Στο σημερινό MindPost μιλάμε με τη Σύμβουλο Ψυχικής Υγείας Μαρία Μιχαλάκη-Θεοχάρη, η οποία θα μας αναπτύξει το ζήτημα της γυναικείας κακοποίησης και πώς μπορεί η Βραχυπρόθεσμη Συνθετική Συμβουλευτική Expansion να βοηθήσει γυναίκες που έχουν υποστεί βία, είτε στο οικογενειακό είτε στο ευρύτερο περιβάλλον τους. Σπούδασε Βραχυπρόθεσμη Συμβουλευτική Expansion στο Εmoducation με υποτροφία από το Ελληνικό Κέντρο Συναισθημάτων.
Λίγες ημέρες πριν ανέβει στο βήμα της 9ης Ημερίδας Ψυχικής Υγείας του Ελληνικού Κέντρου Συναισθημάτων, καθίσαμε μαζί της και συζητήσαμε από καρδιάς για ένα εξαιρετικά σημαντικό θέμα, που αγγίζει όλους μας — ανεξάρτητα από το αν έχουμε βιώσει κακοποίηση ή όχι.
Η κυρία Μιχαλάκη-Θεοχάρη ήρθε στη συνέντευξη απλά ντυμένη, με ένα ζεστό χαμόγελο, και μας κέρδισε από την πρώτη στιγμή με την ειλικρίνεια, την απλότητα και την αμεσότητά της. Πάνω απ’ όλα, μας εντυπωσίασε με τις βαθιές γνώσεις της πάνω σε ένα τόσο δύσκολο και ευαίσθητο θέμα. Σπάνια συναντά κανείς ανθρώπους που μιλούν τόσο από καρδιάς, με τέτοια αλήθεια και καθαρότητα. Σας μεταφέρουμε λοιπόν παρακάτω ολόκληρη τη συνέντευξη, χωρίς καμία δική μας επεξεργασία, ώστε να τη νιώσετε όπως ακριβώς τη ζήσαμε κι εμείς.
Καλώς ήρθες στο MindPost. Να μιλαμε στον ενικό (γνέφει καταφατικά). Θα μπώ απ’ ευθείας στο θέμα:
Ποια ήταν η πρώτη σου επαφή με το φαινόμενο της γυναικείας κακοποίησης σε θεραπευτικό πλαίσιο;
Ευχαριστώ πολύ για την πρόσκληση αυτή. Θα ξεκινήσω λέγοντας ότι η πρώτη μου επαφή με το φαινόμενο της γυναικείας κακοποίησης σε θεραπευτικό πλαίσιο ήρθε μέσα από την πρακτική μου άσκηση στο πλαίσιο της Συμβουλευτικής. Αν και θεωρητικά είχα ήδη γνωρίσει τις μορφές και τις συνέπειες της κακοποίησης μέσα από τη βιβλιογραφία και τα μαθήματα, η βιωματική εμπειρία με μια γυναίκα-δέκτη κακοποιητικής συμπεριφοράς αποτέλεσε ένα σημείο καμπής για εμένα.
Η γυναίκα αυτή παρουσίαζε έντονα συναισθήματα φόβου, ενοχής και αδυναμίας να θέσει όρια. Κατά την πρώτη συνεδρία, συνειδητοποίησα πόσο βαθιά μπορεί να χαράξει η κακοποίηση την αυτοεκτίμηση και την ταυτότητα ενός ατόμου. Εκείνη τη στιγμή, η θεωρία πήρε σάρκα και οστά· δεν διάβαζα πια για «θύματα», αλλά είχα απέναντί μου έναν άνθρωπο που αγωνιζόταν να ανακτήσει τη φωνή του.
Μέσα από τη διαδικασία της συμβουλευτικής και με τη χρήση της μεθόδου Expansion, παρατήρησα πώς μικρά βήματα αποδοχής, κατανόησης και εξωτερίκευσης των βιωμάτων μπορούν να ανοίξουν δρόμο προς την ενδυνάμωση. Αυτή η πρώτη εμπειρία με σημάδεψε, καθώς αποτέλεσε το θεμέλιο για την επαγγελματική και προσωπική μου δέσμευση να στηρίζω γυναίκες που έχουν υποστεί κακοποίηση, με σεβασμό, ενσυναίσθηση και θεραπευτικά εργαλεία που τις βοηθούν να ξαναβρούν την αξία και τη δύναμή τους.
