Visit Sponsor
8 Λόγοι γιατί χρειαζόμαστε άμεσα Κοινωνική Συναισθηματική Μάθηση 1200x630 1

8 Λόγοι γιατί χρειαζόμαστε άμεσα Κοινωνικές Συναισθηματικές Δεξιότητες

Written by: • 09/10/2025

Οι Κοινωνικές Συναισθηματικές Δεξιότητες είναι απαραίτητες για τη ζωή μας μια που προσφέρει, αποδεδειγμένα πλέον, μια πληθώρα από οφέλη που αν και μας είναι απαραίτητα, στην Ελλάδα, δεν τα έχουμε. Χρειαζόμαστε άραγε αποδυναμωμένους ανθρώπους ή ενδυναμωμένους δημιουργικούς και σύγχρονους πολίτες; 

Αποτελεί κοινή διαπίστωση όλων όσων εμπλέκονται στην προσωπική ανάπτυξη ότι ο άνθρωπος σήμερα δεν είναι ευτυχισμένος. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να δυσκολεύει ποιότητα της ζωής σε όλα τα επίπεδα είτε αυτό είναι το γνωστικό είτε η διαδικασία κοινωνικοποίησης που αποτελεί και αυτοσκοπό της Προσωπικής Ανάπτυξης. Υπάρχουν χιλιάδες λόγοι γιατί χρειαζόμαστε άμεσα Κοινωνική Συναισθηματική Μάθηση. Εδώ θα αναπτύξουμε τους πιο σημαντικούς κατα την άποψή μας. 

Λόγος 1ος: Η τεράστια έλλειψη της

Ο σημαντικότερος ίσως, είναι να καταφέρει ο σημερινός πολίτης του κόσμου να αναπτύσει πολλαπλές δεξιότητες: 

  • να έχει κριτική σκέψη , 
  • να μπορεί να παίρνει αποφάσεις, 
  • να είναι ηγέτης άλλα και συνεργασιμος, 
  • λειτουργώντας ομαδικά και αλληλέγγυα με τους συνανθρώπους του. 

Θα έπρεπε όμως τα εφόδια αυτά να τα είχε λάβει ως μαθητής. Να έχει από νωρίς κατακτήσει την έννοια του εργασιακού ήθους την ικανότητα επίλυσης σύνθετων προβλημάτων , την ευελιξία την προσαρμοστικότητα όπως και να έχει ανεπτυγμένη συναισθηματική νοημοσύνη.

Λόγος 2ος: Οι ουσιαστικές λύσεις που προσφέρει

Πιστεύουμε ότι η Κοινωνική Συναισθηματική Μάθηση αποτελεί τη λύση σε όλα όσα αναφέρονται παραπάνω στηρίζοντας άμεσα την πρακτική ανάπτυξη των σημαντικών προσωπικών δεξιοτήτων της αυτογνωσίας, διαχείρισης συναισθημάτων και επικοινωνίας, επίτευξης θετικών στόχων, ενσυναίσθησης.

Λόγος 3ος: Άλλοι απολαμβάνουν ηδη τα οφέλη της

Στην Αμερική η Κοινωνική Συναισθηματική Μάθηση έχει ενσωματωθεί στην εκπαίδευση σε πολλές πολιτείες, που ήδη αρχίζουν να απολαμβάνουν τα οφέλη της: 

