Όταν ακούμε τη λέξη «μονογονεϊκότητα», το μυαλό μας συχνά πηγαίνει στις δυσκολίες. Στην κούραση, στις ατελείωτες υποχρεώσεις, στις οικονομικές πιέσεις, στη μοναξιά. Σπάνια τη συνδέουμε με την ευτυχία.
Κι όμως, αξίζει να σταθούμε για λίγο και να αναρωτηθούμε:
Μπορεί ένας μονογονέας να είναι πραγματικά ευτυχισμένος;
Η απάντηση δεν είναι ούτε απλή ούτε απόλυτη. Είναι όμως αισιόδοξη.
Η ευτυχία δεν είναι η απουσία δυσκολιών
Συχνά πιστεύουμε ότι για να είμαστε ευτυχισμένοι πρέπει πρώτα να λυθούν όλα μας τα προβλήματα. Ότι πρέπει να υπάρχει οικονομική ασφάλεια, ένας ιδανικός σύντροφος, περισσότερος χρόνος ή λιγότερες ευθύνες.
Η ζωή όμως σπάνια λειτουργεί έτσι.
Η ευτυχία δεν γεννιέται όταν όλα είναι τέλεια. Γεννιέται όταν βρίσκουμε νόημα ακόμη και μέσα στις ατέλειες της καθημερινότητας.
Και οι μονογονείς γνωρίζουν όσο λίγοι αυτή την αλήθεια.
Από την απώλεια στην ανακάλυψη
Για πολλούς ανθρώπους, η μονογονεϊκότητα δεν ήταν επιλογή. Ήρθε μετά από έναν χωρισμό, ένα διαζύγιο, μια απώλεια ή μια βαθιά προσωπική ανατροπή.
Στην αρχή κυριαρχεί ο φόβος.
«Θα τα καταφέρω;»
«Θα στερήσω κάτι από το παιδί μου;»
«Θα ξαναβρώ ποτέ την ισορροπία μου;»
Είναι ερωτήματα ανθρώπινα και φυσιολογικά.
Όμως, καθώς περνά ο χρόνος, πολλοί μονογονείς ανακαλύπτουν κάτι απρόσμενο: μια δύναμη που δεν γνώριζαν ότι είχαν.
Μαθαίνουν να εμπιστεύονται τον εαυτό τους. Να παίρνουν αποφάσεις. Να αναγνωρίζουν τις πραγματικές τους προτεραιότητες.
Και πολλές φορές, μέσα από αυτή τη διαδρομή, μπορεί να έρθει μια βαθύτερη μορφή ευτυχίας: εκείνη που βασίζεται περισσότερο στην αυτογνωσία και στο νόημα και λιγότερο στην εικόνα μιας «τέλειας» ζωής.
Η ευτυχία έχει άλλη μορφή
Ίσως το μεγαλύτερο λάθος είναι ότι συγκρίνουμε τη ζωή μας με μια εικόνα που πιστεύουμε πως «θα έπρεπε» να έχουμε.
Η ευτυχία στη μονογονεϊκότητα δεν μοιάζει απαραίτητα με την ευτυχία που φανταζόμασταν πριν από χρόνια.
Μπορεί να βρίσκεται σε ένα παιδικό γέλιο μέσα στην κουζίνα. Σε μια αυθόρμητη αγκαλιά. Σε μια βόλτα στο πάρκο. Στην αίσθηση ότι, παρά τις δυσκολίες, δημιουργείται μια σχέση βαθιάς εμπιστοσύνης ανάμεσα στον γονέα και το παιδί.
Μερικές φορές η ευτυχία δεν κάνει θόρυβο. Έρχεται αθόρυβα, μέσα στις πιο απλές στιγμές.
Η ψυχολογία της αποδοχής
Η ψυχολογία δείχνει ότι η ευημερία δεν εξαρτάται μόνο από τα γεγονότα της ζωής μας, αλλά και από τον τρόπο που τα ερμηνεύουμε, από τις διαθέσιμες σχέσεις στήριξης και από τις συνθήκες μέσα στις οποίες ζούμε.
Όταν ο μονογονέας σταματήσει να βλέπει τον εαυτό του αποκλειστικά μέσα από το πρίσμα της «έλλειψης» και αρχίσει να αναγνωρίζει όσα ήδη έχει καταφέρει, μπορεί σταδιακά να αλλάξει και η εσωτερική του εμπειρία.
Δεν σημαίνει ότι εξαφανίζονται οι δυσκολίες. Σημαίνει ότι δεν χρειάζεται να καθορίζουν ολόκληρη την ταυτότητά του.
Οι έρευνες δείχνουν επίσης ότι η μονογονεϊκότητα από μόνη της δεν αρκεί για να προβλέψει την ψυχολογική προσαρμογή ενός παιδιού. Παράγοντες όπως η οικονομική πίεση, το γονεϊκό στρες, η ποιότητα της σχέσης γονέα-παιδιού και η κοινωνική υποστήριξη παίζουν σημαντικό ρόλο.
Επιτρέπεται να είσαι και χαρούμενος
Πολλοί μονογονείς νιώθουν ενοχές όταν αισθάνονται καλά. Σαν να πρέπει συνεχώς να αποδεικνύουν ότι θυσιάζονται. Σαν να μην «δικαιούνται» να χαρούν επειδή μεγαλώνουν μόνοι ένα παιδί.
Κι όμως, ένας χαρούμενος γονέας δεν είναι λιγότερο υπεύθυνος. Είναι ένας γονέας που μπορεί να είναι περισσότερο διαθέσιμος συναισθηματικά, όταν βέβαια έχει και ο ίδιος χώρο, υποστήριξη και ανάσες μέσα στην καθημερινότητά του.
Το παιδί δεν χρειάζεται έναν εξαντλημένο ήρωα. Χρειάζεται έναν άνθρωπο που μπορεί να χαμογελά, να ξεκουράζεται, να γελά, να κάνει λάθη και να συνεχίζει.
Τελικά, υπάρχει ευτυχία;
Ναι.
Όχι επειδή η μονογονεϊκότητα είναι εύκολη.
Αλλά επειδή ο άνθρωπος έχει την ικανότητα να προσαρμόζεται, να βρίσκει νόημα και να εξελίσσεται ακόμη και μέσα σε δύσκολες συνθήκες.
Η ευτυχία στη μονογονεϊκότητα δεν είναι η απουσία πόνου. Είναι η παρουσία νοήματος.
Είναι η συνειδητοποίηση ότι μια οικογένεια δεν ορίζεται από τον αριθμό των μελών της, αλλά από την ποιότητα των σχέσεων που χτίζει.
Και όταν υπάρχει αγάπη, αποδοχή, ασφάλεια και αυθεντική σύνδεση, τότε μπορεί να υπάρξει και ευτυχία.
Ίσως όχι η ευτυχία που κάποτε φανταζόμασταν.
Αλλά μια πιο ώριμη, πιο ήρεμη και βαθιά αληθινή ευτυχία.
«Η ευτυχία δεν κατοικεί στις τέλειες οικογένειες· κατοικεί στις οικογένειες που αγαπούν αληθινά.»
Πηγές
- Golombok et al. – Single Mothers by Choice: Mother–Child Relationships and Children’s Psychological Adjustment
- Social support and depressive symptomatology among single mothers in Cyprus
- The psychosocial impact on single mothers’ well-being – A literature review