Τι σε κινητοποίησε να επιλέξεις αυτό το θέμα;
Αυτό που με κινητοποίησε να επιλέξω τη γυναικεία κακοποίηση ως θέμα της εργασίας μου ήταν, αρχικά, η βαθιά μου ευαισθησία απέναντι στον ανθρώπινο πόνο και η ανάγκη να δώσω φωνή σε γυναίκες που συχνά σιωπούν. Στη διάρκεια της εκπαίδευσής μου και της πρακτικής άσκησης, ήρθα σε επαφή με γυναίκες που βίωναν συναισθηματική, λεκτική ή και σωματική κακοποίηση. Η επαφή αυτή με συγκλόνισε, καθώς αντιλήφθηκα πόσο έντονα πλήττονται η αυτοεκτίμηση, η ψυχική ανθεκτικότητα και η αίσθηση ταυτότητας των γυναικών που βρίσκονται σε κακοποιητικές σχέσεις.
Επέλεξα λοιπόν αυτό το θέμα όχι μόνο για να εμβαθύνω θεωρητικά, αλλά και για να αναδείξω πώς η θεραπευτική διαδικασία –και ειδικότερα η Expansion– μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην αποκατάσταση, την ενδυνάμωση και την ψυχική απελευθέρωση αυτών των γυναικών. Η προσωπική μου δέσμευση είναι να σταθώ δίπλα τους με εργαλεία που θα τις βοηθήσουν να ξαναχτίσουν την εμπιστοσύνη στον εαυτό τους και να ανακτήσουν τη δύναμη να ορίζουν τη ζωή τους.
Υπήρχε κάποιο περιστατικό που σε στιγμάτισε περισσότερο κατά τη διάρκεια της έρευνάς σου;
Κατά τη διάρκεια της έρευνάς μου, υπήρξε ένα περιστατικό που με στιγμάτισε ιδιαίτερα. Ήταν η περίπτωση μιας γυναίκας η οποία, αν και βίωνε χρόνια λεκτική και ψυχολογική κακοποίηση, είχε πείσει τον εαυτό της ότι «δεν αξίζει κάτι καλύτερο» και ότι «δεν μπορεί να σταθεί μόνη της». Αυτό που με συγκλόνισε δεν ήταν μόνο ο πόνος της, αλλά η σιωπηλή της παραίτηση από τη δυνατότητα μιας διαφορετικής ζωής.
Μέσα από τη θεραπευτική διαδικασία και την εφαρμογή της Expansion Βραχυπρόθεσμης Συμβουλευτικής, παρατήρησα σταδιακά μια μικρή αλλά βαθιά αλλαγή: το βλέμμα της άρχισε να φωτίζεται όταν μιλούσε για τον εαυτό της, η φωνή της απέκτησε δύναμη, και τελικά εξέφρασε για πρώτη φορά την ανάγκη να βάλει όρια. Εκείνη η στιγμή –όπου μια γυναίκα που ένιωθε αόρατη, άρχισε να ξαναβρίσκει την ύπαρξή της– αποτέλεσε για εμένα σημείο αναφοράς.
Αυτό το περιστατικό με σημάδεψε γιατί μου επιβεβαίωσε ότι ακόμα και σε συνθήκες βαθιάς κακοποίησης, η θεραπευτική σχέση μπορεί να ανοίξει δρόμο προς την ελπίδα, την αυτοεκτίμηση και την απελευθέρωση.
Πώς σε επηρέασε προσωπικά η συγγραφή της εργασίας – άλλαξε κάτι στον τρόπο που βλέπεις τις γυναίκες ή τον εαυτό σου
Η συγγραφή της εργασίας αυτής με επηρέασε σε πολλά επίπεδα. Σε προσωπικό επίπεδο, με έκανε να συνειδητοποιήσω ακόμη πιο βαθιά πόσο εύθραυστη αλλά και πόσο ανθεκτική μπορεί να είναι η γυναικεία ψυχή. Έμαθα να βλέπω τις γυναίκες όχι μόνο μέσα από τους ρόλους που η κοινωνία τους αποδίδει (μητέρα, σύζυγος, εργαζόμενη), αλλά ως ξεχωριστές οντότητες με δικαίωμα στην ελευθερία, στην αγάπη και στην αυτοπραγμάτωση.
