Μια μελέτη του ιατρού Αντώνη Καριώτη, Πιστοποιημένου Συμβούλου Προσωπικής Ανάπτυξης Expansion
Όταν αναφερόμαστε στην Expansion Method συχνά παραλείπουμε να αναφέρουμε την θεραπευτική δυναμική της και τη σκοπιμότητά της.
Τι είναι ακριβώς η Expansion Method;
Τι προσφέρει πραγματικά; Ποιος είναι ο σκοπός της;
Ο σύγχρονος δυτικός άνθρωπος έχει συνηθίσει να χρησιμοποιεί νόρμες και αφομοιωμένες έννοιες για να κατανοήσει μια διεργασία πριν την βιώσει. Αυτή είναι και η βασικότερη διαφορά από τους πολιτισμούς ανατολικού τύπου, οι οποίοι είναι περισσότερο εμπειρικοί-βιωματικοί. Είναι φυσικό και επόμενο λοιπόν να μην καταλαβαίνουμε μια μέθοδο αν δεν γνωρίζουμε ακριβώς πως λειτουργεί, πού αποσκοπεί και τι αποτελέσματα θα πρέπει να αναγνωρίσουμε και να περιμένουμε μετά το πέρας των συνεδριών. Έτσι μόνο καθίσταται σαφές σε μας ότι μια μέθοδος είναι πραγματικά άρτια και αποτελεσματική: όταν θα έχει σαφώς ορισμένο στόχο, πλαισιωμένη λειτουργία και το προσδοκώμενο αποτέλεσμα με υψηλή επαναληπτικότητα.
Για να πλαισιώσουμε την Expansion Method στέρεα στο λογικό ψυχαναλυτικό πλαίσιο στο οποίο υπάγεται θα πρέπει να μελετήσουμε τη δομή και δράση της σε σχέση με τις αρχές της διαδραστικότητας και επικοινωνίας και έπειτα του ανθρώπινου παράγοντα, της υπάρχουσας ευρύτερης ψυχολογικής θεώρησης και της νευροανατομικής.
Οι αρχές της επικοινωνίας περιλαμβάνουν πάντα έναν πομπό, έναν δέκτη, το μήνυμα και το μέσο μεταφοράς του. Στην κλασική ψυχολογία ο σύμβουλος αναλαμβάνει το ρόλο του ‘πομπού’ όντας παράλληλα και δέκτης, και ο συμβουλευόμενος αντίστοιχα του δέκτη, συμπληρώνοντας μια πλαισιωμένη αμφίδρομη επικοινωνία. Το μέσο είναι συνήθως ακουστικό αν και μπορεί να περιλαμβάνονται και οπτικά ή άλλα μέσα. Το μήνυμα ποικίλει και περιλαμβάνει μια σειρά ψυχογνωσιακών εργαλείων και διευκρινιστικών ερωτήσεων, αλλά είναι σαφές.
Δεν υπάρχει διαδικασία κρυπτογράφησης ή συμβολισμού. Υπάρχει μόνο αποσαφήνιση και εσωτερικός αποσυμβολισμός από τη πλευρά του συμβουλευόμενου. Αυτό είναι πολύ σημαντικό, γιατί ο κώδικας επικοινωνίας καθίσταται διαυγής, μαθηματικά επαναλήψιμος και επομένως εύχρηστος, σε αντίθεση με άλλες μεθόδους (π.χ. ύπνωση), όπου η διαδικασία αποσυμβολισμού που απαιτείται καθιστά τη μέθοδο αβέβαιη και δύσχρηστη.
Ο γενικότερος στόχος του κλασσικού συμβούλου-ψυχολόγου είναι να ‘καθρεφτίσει’ τον συμβουλευόμενο ώστε να μπορέσει να μιλήσει με τον εαυτό του σε όλο το εύρος και βάθος του. Έτσι θα ανακαλύψει άγνωστες ή κεκρυμμένες πτυχές είτε στη λογική, είτε στη συναισθηματική σφαίρα και θα δει ξεκάθαρα μπροστά του τις εσωτερικές συγκρούσεις. Δηλαδή όλες αυτές τις ολοκληρωμένες σκέψεις στο οριακό συνειδητό ή υποσυνείδητο οι οποίες δεν εξυπηρετούν αυτόν, αλλά τα τραύματά του και τις συνοδές πεποιθήσεις των. Μόλις γίνει η αποσαφήνιση αυτών και η αναγνώριση του βαθύτερου αιτίου των προβλημάτων που έχουν τεθεί εξαρχής ως ζητούμενα από τον συμβουλευόμενο, ακολουθεί η διαδικασία διαχείρισης και η νέα στοχοθέτηση, με σκοπό να δημιουργηθούν νέες εμπειρίες και νέες πεποιθήσεις στην θέση των παλιών, οι οποίες θα εξυπηρετούν το άτομο.