  • καλύτερη ακαδημαϊκή απόδοση έως και 11%, 
  • βελτίωση  στη στάση και τη συμπεριφορά του μαθητή στην τάξη ενισχύοντας το κίνητρο για μάθηση με αποτέλεσμα τη βαθύτερη δέσμευση αυτού στη σχολική εργασία. 
  • Επίσης έχει σαν αποτέλεσμα την καλύτερη συμπεριφορά στο περιβάλλον της σχολικής πραγματικότητας δημιουργώντας μαθητές αλληλέγγυους και συνεργατικούς.  
  • Επιθετικές και αρνητικές συμπεριφορές παύουν να υπάρχουν και έτσι απελευθερωμένοι από αγχωτικές καταστάσεις ενσωματώνονται στη σχολική ζωή και αποφεύγεται η σχολική απόσυρση. 
  • Μακροπρόθεσμα  οι βελτιωμένες κοινωνικές και συναισθηματικές δεξιότητες αυξάνουν την πιθανότητα αποφοίτησης, την ετοιμότητα για μεταδευτεροβάθμια εκπαίδευση, την  επιτυχία σταδιοδρομίας, τις  θετικές οικογενειακές και εργασιακές σχέσεις, την καλύτερη ψυχική υγεία,ελαχιστοποιώντας  έτσι την οποιαδήποτε τάση για  εγκληματική συμπεριφορά κα (e.g., Hawkins, Kosterman, Catalano, Hill, & Abbott, 2008; Jones, Greenberg, & Crowley, 2015)

Λόγος 4ος: Έχουμε κάνει ήδη τα βήματα

Στην Ευρώπη εφαρμόστηκε το πρόγραμμα Κοινωνικής και συναισθηματικής μάθησης: Mindup (https://mindup.org/mindup-for-schools/) σε σχολεία της Ευρώπης (Ηνωμένο Βασίλειο και Πορτογαλία). Μελετώντας και αξιολογώντας  τα αποτελέσματα του προγράμματος παρατηρήθηκε ότι οι μαθητές  παρουσίασαν σημαντική βελτίωση: 

  • σε συναισθηματικούς δείκτες ,
  • κοινωνικές ικανότητες και δεξιότητες συγκέντρωσης, 
  • διαχείριση άγχους, 
  • διαχείρισης συναισθημάτων, 
  • ενσυναίσθησης.  
  • εκφράσουν καλοσύνη,
  • κοινωνική αποδοχή της διαφορετικότητας  
  • αλλά επιπλέον παρατηρείται σημαντική βελτίωση και στα ακαδημαϊκά μαθήματα όπως τα Μαθηματικά. D., Thomson, K., Oberlander, T. F., & Diamond, A,2015) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4323355/  ( 3, 10?,13)

Λόγος 5ος: Συνδυάζεται και εφαρμόζεται με ευκολία

H Κοινωνική Συναισθηματική Μάθηση μπορεί να λειτουργήσει σε συνεργασία με την επιστήμη και την τέχνη χωρίς να υπάρχει διαχωρισμός τομέων. Ένα νέο Πρόγραμμα των Η.Π.Α εισάγει την Τέχνη στην Εκπαίδευση (Arts Education Partnership, a project of the Education Commission of the States https://www.aep-arts.org/) και  προάγει ερευνητικά προγράμματα που συνδέουν τις τέχνες ,την επιστήμη και τις κοινωνικές και συναισθηματικές ικανότητες ( social and emotional skills). Σύμφωνα με μελέτη της Alida Anderson (Associate Professor in the School of Education, Teaching and Health in the College of Arts & Sciences at American University) που εκδόθηκε σε βιβλίο το 2014 (Α. Andersen,2014) η ενσωμάτωση της κίνησης, μέσω του χορού σε μαθήματα όπως τα μαθηματικά και τις φυσικές επιστήμες είχε σαν αποτέλεσμα την βελτίωση της επίδοσης στα μαθήματα αυτά. Επίσης εφαρμογή της SEL σε συνδυασμό με τις τέχνες σε μαθητές με μαθησιακές, συναισθηματικές ή συμπεριφορικές   δυσκολίες (disabilities) και διάσπαση προσοχής αποφέρει πολύ καλά αποτελέσματα. Φαίνεται ότι η  σύνδεση της  άμεσης συναισθηματικής μάθησης με την επιστήμη και την Τέχνη αποφέρουν πολύ σημαντικά αποτελέσματα σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις.