Παράλληλα, με βοήθησε να αναθεωρήσω και τη δική μου εικόνα για τον εαυτό μου. Η επαφή με τις ιστορίες κακοποίησης και η διερεύνηση θεραπευτικών παρεμβάσεων με ώθησαν να εκτιμήσω περισσότερο τη δική μου δύναμη, αλλά και να καλλιεργήσω μεγαλύτερη ενσυναίσθηση και κατανόηση. Νιώθω πιο συνειδητοποιημένη για το πόσο σημαντικό είναι να υπερασπιζόμαστε τα όρια, την αξία μας και το δικαίωμα σε μια ζωή χωρίς βία.
Σε επαγγελματικό επίπεδο, η εργασία αυτή με δέσμευσε ακόμη πιο έντονα στο να συνεχίσω να στηρίζω γυναίκες που έχουν βιώσει κακοποίηση. Άλλαξε τον τρόπο που προσεγγίζω τις συνεδρίες μου, δίνοντάς μου μεγαλύτερη υπομονή, ανοιχτότητα και πίστη στη διαδικασία της θεραπείας.
Θεωρείς ότι οι δομές υποστήριξης στην Ελλάδα επαρκούν για να αντιμετωπίσουν τέτοια φαινόμενα;
Οι δομές υποστήριξης στην Ελλάδα έχουν αναπτυχθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα μέσω των συμβουλευτικών κέντρων, των ξενώνων φιλοξενίας και της τηλεφωνικής γραμμής SOS 15900. Πρόκειται για σημαντικά βήματα που δείχνουν ότι το κράτος και οι φορείς προσπαθούν να ανταποκριθούν στις ανάγκες των γυναικών που υφίστανται κακοποίηση.
Ωστόσο, παρά την πρόοδο, δεν θα έλεγα ότι επαρκούν πλήρως. Τα περιστατικά κακοποίησης παραμένουν υψηλά, ενώ πολλές γυναίκες εξακολουθούν να φοβούνται να καταγγείλουν ή δεν γνωρίζουν πού να απευθυνθούν. Παρατηρούνται επίσης ελλείψεις σε προσωπικό, σε εξειδικευμένη ψυχοθεραπευτική στήριξη και σε μακροπρόθεσμα προγράμματα ενδυνάμωσης.
Επιπλέον, η γεωγραφική κατανομή των δομών δεν καλύπτει ισότιμα όλη τη χώρα· γυναίκες που ζουν σε μικρές πόλεις ή νησιά συχνά δυσκολεύονται να έχουν άμεση πρόσβαση σε βοήθεια. Αυτό δημιουργεί ανισότητες και τονίζει την ανάγκη για περαιτέρω ανάπτυξη δικτύων συνεργασίας μεταξύ τοπικών αρχών, ΜΚΟ και κρατικών υπηρεσιών.
Συνεπώς, οι δομές υποστήριξης στην Ελλάδα αποτελούν μια καλή βάση, αλλά απαιτούνται περισσότερες δράσεις, ενίσχυση πόρων, ενημέρωση και κυρίως καλλιέργεια κοινωνικής ευαισθητοποίησης ώστε να είναι πραγματικά επαρκείς.
Ποιο θεωρείς το πιο δύσκολο στάδιο στη συμβουλευτική με κακοποιημένες γυναίκες;
Το πιο δύσκολο στάδιο στη συμβουλευτική με κακοποιημένες γυναίκες θεωρώ ότι είναι το αρχικό, όπου η γυναίκα καλείται να αναγνωρίσει και να παραδεχτεί ότι βρίσκεται σε κακοποιητική σχέση. Συχνά συνοδεύεται από άρνηση, φόβο, ενοχές ή ακόμα και εσωτερικευμένες πεποιθήσεις ότι «δεν αξίζει κάτι καλύτερο» ή ότι «εκείνη φταίει». Σε αυτό το στάδιο, η θεραπευτική διαδικασία απαιτεί ιδιαίτερη υπομονή, ενσυναίσθηση και σεβασμό στον ρυθμό της γυναίκας.
Η πρόκληση είναι διπλή: από τη μία να δημιουργηθεί ένα ασφαλές πλαίσιο εμπιστοσύνης, και από την άλλη να αποφευχθεί η πίεση που μπορεί να οδηγήσει σε απομάκρυνση. Χρειάζεται προσεκτική ισορροπία ανάμεσα στην υποστήριξη και στην ενδυνάμωση, ώστε η γυναίκα να αρχίσει να βλέπει την αξία της χωρίς να νιώθει ότι «καθοδηγείται» ή «κρίνεται».
