέση «τοξική» ύστερα από λίγες γραμμές περιγραφής. Το χρήσιμο ερώτημα είναι: πάνω σε ποιες πληροφορίες στηρίζεται αυτή η εκτίμηση και τι σημαντικό μπορεί να λείπει;
Να γνωρίζουμε πότε χρησιμοποιείται AI
Στην ανακοίνωσή της, η BACP ζητά σαφή ενημέρωση για τον ρόλο και τους περιορισμούς της AI, ουσιαστική συναίνεση και δυνατότητα επιλογής. Τονίζει επίσης την ανάγκη εκπαίδευσης των επαγγελματιών και παρακολούθησης των προβλημάτων μετά την εφαρμογή των συστημάτων. BACP
Στην πράξη, όταν μια υπηρεσία ψυχικής υγείας χρησιμοποιεί AI, αξίζει να ζητάμε κατανοητές απαντήσεις:
- Σε ποιο μέρος της υπηρεσίας χρησιμοποιείται;
- Ποιος επαγγελματίας ελέγχει τα αποτελέσματά της;
- Πού αποθηκεύονται οι πληροφορίες που μοιραζόμαστε και ποιος έχει πρόσβαση;
- Πώς μπορούμε να ζητήσουμε ανθρώπινη υποστήριξη;
Η προστασία των δεδομένων αποτελεί ουσιαστικό ζήτημα. Ο ΠΟΥ αναγνωρίζει κινδύνους κυβερνοασφάλειας που μπορούν να εκθέσουν πληροφορίες ασθενών και προτείνει ανεξάρτητους ελέγχους για συστήματα που εφαρμόζονται σε μεγάλη κλίμακα. ΠΟΥ
Τι αλλάζει με τις βρετανικές προτάσεις;
Αφορμή για την τοποθέτηση της BACP ήταν η έκθεση της βρετανικής Εθνικής Επιτροπής για τη Ρύθμιση της AI στην Υγεία, που δημοσιεύθηκε στις 10 Σεπτεμβρίου 2026.
Η έκθεση προτείνει ένα μελλοντικό πλαίσιο που εξετάζει την ασφάλεια, τη λογοδοσία, τη διαφάνεια και την εποπτεία. Πρόκειται για συστάσεις προς την κυβέρνηση, με ξεχωριστή κυβερνητική απάντηση να αναμένεται, και όχι για έναν νέο νόμο που έχει ήδη τεθεί σε εφαρμογή. MHRA
Το ερώτημα αφορά και εμάς: όταν μια υπηρεσία παρουσιάζεται ως καινοτόμα, μπορούμε να καταλάβουμε ποιος ευθύνεται για τη φροντίδα μας και πώς ελέγχεται η ποιότητά της;
Η πρόοδος στην ψυχική υγεία χρειάζεται να αξιολογείται και από κάτι πολύ ανθρώπινο: κατά πόσο μας βοηθά να βρίσκουμε αξιόπιστη υποστήριξη, να συμμετέχουμε στις αποφάσεις που μας αφορούν και να αισθανόμαστε ότι κάποιος αναλαμβάνει υπεύθυνα τη φροντίδα μας.
Πηγές
- BACP — AI has a role to play in improving mental health, but people must remain at its core, 10/09/2026
- MHRA — Προτάσεις για το μελλοντικό ρυθμιστικό πλαίσιο της AI στην υγεία, 10/09/2026
- Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας — Οδηγίες για την ηθική και τη διακυβέρνηση της παραγωγικής AI στην υγεία, 18/01/2024
