Ο Victor Yalom ήταν ψυχολόγος, ιδρυτής του Psychotherapy.net και γιος του Irvin D. Yalom, ενός από τους πιο γνωστούς ψυχιάτρους και υπαρξιακούς ψυχοθεραπευτές στον κόσμο.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα δημόσια στοιχεία, πέθανε από αυτοκτονία στις 26 Φεβρουαρίου 2026. Η επίσημη σελίδα μνήμης που δημιουργήθηκε για εκείνον αναφέρει με σαφήνεια ότι ο θάνατός του ήταν αυτοκτονία, ενώ το Psychotherapy.net τον παρουσιάζει ως τον άνθρωπο που για περισσότερα από 30 χρόνια συνέβαλε στη δημιουργία εκπαιδευτικού υλικού για επαγγελματίες ψυχικής υγείας. (tributewell.com)
Ήταν ένας άνθρωπος που εργάστηκε μέσα στον ίδιο χώρο που προσπαθεί να κατανοήσει τον ανθρώπινο πόνο: την ψυχοθεραπεία. Και ακριβώς εδώ βρίσκεται το δύσκολο, αλλά πολύ σημαντικό σημείο αυτής της ιστορίας.
Η ψυχική υγεία δεν κληρονομείται ως ασπίδα
Όταν ακούμε ότι ο γιος του Irvin Yalom πέθανε από αυτοκτονία, μπορεί μέσα μας να εμφανιστεί μια σκέψη:
«Μα πώς γίνεται; Ήταν ο γιος του Γιάλομ».
Αυτή η σκέψη δείχνει κάτι πολύ βαθύ για τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την ψυχική υγεία. Συχνά πιστεύουμε ότι η γνώση, η οικογένεια, η μόρφωση ή η επαφή με την ψυχοθεραπεία μπορούν να προστατεύσουν απόλυτα έναν άνθρωπο από την ψυχική δυσφορία.
Όμως δεν λειτουργεί έτσι.
Το να μεγαλώνει κάποιος κοντά σε έναν σπουδαίο ψυχίατρο δεν σημαίνει ότι δεν θα πονέσει. Το να είναι ο ίδιος επαγγελματίας ψυχικής υγείας δεν σημαίνει ότι είναι άτρωτος. Το να γνωρίζει κανείς τη θεωρία δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να βρεθεί, κάποια στιγμή, μέσα σε έναν εσωτερικό πόνο που γίνεται δυσβάσταχτος.
Η ψυχική υγεία δεν είναι βραβείο γνώσης. Είναι μια ζωντανή, ευάλωτη ανθρώπινη κατάσταση.
Γιατί μας δυσκολεύει τόσο αυτή η είδηση
Μας δυσκολεύει γιατί αγγίζει μια ψευδαίσθηση ασφάλειας: ότι κάποιοι άνθρωποι «δεν γίνεται» να καταρρεύσουν.
Λέμε συχνά:
«Είναι ψυχολόγος, θα ξέρει τι να κάνει».
«Έχει οικογένεια που γνωρίζει από ψυχική υγεία».
«Έχει πρόσβαση σε βοήθεια».
«Άρα δεν κινδυνεύει».
Κι όμως, ο ψυχικός πόνος δεν ακολουθεί πάντα τη λογική μας. Δεν εμφανίζεται μόνο σε όσους «δεν ξέρουν». Δεν αφορά μόνο ανθρώπους χωρίς υποστήριξη. Δεν κάνει διακρίσεις ανάμεσα σε διάσημες και μη διάσημες οικογένειες, θεραπευτές και θεραπευόμενους, ειδικούς και μη ειδικούς.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας υπενθυμίζει ότι η αυτοκτονία είναι ένα σύνθετο φαινόμενο, που συνδέεται με πολλούς παράγοντες, όπως ψυχικές διαταραχές, κρίσεις ζωής, κοινωνική απομόνωση, στίγμα και δυσκολία στην αναζήτηση βοήθειας. (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας)
Δεν υπάρχει μία απλή εξήγηση. Και δεν πρέπει να προσπαθούμε να χωρέσουμε μια ανθρώπινη ζωή σε μία εύκολη απάντηση.