Μόλις αυτό το στάδιο ξεπεραστεί, ανοίγει ο δρόμος για τη βαθύτερη διερεύνηση των βιωμάτων, την αποδόμηση των καταστροφικών πεποιθήσεων και τελικά την ενίσχυση της αυτοεκτίμησης και της ανθεκτικότητας. Όμως, η πρώτη αυτή φάση παραμένει το πιο δύσκολο και καθοριστικό βήμα της συμβουλευτικής πορείας.
Πιστεύεις ότι η σιωπή είναι περισσότερο κοινωνικό ή ψυχολογικό φαινόμενο;
Η σιωπή στις γυναίκες που βιώνουν κακοποίηση δεν μπορεί να αποδοθεί μονοδιάστατα· είναι ταυτόχρονα κοινωνικό και ψυχολογικό φαινόμενο. Σε ψυχολογικό επίπεδο, η σιωπή συνδέεται με τον φόβο, την ενοχή, την χαμηλή αυτοεκτίμηση και την εσωτερίκευση του ρόλου του «θύματος». Πολλές γυναίκες πιστεύουν ότι δεν έχουν τη δύναμη να μιλήσουν ή ότι δεν θα τις πιστέψει κανείς.
Σε κοινωνικό επίπεδο, η σιωπή ενισχύεται από τα στερεότυπα, την έλλειψη υποστηρικτικών δομών, την κοινωνική κριτική ή ακόμη και την πίεση του οικογενειακού περιβάλλοντος να «μην βγει τίποτα προς τα έξω». Έτσι, η κοινωνία συχνά λειτουργεί ως μηχανισμός που αναπαράγει τη σιωπή και δυσχεραίνει την απελευθέρωση της φωνής των γυναικών.
Συνεπώς, η σιωπή είναι προϊόν αλληλεπίδρασης ψυχολογικών και κοινωνικών παραγόντων. Γι’ αυτό και η αντιμετώπισή της απαιτεί τόσο προσωπική θεραπευτική ενδυνάμωση όσο και κοινωνική ευαισθητοποίηση, ώστε η φωνή των γυναικών να βρει χώρο να ακουστεί και να αναγνωριστεί.
Ποια θεωρείς την πιο συχνή λανθασμένη αντίληψη που υπάρχει γύρω από τα θύματα βίας
Η πιο συχνή λανθασμένη αντίληψη γύρω από τα θύματα βίας είναι ότι «αν πραγματικά ήθελαν, θα έφευγαν από τη σχέση». Αυτή η άποψη αγνοεί τη σύνθετη ψυχολογική και κοινωνική πραγματικότητα των θυμάτων. Οι γυναίκες που κακοποιούνται συχνά βιώνουν έντονο φόβο, ενοχές, οικονομική εξάρτηση ή έλλειψη υποστηρικτικού δικτύου. Επιπλέον, η συνεχής ψυχολογική κακοποίηση μπορεί να οδηγήσει σε αίσθημα αδυναμίας και παραίτησης, που δεν επιτρέπει εύκολες αποφάσεις.
Η αντίληψη αυτή όχι μόνο αδικεί τα θύματα, αλλά τα στιγματίζει και τα εμποδίζει να ζητήσουν βοήθεια, αφού δημιουργεί την ψευδαίσθηση ότι η ευθύνη για τη βία βαραίνει τις ίδιες. Στην πραγματικότητα, η ευθύνη ανήκει αποκλειστικά στον θύτη, και η κοινωνία οφείλει να ενισχύει τις γυναίκες αντί να τις κρίνει.
Πώς βλέπεις τον ρόλο των ανδρών στην αντιμετώπιση του φαινομένου;
Ο ρόλος των ανδρών στην αντιμετώπιση του φαινομένου της κακοποίησης είναι καθοριστικός. Δεν αρκεί οι γυναίκες να ενδυναμώνονται· χρειάζεται και οι άνδρες να αναλαμβάνουν ενεργό μέρος στην αλλαγή. Αυτό σημαίνει πρώτα από όλα αυτογνωσία, αναγνώριση των στερεοτύπων που κουβαλούν και απόρριψη κάθε μορφής βίας ως «μέσο δύναμης» ή «έκφρασης ανδρισμού».