Ο ψυχολόγος από τη δική του πλευρά έχει να κάνει ένα δυσθεώρητο έργο. Πρέπει να μπει στο εγκεφαλικό λαβύρινθο του άλλου με τον μίτο του, να περάσει τα αδιέξοδα και τις παγίδες και να βρει τον ζητούμενο ‘Μινώταυρο’. Ακόμη και τότε δεν πρέπει να τον ‘πολεμήσει’. Πρέπει να τον οδηγήσει πάλι πίσω έξω στο φως της συνειδητότητας, χωρίς να πειράξει στο ελάχιστο τον λαβύρινθο. Ακόμη και αν τα καταφέρει, κανείς δεν μπορεί να υπολογίσει τον χρόνο που χρειάζεται για ένα τέτοιο εγχείρημα a priori. Θα περίμενε κανείς μια τόσο επίπονη και χρονοβόρα διαδικασία με τόσο αβέβαια αποτελέσματα να μην είναι χρήσιμη ή αποδεκτή παρά μόνο ως εσχάτη λύση. Παρ’ όλα αυτά η κλασική ψυχολογία χαίρει μεγάλου σεβασμού και έχει δώσει αξιοθαύμαστα αποτελέσματα κατά καιρούς. Ο λόγος είναι απλός: έχει σαφή μεθοδολογία ανά κλάδο, είναι πλαισιωμένη ορθά (στάση, νομικά, επαγγελματικά, κ.λπ.) και το άτομο αντιλαμβάνεται ότι βοηθείται σε κάθε βήμα στο βαθμό που κατανοεί.
Η Ουσία της Expansion Method
Τώρα ας προσθέσουμε μια διάσταση. Πώς θα σας φαινόταν αν κάποιος σας έλεγε ότι θα μπορούσε να παρακάμψει το λαβύρινθο; Ότι θα μπορούσε πολύ πιο γρήγορα να μπει κατευθείαν μέσα πετώντας από πάνω, να αρπάξει το Μινώταυρο και να πετάξει αμέσως έξω;
Αυτό βασικά είναι η ουσία της Expansion, η μαγεία της και το τρικ της. Είναι μια ταχύτατη μέθοδος αναγνώρισης εσωτερικών τραυμάτων και συγκρούσεων με την πανοραμική εποπτεία της, με το έξτρα κέρδος ότι προσφέρει και εργαλεία για την οριστική λύση αυτών και όχι μόνο διαχείριση. Σε αυτό όπως και σε κάποια άλλα σημεία δομής διαφέρει άρδην από την ψυχολογία. Στο πλαίσιό της όμως ταυτίζεται σε πολλά σημεία.
Κοινά χαρακτηριστικά ψυχολογίας και Expansion Method
- Πλαισιωμένη επικοινωνία και σαφήνεια ρόλων
- Αίτημα συμβουλευόμενου και στοχοθέτηση
- Σαφής, άμεσος κώδικας επικοινωνίας και έλλειψη συμβολισμού
- Έλλειψη παρεμβατικότητας. Ο σύμβουλος οδηγεί τον συμβουλευόμενο στην αυτογνωσία και αυτοθεραπεία.
- Πεπερασμένο πλήθος συνεδριών
- Αναγνωρίσιμα αποτελέσματα
- Συμπληρωματικές δορυφορικές τεχνικές για επανατοποθέτηση και αλλαγή πεποιθησιακού άξονα.
Η Διαφορά της Expansion Method
Παρ’ όλα αυτά η Expansion δεν είναι ψυχολογία, καθαυτήν. Υπό μία έννοια είναι εντελώς αντίθετη. Η ψυχολογία πάει ορθολογιστικά. Ξεκινά από το λογικό, συνειδητό νου, εισχωρεί στο οριακό συνειδητό και επιχειρεί να εξερευνήσει τις προβληματικές συνδέσεις με το υποσυνείδητο και το ασυνείδητο. Εκεί βρίσκονται τα παγιδευμένα συναισθήματα, οι πεπαλαιωμένες πεποιθήσεις οι οποίες πλέον δεν εξυπηρετούν, όπως και τα τραυματικά προσωπεία του συμβουλευόμενου. Εκεί ο νους είναι κατακερματισμένος σε μικρές εκδόσεις-ρόλους του εαυτού του, όπου καμία δεν έχει επίγνωση των υπολοίπων και όλες διεκδικούν την ολότητα εναλλάξ. Και πίσω από αυτές στο βαθύ υποσυνείδητο ή ασυνείδητο, βρίσκονται οι λεγόμενες 1ες τραυματικές εμπειρίες, τα γεγονότα της πρώιμης ζωής μας που οδήγησαν στην συνειδησιακή αποκοπή και δημιουργία των προσωπείων. Η λογική και επομένως η ψυχολογία δεν έχουν πρόσβαση στο υποσυνείδητο, παρά μόνο ότι κατανοήσουν από τις αντιδράσεις του σε ερεθίσματα στο οριακό συνειδητό (black box theory). Επομένως ο δρόμος είναι μακρύς και επίπονος.