Λόγος 6ος: Έχει πολλαπλά οφέλη

 Παράπλευρα οφέλη διαπιστώνονται στην ποιότητα ζωής των δασκάλων, εκπαιδευτικών και καθηγητών που εκπαιδεύονται στην Συναισθηματική Κοινωνική μάθηση, με το βιωματικό εκπαιδευτικό σύστημα που έχουμε επιλέξει στο Ελληνικό Κέντρο Συναισθημάτων. Έχουμε διαπιστώσει συμμετέχοντας σε δράσεις όπως η  “Μαθαίνοντας Επιστήμη Μέσα από το Θέατρο” που  ξεφεύγουν  από την κλασική μαθησιακή διαδικασία, οι μαθητές αποκτούν την ικανότητα να ανιχνεύουν τα δικά τους συναισθήματα καθώς και τα συναισθήματα των άλλων και να τα διακρίνουν μεταξύ τους καταφέρνουν να καθοδηγήσουν τη σκέψη και τις πράξεις τους  (Mayer & Salovey, 1990, σ.189).

Λόγος 7ος: Βοηθά στην κατανόηση πολύπλοκων εννοιών

Μπορούν έτσι να κατανοήσουν με μεγαλύτερη ευκολία μια επιστημονική έννοια να τη διαχειριστούν, να βιώσουν πνεύμα συνεργασίας με τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας, να γίνουν δημιουργικοί και επικοινωνιακοί είτε στο στενό σχολικό τους περιβάλλον είτε  στον ευρύτερο κοινωνικό τους περίγυρο.

Λόγος 8ος: Η exSEL του Κέντρου είναι ακόμα καλύτερη!

Η Κοινωνική Συναισθηματική Μάθηση του κέντρου μας συνδυάζει τις πιο δοκιμασμένες θεωρίες, πρακτικές και πρωτόκολλα SEL από το μεγαλύτερο ίδρυμα παγκοσμιως (CASEL) με τις πιο αποτελεσματικές και γρήγορες συνθετικές, συνδυαστικές μεθοδολογίες προσωπικής ανάπτυξης (Expansion Therapy) για να προσφέρει γρήγορη βιωματική μάθηση με εύκολα αναγνωρίσιμα αποτελέσματα που συνδέουν την εκπαίδευση με την καθημερινή ζωή. Συνδυάζει τεχνικές που βρίσκουμε στον επιχειρηματικό κόσμο (βλέπε branding, μαρκεντιγκ κ.α.) αλλά και τεχνών (δόμηση χαρακτήρα, σεναριογραφία, θεατρικότητα) και τα εισάγει στην εκπαιδευτική διαδικασία κάνοντάς την πιο ελκυστική, διασκεδαστική και αποτελεσματική. 

Το Ελληνικό Κέντρο Συναισθημάτων προσφέρει από το 2019 Κοινωνική Συναισθηματική Μάθηση σε συλλόγους, μκο, ιδρύματα, βελτιώνοντας τους δείκτες Συναισθηματικής Νοημοσύνης και ενημερώνοντας για τα οφέλη της SEL αν ενσωματωθεί στο εκπαιδευτικό μας σύστημα.  Ταυτόχρονα δημιουργει Συμβουλους Κοινωνικής Συναισθηματικής μάθησης για να συνεχίσουν και να διευρύνουν την προσπάθεια ενσωμάτωσης των εργαλείων αυτών στην Κοινωνία και στην εκπαίδευσή μας. 

Πιστεύουμε ότι η ενσωμάτωση της Κοινωνικής Συναισθηματικής Μάθησης στην εκπαιδευτική διαδικασία είναι αναγκαιότητα αν θέλουμε να βελτιώσουμε την ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης σε όλα τα επίπεδα βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής όλων των εμπλεκόμενων δηλαδή εκπαιδευτικών και εκπαιδευόμενων. Και κατ επέκταση, να δημιουργήσουμε πολίτες που είναι πιο έτοιμοι για να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις του μέλλοντος.