Το στίγμα κάνει τον πόνο πιο σιωπηλό
Ένα από τα πιο επικίνδυνα πράγματα γύρω από την ψυχική υγεία είναι η σιωπή.
Πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται να πουν ότι δεν είναι καλά, γιατί φοβούνται ότι θα κριθούν. Άλλοι νιώθουν ντροπή, επειδή «θα έπρεπε» να τα καταφέρνουν. Κάποιοι πιστεύουν ότι, αν έχουν γνώση ή κοινωνική θέση, δεν επιτρέπεται να λυγίσουν.
Το στίγμα γύρω από την ψυχική υγεία και την αυτοκτονικότητα μπορεί να εμποδίσει τους ανθρώπους να ζητήσουν βοήθεια. Ο WHO αναφέρει ότι το στίγμα και τα ταμπού γύρω από τις ψυχικές διαταραχές και την αυτοκτονία κάνουν πολλούς ανθρώπους να μη ζητούν την υποστήριξη που χρειάζονται. (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας)
Και αυτό είναι κάτι που χρειάζεται να το αλλάξουμε.
Όχι με μεγάλα λόγια. Αλλά με έναν πιο ανθρώπινο τρόπο να ακούμε.
Δεν αρκεί να ρωτάμε «τι έγινε;»
Μετά από μια αυτοκτονία, η κοινωνία συχνά ψάχνει μια αιτία. Θέλει να μάθει «γιατί». Θέλει να βρει ένα γεγονός, μια εξήγηση, ένα πρόσωπο, μια στιγμή.
Αυτό είναι ανθρώπινο. Ο νους προσπαθεί να βάλει τάξη στο αδιανόητο.
Όμως η αυτοκτονία σπάνια εξηγείται από έναν μόνο λόγο. Είναι συνήθως το αποτέλεσμα μιας βαθιάς, σύνθετης και συχνά αόρατης ψυχικής διεργασίας. Γι’ αυτό χρειάζεται μεγάλη προσοχή όταν μιλάμε δημόσια για τέτοια θέματα.
Οι οδηγίες του WHO για την υπεύθυνη δημοσιογραφική κάλυψη της αυτοκτονίας τονίζουν ότι ο τρόπος που παρουσιάζεται μια τέτοια είδηση μπορεί είτε να αυξήσει τον κίνδυνο είτε να ενισχύσει την αναζήτηση βοήθειας. Γι’ αυτό χρειάζεται αποφυγή εντυπωσιοθηρίας, αποφυγή λεπτομερειών για τον τρόπο θανάτου και έμφαση στην υποστήριξη, στην πρόληψη και στην ελπίδα. (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας)
Τι μπορούμε να κρατήσουμε από αυτή την ιστορία
Ο θάνατος του Victor Yalom δεν είναι αφορμή για κουτσομπολιό. Δεν είναι αφορμή για εύκολες ερμηνείες. Δεν είναι αφορμή για να πούμε «ούτε ο γιος του Γιάλομ δεν σώθηκε».
Είναι αφορμή να δούμε κάτι πιο ουσιαστικό:
Κανένας άνθρωπος δεν είναι άτρωτος.
Κανένας ρόλος δεν ακυρώνει την ανάγκη για φροντίδα.
Κανένα επώνυμο δεν προστατεύει από τον ψυχικό πόνο.
Καμία γνώση δεν αντικαθιστά τη ζωντανή ανθρώπινη υποστήριξη.
Και ίσως αυτό είναι ένα από τα πιο δύσκολα, αλλά και πιο αναγκαία μηνύματα: οι άνθρωποι που μοιάζουν δυνατοί, λειτουργικοί, έξυπνοι ή «ειδικοί» μπορεί να χρειάζονται βοήθεια όσο και όλοι οι άλλοι.