Η Expansion Method αντίθετα δεν είναι ορθολογιστική. Χρησιμοποιεί μεθοδικά μια ακόμη πιο παγκόσμια και αλάνθαστη γλώσσα επικοινωνίας από τη λογική: τα συναισθήματα. Και σε αυτό παραδόξως είναι πιο ορθολογιστική από την ψυχολογία γιατί δεν υπάρχει σφάλμα μετάφρασης. Όλοι οι άνθρωποι βιώνουν ακριβώς τα ίδια συναισθήματα παγκοσμίως, ανεξάρτητα από θρησκεία, φύλο, πολιτισμό, κατάσταση, πεποιθήσεις. Είναι η πιο πραγματική παγκόσμια γλώσσα που έχουμε.
Εδώ κρύβεται και ένα ακόμη τεράστιο πλεονέκτημα. Τα συναισθήματα εδράζονται σε υποφλοιικές δομές (θάλαμος, αμυγδαλή, διάμεσος εγκέφαλος) όπου βασικά κυριαρχεί το υποσυνείδητο και το ασυνείδητο. Επομένως εξερευνώντας τις συναισθηματικές εγγραφές μπορούμε επιτέλους να εισχωρήσουμε σε μέρη του ψυχισμού και της προσωπικότητας που κανονικά είναι απρόσιτα με λογικές μεθόδους. Ακόμη και αν χρησιμοποιούσαμε άλλη μη ορθολογική μέθοδο, δε θα είχαμε σε καμία περίπτωση τη σαφήνεια και αποτελεσματικότητα που έχουμε με την Expansion Method.
Η Βιωματική Εμπειρία και το Μέλλον
Η βιωματική εμπειρία δε μπορεί να αμφισβητηθεί. Καθώς οι παλιές συναισθηματικές εγγραφές ανασύρονται και ο συμβουλευόμενος ξαναβιώνει τη ξεχασμένη αλλά πλήρως αποθηκευμένη τραυματική εμπειρία, γίνεται ο ίδιος μάρτυρας της αλήθειας του, καθώς μαζί της ανασύρει και το συνειδησιακό πλαίσιο μέσα από το οποίο την βίωσε τότε, όπως και το αν και πώς την αντιμετώπισε επιτυχώς (συνειδησιακή απόσχιση ή μη). Μετά από αυτό, όλη η διεργασία που επαναλήφθηκε αμέτρητες φορές μέχρι σήμερα ως ‘μοτίβο’ έρχεται στο φως και είναι πολύ πιο εύκολη η διαχείριση, λύση και επανατοποθέτηση.
Επομένως καθίσταται σαφές ότι η Expansion Method είναι μια άρτια, ταχύτατη, μέθοδος υψηλής απόδοσης που δικαιωματικά πλέει στα δικά της νερά. Ο λόγος που δεν μπορεί να περιγραφεί αναλυτικά ακόμη επαρκώς στο μη ειδικό κοινό είναι γιατί απλά δεν έχουμε υπάρχον σύνολο εννοιών και παρεμφερών μεθόδων αναγνωρισμένων από την επιστημονική κοινότητα που να μπορούν να το περιγράψουν. Σαν απόπειρα σκιαγράφησης θα μπορούσαμε να πούμε ότι η Expansion Method ανήκει στις ψυχογνωσιακές συναισθηματικές τεχνικές (όχι ψυχαναλυτικές) και λειτουργεί υπό το πλαίσιο της ψυχολογίας. Στην πράξη, η ψυχολογία και η Expansion Method είναι φυσικοί εραστές και αλληλοσυμπληρώνονται πλήρως. Εύχομαι στο μέλλον η επιστημονική κοινότητα να αναπτύξει έναν νέο ενιαίο ψυχογνωσιακό-θεραπευτικό κλάδο όπου ο ασθενής θα μπορεί εύκολα και γρήγορα να φέρει όλα τα συναισθήματα του στην επιφάνεια, ώστε να μπορέσουν το ίδιο εύκολα και γρήγορα να γίνουν οι λογικές συνδέσεις και όλη η σκιαγράφηση της προσωπικότητας.
Μια μελέτη του ιατρού Αντώνη Καριώτη, Πιστοποιημένου Συμβούλου Προσωπικής Ανάπτυξης Expansion. Παρουσιάστηκε στην 2η Ημερίδα Συναισθηματικής Αποφόρτισης το 2017 στο ξενοδοχείο Caravel.