Κείμενο: Αργύρης Σ. Μάρδας, Πρ. Ελληνικού Κέντρου Συναισθημάτων

Πηγές

  1. The Practical Benefits of an SEL Program
  2. What is Social-Emotional Learning?
  3. Why Social and Emotional Learning Is Essential for Students
  4. Enhancing Cognitive and Social–Emotional Development Through a Simple-to-Administer Mindfulness-Based School Program for Elementary School Children: A Randomized Controlled Trial
  5. Arts Education Partnership
  6. Μαθαίνοντας Επιστήμη Μέσα από το Θέατρο

Διάβασέ το →
nostalgia 1200x630 1

5 Τρόποι που η Νοσταλγία βελτιώνει τη ζωή μας

Written by: • 08/10/2025

Πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως η νοσταλγία για το παρελθόν μπορεί να μας κάνει πιο ευτυχισμένους και πιο ανθεκτικούς σε στρεσσογόνες καταστάσεις.

Συχνά βρίσκω τον εαυτό να νοσταλγεί τον καιρό που πέρασε- ειδικά για τα παιδικά μου χρόνια. Σκέφτομαι τότε που μπορούσα να κανονίσω ένα ταξίδι με ένα σακίδιο στην πλάτη χωρίς να με περιορίζει η φροντίδα των παιδιών ή το λιγοστό απόθεμα ενέργειας που έχω. Αυτές οι σκέψεις μου αφήνουν ένα γλυκόπικρο συναίσθημα – έναν συνδυασμό χαράς, λύπης και λαχτάρας.

Παρόλο που προσωπικά θεωρώ τη νοσταλγία ευχάριστο και κινητήριο συναίσθημα, οι γιατροί και οι ψυχολόγοι δεν τη θεωρούσαν πάντα τόσο καλή για τον άνθρωπο. Η προσκόλληση στο παρελθόν συχνά συνδέονταν με την δυνατότητα προσαρμογής σε νέες πραγματικότητες, όπως η νοσταλγία των στρατιωτών για τα σπίτια τους και την πατρίδα τους που τους έκανε να νιώθουν μοναξιά και φόβο. Δεν πάει πολύς καιρός που πολλοί θεωρούσαν τη νοσταλγία ψυχική ασθένεια, όμοια με τη μελαγχολία που μπορεί να οδηγήσει σε άγχος, κατάθλιψη και διαταραχές ύπνου.

Παρόλα αυτά, οι πιο πρόσφατες έρευνες πάνω στην νοσταλγία δείχνουν ότι μπορεί να είναι ευεργετική, αυξάνοντας την ευζωία, κάνοντας μας να νιώθουμε συνδεδεμένοι με άλλους ανθρώπους και δίνοντας μας την αίσθηση της εξέλιξης στη ζωή μας.

Σύμφωνα με την επιστήμη, η νοσταλγία μπορεί να μας φανεί ωφέλιμη με τους εξής τρόπους:

1. Μας κάνει να αισθανόμαστε κοινωνικά συνδεδεμένοι.

Η νοσταλγία για το παρελθόν συνήθως περιλαμβάνει το να φέρνουμε στη μνήμη μας σημαντικούς ανθρώπους της ζωής μας – ανθρώπους που νοιάζονταν για εμάς, μας αγαπούσαν και μας έκαναν να αισθανόμαστε ότι ανήκουμε κάπου. Συγκεκριμένα, οι προσωπικές μου νοσταλγικές σκέψεις επικεντρώνονται σε στιγμές που ήμουν με ανθρώπους και σε μέρη που αγαπώ. Δεν είναι έκπληξη, λοιπόν, το γεγονός ότι, ανακαλώντας αυτές τις ξεχωριστές στιγμές, θα μπορούσαμε να αισθανθούμε σε γενικότερο βαθμό συνδεδεμένοι με τους άλλους ανθρώπους.

Σε μια έρευνα βρέθηκε ότι όταν οι ερωτηθέντες κλήθηκαν να καταγράψουν ένα γεγονός από το παρελθόν τους, για το οποίο ένιωθαν συναισθηματική λαχτάρα, αισθάνονταν αγάπη και υποστήριξη και αυτό τους βοηθούσε να αντιμετωπίσουν τη μοναξιά. Άλλη έρευνα έδειξε ότι όταν οι άνθρωποι ένιωθαν νοσταλγία για στιγμές στη ζωή τους όπου συναναστράφηκαν με μέλη μιας ομάδας εντελώς διαφορετικά από αυτή στην οποία ανήκουν – πχ όταν οι έφηβοι ανακαλούσαν αστείες στιγμές με ενήλικες – ένιωθαν λιγότερο προκατειλημμένοι απέναντι σε αυτή την ομάδα.