Σε κοινωνικό επίπεδο, οι άνδρες μπορούν να γίνουν σύμμαχοι, να μιλούν ανοιχτά ενάντια στη βία, να στηρίζουν θύματα στο περιβάλλον τους και να συμμετέχουν σε προγράμματα ενημέρωσης και πρόληψης. Στο οικογενειακό πλαίσιο, έχουν ευθύνη να καλλιεργούν πρότυπα ισότιμων σχέσεων και σεβασμού, ώστε τα παιδιά να μεγαλώνουν σε περιβάλλον που δεν αναπαράγει την κακοποίηση.
Με λίγα λόγια, οι άνδρες δεν είναι απλοί παρατηρητές αλλά κρίσιμο μέρος της λύσης. Χωρίς τη δική τους ενεργή συμμετοχή, η αντιμετώπιση της έμφυλης βίας θα παραμένει ελλιπής.
Τι θα ήθελες να πεις σε μια γυναίκα που διαβάζει αυτή την εργασία και βρίσκεται σε μια κακοποιητική σχέση;
Αν αυτή τη στιγμή βρίσκεσαι σε μια κακοποιητική σχέση, θέλω να σου πω πως δεν είσαι μόνη. Η βία που βιώνεις δεν είναι δικό σου φταίξιμο και δεν καθορίζει την αξία σου. Αξίζεις σεβασμό, αγάπη και μια ζωή χωρίς φόβο.
Ξέρω ότι ίσως φοβάσαι να μιλήσεις ή νιώθεις πως δεν έχεις τη δύναμη να φύγεις. Όμως θέλω να θυμάσαι πως η δύναμη υπάρχει ήδη μέσα σου, ακόμα κι αν τώρα δεν μπορείς να τη δεις. Υπάρχουν άνθρωποι και δομές που μπορούν να σε στηρίξουν· αρκεί ένα πρώτο μικρό βήμα, μια κουβέντα, ένα τηλεφώνημα.
Μην αφήσεις τη σιωπή να σε φυλακίσει άλλο. Έχεις δικαίωμα να ζήσεις με αξιοπρέπεια, να ξαναβρείς τη φωνή σου και να χτίσεις μια νέα αρχή. Και κάθε νέο βήμα, όσο μικρό κι αν φαίνεται, είναι ένα μεγάλο βήμα προς την ελευθερία σου.
Πότε ένιωσες ότι η Βραχυπρόθεσμη Συμβουλευτική Expansion κάνει πραγματικά διαφορά σε αυτές τις περιπτώσεις;
Ένιωσα ότι η Βραχυπρόθεσμη Συμβουλευτική Expansion κάνει πραγματικά διαφορά όταν είδα μια γυναίκα, που στην αρχή ερχόταν στη συνεδρία με σκυμμένο βλέμμα και αδύναμη φωνή, να αρχίζει να μιλάει με σιγουριά για τον εαυτό της. Στις πρώτες συναντήσεις, κυριαρχούσε ο φόβος και η ενοχή· όμως μέσα από την επεξεργασία των συναισθημάτων της, τη διεύρυνση της οπτικής της και την αποδοχή του βιώματός της, άρχισε να ξεκλειδώνει μια εσωτερική δύναμη που ούτε η ίδια φανταζόταν ότι έχει.
Η διαφορά φάνηκε στη στιγμή που μπόρεσε να πει:
«Δεν φταίω εγώ. Έχω δικαίωμα να ζητήσω βοήθεια και να ορίσω ξανά τη ζωή μου».
Εκεί κατάλαβα πως η Expansion δεν είναι μόνο μια προσέγγιση, αλλά ένας δρόμος που ανοίγει χώρο για νέα προοπτική, αυτοεκτίμηση και ελπίδα.
Αυτό το βίωμα με έκανε να πιστέψω ακόμη πιο βαθιά στη δύναμη της Expansion και να συνειδητοποιήσω πόσο πολύ μπορεί να στηρίξει γυναίκες που έχουν βιώσει κακοποίηση.