Να μιλάμε πριν ο πόνος γίνει σιωπή
Η ψυχική δυσφορία δεν φαίνεται πάντα. Μπορεί να κρύβεται πίσω από επιτυχία, γνώση, χιούμορ, φροντίδα προς τους άλλους ή επαγγελματική επάρκεια.
Γι’ αυτό χρειάζεται να σταματήσουμε να ρωτάμε μόνο «είσαι καλά;» σαν τυπική φράση.
Χρειάζεται να μάθουμε να μένουμε λίγο περισσότερο στην απάντηση. Να αντέχουμε όταν ο άλλος πει «όχι». Να μην τρομάζουμε μπροστά στον πόνο. Να μη βιαζόμαστε να διορθώσουμε. Να ακούμε.
Η ενεργητική ακρόαση σημαίνει να ακούς χωρίς να ετοιμάζεις αμέσως απάντηση. Να είσαι εκεί. Να δίνεις χώρο. Να παίρνεις στα σοβαρά αυτό που λέγεται, ακόμη κι αν δεν ξέρεις τι να κάνεις.
Και όταν υπάρχει έντονη ψυχική δυσφορία ή σκέψεις αυτοκτονίας, η βοήθεια πρέπει να είναι άμεση και επαγγελματική.
Στην Ελλάδα, η Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018 λειτουργεί για άτομα που βιώνουν αυτοκτονικό ιδεασμό ή για ανθρώπους που ανησυχούν για κάποιον δικό τους. Επίσης, η Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης 10306 λειτουργεί δωρεάν και ανώνυμα, όλο το 24ωρο, για θέματα ψυχικής υγείας. (Klimaka)
Κλείνοντας
Ο Victor Yalom ήταν κάτι πολύ περισσότερο από «ο γιος του Γιάλομ». Ήταν ένας άνθρωπος με δική του διαδρομή, έργο, σχέσεις, δημιουργικότητα και πόνο.
Και ίσως ο πιο ανθρώπινος τρόπος να σταθούμε απέναντι σε αυτή την απώλεια είναι να μην τη μετατρέψουμε σε θέαμα, αλλά σε υπενθύμιση.
Να κοιτάμε πιο προσεκτικά τους ανθρώπους γύρω μας.
Να μη θεωρούμε κανέναν άτρωτο.
Να μιλάμε για την ψυχική υγεία χωρίς ντροπή.
Να ζητάμε βοήθεια πριν η σιωπή γίνει αδιέξοδο.
Γιατί ο πόνος δεν μικραίνει όταν τον κρύβουμε.
Μικραίνει όταν βρίσκει έναν ασφαλή άνθρωπο, έναν ειδικό, μια γραμμή, μια σχέση, έναν χώρο όπου μπορεί επιτέλους να ειπωθεί.
Πηγές
Psychotherapy.net – Victor Yalom, PhD: επίσημο προφίλ και επαγγελματική διαδρομή. (Psychotherapy.net)
TributeWell – Victor Yalom Life and Legacy: δημόσια σελίδα μνήμης με αναφορά στον θάνατό του από αυτοκτονία στις 26 Φεβρουαρίου 2026. (tributewell.com)
Victor Yalom, PhD – προσωπική επαγγελματική σελίδα: αναφορά στην πρακτική του ως ψυχολόγος και στη δουλειά του στο Psychotherapy.net. (Victor Yalom, PhD)
Europe’s Journal of Psychology – “On being a modern therapist: Interview with Victor Yalom”, 2012. (Ευρωπαϊκό Περιοδικό Ψυχολογίας)
World Health Organization – Suicide Fact Sheet: στοιχεία για την αυτοκτονία, το στίγμα και την ανάγκη πρόληψης. (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας)
World Health Organization – Preventing suicide: a resource for media professionals, update 2023. (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας)
ΚΛΙΜΑΚΑ – Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018. (Klimaka)
10306 – Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης. (Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης)