Η νοσταλγία μας βοηθά επίσης να διατηρούμε τις σχέσεις μας. Για παράδειγμα, μία έρευνα έδειξε ότι η νοσταλγία βοηθούσε ανθρώπους να αισθάνονται πιο αισιόδοξοι για τις ανθρώπινες σχέσεις γενικότερα και να ανυπομονούν να συνδεθούν με φίλους. Σε άλλη έρευνα, όταν κλήθηκαν να αισθανθούν νοσταλγία (ειδικά αυτοί που συνδέονταν πιο εύκολα με άλλους ανθρώπους) ένιωσαν πιο ικανοί να προσφέρουν συναισθηματική υποστήριξη στους ανθρώπους της ζωής τους.

2. Μας βοηθά να βρούμε το νόημα της ζωής μας.

Το να έχετε μία αίσθηση του νοήματος της ζωής σας περιλαμβάνει το να αναγνωρίσετε πως η ύπαρξη σας μετράει και ότι η ζωή σας έχει συνοχή και σκοπό. Αυτό είναι κάτι που όλοι μοχθούμε για να αποκτήσουμε με κάποιον τρόπο.

Ευτυχώς, η έρευνα αναδεικνύει πως η νοσταλγία μπορεί να φανεί σημαντική πηγή για την αύξηση του νοήματος, υπογραμμίζοντας κομβικές στιγμές της ζωής μας και δίνοντας μας της αίσθηση της εξέλιξης.

Σε μια έρευνα συγκρίθηκε η νοσταλγία με δύο φαινομενικά όμοιους τρόπους σκέψης αναφορικά με τη ζωή κάποιου: Ανακαλώντας ένα θετικό παρελθοντικό συμβάν ή φαντάζοντας ένα καταστροφικό μέλλον. Εστιάζοντας την προσοχή τους σε ένα γεγονός που τους έκανε να νιώθουν νοσταλγία, προκαλούσε στους ανθρώπους την αίσθηση ότι η ζωή τους έχει περισσότερο νόημα συγκριτικά με το να φαντάζονται ένα καταστροφικό μέλλον. Συγκριτικά και με τους δύο αυτούς στοχασμούς, η νοσταλγία μείωσε την ανάγκη των ανθρώπων να ψάχνουν το νόημα της ζωής τους, αφού ήδη αισθάνονταν ότι η ζωή τους είχε νόημα.

Σε μια άλλη έρευνα, οι άνθρωποι, είτε άκουγαν μία μελωδία που τους ταξίδευε πίσω σε συγκεκριμένη χρονική στιγμή, είτε άκουγαν στίχους ενός παλιού τραγουδιού. Αυτές οι νοσταλγικές δραστηριότητες, όχι μόνο τους έκαναν να νιώθουν ότι αγαπιούνται και ότι είναι κοινωνικά αποδεκτοί, αλλά και να νιώθουν περισσότερο πώς η ζωή τους έχει νόημα. Ακόμα και όταν διάβαζαν μία έκθεση που τους παρότρυνε να σκεφτούν πώς η ζωή δεν έχει νόημα – η οποία έλεγε: “Είναι περίπου 7 δισεκατομμύρια άνθρωποι που ζουν στον πλανήτη, για αυτό συλλογήσου για μια στιγμή την παρακάτω ερώτηση: Μέσα στο μεγάλο στοίχημα, πόσο σημαντικός είσαι;” – εντελώς αυθόρμητα αισθάνθηκαν νοσταλγία με σκοπό να ανακουφιστούν από το συναίσθημα ότι δεν αξίζουν.

Αυτά τα ευρήματα αλλά και άλλα πολλά φανερώνουν ότι, όχι μόνο ενισχύεται το αίσθημα ότι η ζωή έχει νόημα, αλλά μπορούν να λειτουργήσουν και ως καταπραϋντικά σε περιόδους που μειώνεται αυτό το αίσθημα.