Ποιο είναι το πιο σημαντικό βήμα στην πρώτη φάση της Expansion όταν εργάζεσαι με κακοποιημένη γυναίκα;
Το πιο σημαντικό βήμα στην πρώτη φάση της Βραχυπρόθεσμης Συμβουλευτικής Expansion με μια κακοποιημένη γυναίκα είναι η δημιουργία ασφαλούς και εμπιστευτικού πλαισίου. Χωρίς αίσθηση ασφάλειας, η γυναίκα δεν μπορεί να ανοιχτεί ούτε να αγγίξει τον πόνο της. Στην αρχή, το ζητούμενο δεν είναι να πάρει αποφάσεις ή να αλλάξει τη ζωή της, αλλά να νιώσει ότι ακούγεται χωρίς κριτική, ότι αναγνωρίζεται η εμπειρία της και ότι έχει έναν χώρο όπου η φωνή της έχει αξία.
Η ενσυναίσθηση, η αποδοχή και η στάση του συμβούλου ως συνοδοιπόρου είναι θεμέλια για να ξεκινήσει η διαδικασία της διεύρυνσης (Expansion). Όταν η γυναίκα καταφέρει να εκφράσει έστω και μια μικρή πτυχή του τραύματός της με λόγια και νιώσει ότι «χωράει» μέσα στο θεραπευτικό πλαίσιο, τότε έχει ήδη γίνει το πρώτο ουσιαστικό βήμα προς την ενδυνάμωση.
Υπάρχουν αντιστάσεις που αντιμετωπίζεις συχνά; Πώς τις χειρίζεσαι;
Ναι, στις συνεδρίες με κακοποιημένες γυναίκες συχνά εμφανίζονται αντιστάσεις. Μία από τις πιο συχνές είναι η άρνηση ή η ελαχιστοποίηση της κακοποίησης· η γυναίκα μπορεί να λέει «δεν είναι τόσο σοβαρό» ή «έτσι είναι όλα τα ζευγάρια». Άλλη μορφή αντίστασης είναι ο φόβος της αλλαγής, καθώς η απομάκρυνση από τον θύτη συνοδεύεται από ανασφάλεια, αβεβαιότητα ή οικονομική εξάρτηση. Υπάρχουν επίσης οι ενοχές, που τις κάνουν να δικαιολογούν τον θύτη και να νιώθουν υπεύθυνες για τη βία που υφίστανται.
Όταν προκύπτουν τέτοιες αντιστάσεις, δεν προσπαθώ να τις καταρρίψω άμεσα. Αντίθετα, τις αντιμετωπίζω με ενσυναίσθηση, σεβασμό και διάθεση διερεύνησης. Προσπαθώ να φωτίσω τα συναισθήματα που κρύβονται πίσω από αυτές, να δώσω χώρο ώστε η γυναίκα να εκφράσει τους φόβους της και να αναγνωρίσει σταδιακά τις εσωτερικές της αντιφάσεις. Η Expansion με βοηθά να διευρύνω την οπτική της, χωρίς πίεση, δίνοντάς της τη δυνατότητα να επεξεργαστεί τα βιώματά της με τον δικό της ρυθμό.
Με αυτόν τον τρόπο, οι αντιστάσεις δεν γίνονται εμπόδιο αλλά πολύτιμο υλικό, που όταν αναγνωριστεί και δουλευτεί, μπορεί να οδηγήσει σε βαθύτερη θεραπευτική πρόοδο.
Πώς αξιοποιείς την προσωπική σου ιστορία όταν δουλεύεις με τέτοιους δέκτες;
Η προσωπική μου ιστορία δεν αποτελεί ποτέ το επίκεντρο της συνεδρίας, αλλά είναι ένα σιωπηλό υπόβαθρο που με βοηθά να κατανοώ σε βάθος τον πόνο, τον φόβο και την αγωνία των γυναικών που έχω απέναντί μου. Έχοντας βιώσει και εγώ δυσκολίες και στιγμές αμφισβήτησης, ξέρω πόσο σημαντικό είναι να νιώθεις ότι κάποιος σε ακούει χωρίς να σε κρίνει και ότι υπάρχει δρόμος για να ξαναβρείς τη δύναμή σου.
Σε κάποιες περιπτώσεις, αξιοποιώ την προσωπική μου εμπειρία με διακριτικό τρόπο, κυρίως ως πηγή ενσυναίσθησης και αυθεντικότητας. Δεν μοιράζομαι λεπτομέρειες, αλλά η στάση μου, η κατανόηση και η πίστη στη δυνατότητα της αλλαγής «μεταδίδουν» στον δέκτη ότι μιλώ από μια θέση αληθινής εμπειρίας. Έτσι, η προσωπική μου ιστορία λειτουργεί θεραπευτικά, όχι γιατί την αφηγούμαι, αλλά γιατί με κάνει να είμαι παρούσα, αληθινή και πιο κοντά στις ανάγκες του άλλου.