3. Μας κάνει πιο χαρούμενους.

Αν και φαίνεται να κάνει ακριβώς αυτό – να τονώνει τη διάθεση μας. Παρόλο που η νοσταλγία είναι εξ’ ορισμού μία μίξη θετικών και αρνητικών συναισθημάτων, τα θετικά φαίνεται να υπερτερούν των αρνητικών, που σημαίνει ότι στο τέλος αισθανόμαστε πιο χαρούμενοι.

Σε μία πολύ πρόσφατη έρευνα, επιλέχτηκαν τυχαία 176 φοιτητές για να συμμετάσχουν σε ένα πρόγραμμα σχετικά με τη νοσταλγία, διάρκειας 6 εβδομάδων, όπου κλήθηκαν να καταγράφουν εβδομαδιαία ένα παρελθοντικό γεγονός που έφερε στην επιφάνεια “συναισθηματική λαχτάρα για το παρελθόν” (ενώ μία άλλη ομάδα έγραφε για ουδέτερα παρελθοντικά γεγονότα). Έπειτα έπρεπε να παρατηρήσουν τα επίπεδα των θετικών και αρνητικών συναισθημάτων τους και να αναφέρουν σε τι βαθμό η γραφή τους ενίσχυε το αίσθημα του νοήματος της ζωής, τους έκανε να νιώθουν κοινωνικά συνδεδεμένοι ή συνδεδεμένοι με τον παρελθοντικό τους εαυτό. Σε διαφορετικές χρονικές στιγμές έπρεπε να καταγράψουν πόσο ικανοποιημένοι είναι από τη ζωή τους, τα συναισθήματα τους και την ποιότητα της ζωής τους.

Οι ερευνητές βρήκαν ότι η νοσταλγία ήταν γενικά ευεργετική, καθώς οδηγούσε τα άτομα στο να έχουν πιο θετικά συναισθήματα, καλύτερη ποιότητα αλλά και ικανοποίηση για τη ζωή τους, όπως επίσης και λιγότερα αρνητικά συναισθήματα – το λιγότερο 3 εβδομάδες μέσα στο πρόγραμμα. Αυτά τα πλεονεκτήματα στην πλειοψηφία τους εξαφανίζονταν μετά το πρόγραμμα – σε όλους εκτός από αυτούς που ξεκίνησαν το πείραμα του να ασχολούνται τακτικά με τη νοσταλγία. Σε αυτούς, το πρόγραμμα της νοσταλγίας, τους έφερε περισσότερη ικανοποίηση στη ζωή τους και λιγότερα αρνητικά συναισθήματα, ακόμα και 1 μήνα μετά τη λήξη του, πιθανών γιατί το πρόγραμμα τους ταίριαζε περισσότερο.

Πολλά από τα πλεονεκτήματα που αφορούν στην ευτυχία θα μπορούσαν να συνδεθούν με τις επιδράσεις της νοσταλγίας στην κοινωνική σύνδεση. Θα μπορούσε όμως ακόμα να σημαίνει ότι η νοσταλγία μας βοηθά να δούμε τον εαυτό μας με έναν πιο αληθινό, πιο αυθεντικό τρόπο.

4. Ερχόμαστε σε επαφή με τον αυθεντικό εαυτό μας.

Όταν νοσταλγούμε το παρελθόν μας, είμαστε οι πρωταγωνιστές στην ιστορία της δικής μας ζωής. Ίσως για αυτόν τον λόγο, η νοσταλγία μας βοηθά να δούμε τη ζωή μας με συνέχεια και λογική, δίνοντας μας την αίσθηση της αυθεντικότητας.

Σε μια μελέτη, όταν τα άτομα καλέστηκαν να αισθανθούν νοσταλγία γράφοντας για μια στιγμή του παρελθόντος τους, είδαν τον παλιό τους εαυτό ως μία αυθεντική αναπαράσταση του εαυτού τους.

Αυτό, από την άλλη, μείωσε την εστίασή τους στο να ικανοποιούν τις ανάγκες των άλλων σε σχέση με τις δικές τους εγγενής προσδοκίες για τον εαυτό τους. Με άλλα λόγια τους βοήθησε να είναι πιο αυθεντικοί.

Οι ερευνητές μελέτησαν επίσης, πώς οι προσωπικές απειλές θα μπορούσαν να δεσμεύσουν τα άτομα να αισθάνονται περισσότερη νοσταλγία. Οι μισοί από τους συμμετέχοντες διάβασαν αυτό το κείμενο: ” Πολλοί άνθρωποι αισθάνονται ότι έχουν δύο πλευρές. Η μία πλευρά είναι το άτομο που δείχνουν στους άλλους ανθρώπους; η άλλη πλευρά είναι ο αληθινός εαυτός τους – δηλαδή το άτομο που είναι πραγματικά μέσα τους”. Στη συνέχεια έγραψαν για στιγμές στη ζωή τους που δυσκολεύονταν να αποκαλύψουν τον πραγματικό τους εαυτό στους άλλους. Οι άλλοι μισοί από τους συμμετέχοντες έγραψαν για την καθημερινές τους ρουτίνες και πότε αυτές διαταράσσονταν. Έπειτα και οι δύο ομάδες ανέφεραν τα θετικά και αρνητικά συναισθήματά τους καθώς επίσης και τα συναισθήματα νοσταλγίας που βίωσαν.

Τα ευρήματα έδειξαν πώς όσοι εστίαζαν στις απειλές της αυτό-αντίληψης τους, βίωναν πιο αρνητικά συναισθήματα και περισσότερο νοσταλγία. Αυτό δείχνει ότι η νοσταλγία μας φέρνει σε επαφή με τους “αληθινούς εαυτούς” μας και προστατεύει την αυθεντικότητα μας από κάθε απειλή.

Ίσως για αυτό το λόγο, διατηρώντας τη νοσταλγία, να συμβάλλουμε στην προσωπική μας ανάπτυξη. Τουλάχιστον μία έρευνα έδειξε ότι το συναίσθημα της νοσταλγίας έκανε τους ανθρώπους να νιώθουν πιο θετικά για τον εαυτό τους, το οποίο με τη σειρά του τους έκανε πιο ανοιχτούς στο να δοκιμάζουν νέα πράγματα, να επεκτείνουν τους ορίζοντες τους και να έχουν περιέργεια για τη ζωή- όλα σημάδια ψυχικής υγείας.

5. Μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους που νιώθουν απογοητευμένοι και καταθλιπτικοί.

Ίσως λόγω των υποθετικών πλεονεκτημάτων, οι άνθρωποι τείνουν να αισθάνονται νοσταλγία όταν νιώθουν ψυχολογικά πεσμένοι, μόνοι και απογοητευμένοι. Πολλές έρευνες έχουν δείξει ότι η νοσταλγία μπορεί να προστατέψει το άτομο από αρνητικά νοητικά στάδια και να συμβάλει στην ψυχική ισορροπία.

Σαφώς, αυτό δε σημαίνει ότι η νοσταλγία είναι πάντα ευεργετική ή ότι δεν μπορεί να έχει αρνητική χροιά. Αν η νοσταλγία μας κάνει να ξοδεύουμε υπερβολικά πολύ χρόνο στο να σκεφτόμαστε το παρελθόν μας, αυτό μπορεί να μας στερήσει τη δυνατότητα να αναγνωρίζουμε τις χαρές της ζωής στο εδώ και τώρα. Και, καθώς τείνουμε να εμπλεκόμαστε σε νοσταλγικά συναισθήματα όταν συμβαίνουν αρνητικά πράγματα, θα μπορούσε αυτό να αποτελέσει εμπόδιο στο να αντιμετωπίσουμε τα προβλήματα του παρόντος με πιο αποτελεσματικούς τρόπους.