Ποια πτυχή της μεθόδου θεωρείς πιο απελευθερωτική για τις γυναίκες αυτές;
Η πιο απελευθερωτική πτυχή της Expansion προσέγγισης για τις γυναίκες που έχουν βιώσει κακοποίηση είναι η δυνατότητα να ξανασυναντηθούν με τον εαυτό τους πέρα από τον ρόλο του «θύματος». Μέσα από τη διαδικασία της διεύρυνσης, οι γυναίκες καλούνται να δουν τα βιώματά τους από νέες οπτικές, να αποδεχτούν τα συναισθήματά τους χωρίς ενοχή και να αναγνωρίσουν την εσωτερική τους δύναμη.
Αυτό που λειτουργεί λυτρωτικά είναι ότι, για πρώτη φορά, μπορούν να εκφράσουν όσα έχουν σιωπήσει, σε έναν ασφαλή χώρο που δεν τις κρίνει. Η επεξεργασία του τραύματος με τέτοιο τρόπο τις βοηθά να αποδομήσουν την ενοχή και να χτίσουν μια καινούργια ταυτότητα, βασισμένη στην αυτοεκτίμηση και την αυτονομία.
Η απελευθέρωση έρχεται όταν η γυναίκα συνειδητοποιεί: «Δεν είμαι μόνο ό,τι μου συνέβη. Είμαι κάτι πολύ περισσότερο». Αυτή η μετατόπιση είναι το πιο ουσιαστικό δώρο της Expansion.
Πώς φροντίζεις εσύ τον εαυτό σου συναισθηματικά μετά από τόσο έντονα περιστατικά;
Η επαφή με τόσο έντονα περιστατικά κακοποίησης αφήνει πάντα ένα συναισθηματικό αποτύπωμα, γι’ αυτό θεωρώ απαραίτητο να φροντίζω τον εαυτό μου. Μετά από δύσκολες συνεδρίες, δίνω χώρο στα συναισθήματά μου να εκφραστούν, χωρίς να τα καταπιέζω. Κρατώ σημειώσεις, επεξεργάζομαι όσα βίωσα και, όπου χρειάζεται, μοιράζομαι τις σκέψεις μου με τον επόπτη μου ή τον προσωπικό μου σύμβουλο που συνεργάζομαι για την δική μου προσωπική ανάπτυξη.
Παράλληλα, φροντίζω την καθημερινότητά μου με μικρές πράξεις αυτοφροντίδας: περπάτημα στη φύση, στιγμές ησυχίας, μουσική ή γραφή, που με βοηθούν να αποφορτιστώ. Προσπαθώ να θέτω όρια ώστε να μην παίρνω τον πόνο του άλλου μέσα μου, θυμίζοντας στον εαυτό μου ότι ο ρόλος μου είναι να συνοδεύω, όχι να «σώζω».
Η προσωπική μου ισορροπία είναι θεμέλιο για να είμαι παρούσα στις συνεδρίες με καθαρότητα, ενσυναίσθηση και δύναμη. Με άλλα λόγια, για να στηρίξω τους άλλους, χρειάζεται πρώτα να στηρίζω εμένα.
Ποια ήταν η πιο συγκινητική στιγμή που βίωσες ως σύμβουλος;
Η πιο συγκινητική στιγμή που βίωσα ως σύμβουλος ήταν όταν μια γυναίκα, μετά από αρκετές συνεδρίες, σήκωσε για πρώτη φορά το βλέμμα της και μου είπε:
«Για χρόνια πίστευα ότι δεν αξίζω τίποτα. Τώρα αρχίζω να βλέπω ότι έχω δύναμη μέσα μου».
Εκείνη η φράση, ειπωμένη με δάκρυα αλλά και με μια σπίθα ελπίδας στα μάτια της, μου έδειξε με τον πιο άμεσο τρόπο πόσο θεραπευτική μπορεί να είναι η διαδικασία.
Ήταν η στιγμή που ένιωσα ότι όλος ο κόπος, οι ώρες ακρόασης και η προσπάθεια να σταθώ με σεβασμό δίπλα της είχαν καρποφορήσει. Συγκινήθηκα βαθιά, γιατί κατάλαβα ότι δεν είχα απλώς συνοδεύσει μια γυναίκα στην πορεία της, αλλά την είχα βοηθήσει να ξανασυναντήσει τον εαυτό της.
Αυτές οι στιγμές είναι που μου θυμίζουν γιατί διάλεξα αυτόν τον δρόμο και μου δίνουν τη δύναμη να συνεχίσω.
Ποια φράση από δέκτη σου δεν θα ξεχάσεις ποτέ;
Η φράση που δεν θα ξεχάσω ποτέ ήταν από μια γυναίκα που μου είπε με τρεμάμενη φωνή:
«Νόμιζα πως ήμουν αόρατη… και τώρα, για πρώτη φορά, νιώθω ότι με βλέπει κάποιος».
Αυτή η φράση με συγκλόνισε, γιατί μου έδειξε πόσο βαθύ είναι το τραύμα της κακοποίησης, αλλά και πόσο θεραπευτική δύναμη κρύβεται στην απλή πράξη της ουσιαστικής ακρόασης και παρουσίας. Ήταν η στιγμή που συνειδητοποίησα ξανά ότι το σημαντικότερο δώρο στη συμβουλευτική είναι να προσφέρεις έναν χώρο όπου ο άλλος νιώθει πως υπάρχει, ακούγεται και αξίζει.
Τι σημαίνει για σένα “απελευθέρωση” σήμερα, σε προσωπικό επίπεδο;
Για μένα, η λέξη «απελευθέρωση» σήμερα σημαίνει να μπορώ να υπάρχω αυθεντικά, χωρίς φόβο και χωρίς την ανάγκη να απολογούμαι για το ποια είμαι. Είναι η δυνατότητα να θέτω όρια, να αναγνωρίζω την αξία μου και να επιλέγω σχέσεις και καταστάσεις που με σέβονται.
Σε προσωπικό επίπεδο, η απελευθέρωση είναι η εσωτερική ηρεμία που νιώθω όταν ξέρω ότι ακολουθώ τον δρόμο μου με αγάπη και σεβασμό προς τον εαυτό μου. Δεν είναι μια στιγμή· είναι μια συνεχής πορεία αυτογνωσίας, αποδοχής και δύναμης να αφήνω πίσω ό,τι με κρατάει δέσμια και να αγκαλιάζω ό,τι με οδηγεί στη ζωή που αξίζω.
Αν μπορούσες να αλλάξεις κάτι στην ελληνική κοινωνία με αυτό το άρθρο, ποιο θα ήταν το μήνυμά σου;
Αν μπορούσα να αλλάξω κάτι στην ελληνική κοινωνία με αυτό το άρθρο, θα ήθελα το μήνυμά μου να είναι απλό αλλά ουσιαστικό:
«Η σιωπή δεν προστατεύει· η σιωπή συντηρεί τη βία. Μόνο μιλώντας, μόνο ενωμένοι, μπορούμε να σπάσουμε τον κύκλο της κακοποίησης.»
Θα ήθελα να καλέσω την κοινωνία να σταματήσει να κλείνει τα μάτια και να θεωρεί την κακοποίηση «ιδιωτική υπόθεση». Να κατανοήσει πως κάθε μορφή βίας είναι παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων και μας αφορά όλους. Το άρθρο μου θα ήταν μια πρόσκληση σε δράση: περισσότερη εκπαίδευση, πρόληψη, υποστηρικτικές δομές, αλλά κυρίως περισσότερη ανθρωπιά.
Το μήνυμα που θα ήθελα να αφήσω είναι ότι μια κοινωνία γίνεται πραγματικά υγιής μόνο όταν κάθε γυναίκα μπορεί να ζει με ασφάλεια, αξιοπρέπεια και σεβασμό.
Χρήσιμες πληροφορίες βοήθειας
- Γραμμή SOS 15900 (24/7) – Υποστήριξη για γυναίκες που υφίστανται βία.
- Άμεση ανάγκη/κίνδυνος: καλέστε 100.
- Τοπικά Συμβουλευτικά Κέντρα & Ξενώνες Φιλοξενίας: αναζητήστε το πλησιέστερο κέντρο στον δήμο/περιφέρειά σας ή μέσω αρμόδιων φορέων.