Η ενθάρρυνση ορισμένων κοινωνικών ομάδων να αισθάνονται νοσταλγία θα μπορούσε επίσης να έχει αρνητικές συνέπειες. Για παράδειγμα, μια μελέτη διαπίστωσε ότι η νοσταλγία έκανε τους ανθρώπους πιο πιθανό να πιστεύουν πολιτικούς ισχυρισμούς, ανεξάρτητα από την αληθοφάνειά τους. Η πρόκληση νοσταλγίας θα μπορούσε να είναι ένα διαφημιστικό τέχνασμα που χρησιμοποιείται για να επηρεάσει τη συμπεριφορά των καταναλωτών, η οποία θα μπορούσε επίσης να οδηγήσει σε κακές επιλογές.

Ωστόσο, περισσότερες είναι οι πιθανότητες πως η νοσταλγία είναι ευλογία παρά κατάρα και αποτελεί μια στρατηγική νίκης για να νιώθουμε καλύτερα με τον εαυτό μας. Μπορεί να αυξήσει τη σύνδεσή μας με τους άλλους, την αίσθηση του νοήματος στη ζωή μας, την αυθεντικότητα και την ευτυχία μας. Γιατί, λοιπόν, να μην συντονιστείτε με νοσταλγικά συναισθήματα πού και πού; Μπορεί απλώς να σας βοηθήσει να αντιμετωπίσετε τις προκλήσεις της στιγμής.

Μετάφραση διασκευή: Ειρήνη Αργύρη, Σύμβουλος Προσωπικής Ανάπτυξης και Κοινωνικής Συναισθηματικής Μάθησης, Οικονομολόγος.

Πηγές:

Five Ways Nostalgia Can Improve Your Well-Being

Διάβασέ το →
irini sel 1200x630 1

Η Κοινωνική Συναισθηματική Μάθηση SEL ξεκινά με τους Εκπαιδευτικούς

Written by: • 07/10/2025

Για να υπάρξει η Κοινωνική Συναισθηματική Μάθηση πέρα ​​από τις ευχές και τα τσιτάτα, θα πρέπει να γίνει η αρχή με την εκπαίδευση και την υποστήριξη των εκπαιδευτικών.

Μετά από δεκαετίες προσπαθειών για εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις έχουν γίνει ελάχιστα για τη βελτίωση του εκπαιδευτικού συστήματος στη χώρα, πολλοί δάσκαλοι και διευθυντές σχολείων δεν θέλουν να υποστηρίξουν μια ακόμη λαμπερή, πολλά «υποσχόμενη» ιδέα, την Κοινωνική Συναισθηματική Μάθηση. Το γιατί ακόμα το ψάχνουμε. Με αρκετά ευρωπαϊκά προγράμματα να προσφέρουν σωστή SEL εκπαίδευση, με το Ελληνικό Κέντρο Συναισθημάτων να προσφέρει κάθε χρόνο 100% Υποτροφίες σε εκπαιδευτικούς και τα πιο σύγχρονα εργαλεία SEL για ομαδικές και προσωπικές εφαρμογές και με αρκετούς εκπαιδευτικούς από όλες τις βαθμίδες να τα παρακολουθούν, μυστήριο είναι γιατί δεν έχουμε δει την SEL μέσα στην σχολική αίθουσα. Ας προσπαθήσουμε να δούμε γιατί…

Ας δούμε όμως το παράδειγμα της Αμερικής που και εκεί προσπαθούν ακόμα να ενσωματώσουν την SEL στην εκπαίδευσή τους. Η πραγματικότητα είναι ότι το εκπαιδευτικό σύστημα των ΗΠΑ βρίσκεται στο επίκεντρο συσσωρευμένων κρίσεων που απαιτούν αλλαγή. Η αναταραχή αυτής της στιγμής στην ιστορία παρουσιάζει μια μοναδική ευκαιρία για επαναπροσδιορισμό, αλλά μπροστά σε τόση αναταραχή και αβεβαιότητα, τα σχολεία χρειάζονται αναπροσαρμογή ώστε να ανταποκρίνονται στις ανάγκες της κοινότητας και να χτίσουν ένα σταθερό θεμέλιο εμπιστοσύνης για εκπαιδευτικούς, οικογένειες και μαθητές.

Η κοινωνική συναισθηματική μάθηση SEL, μπήκε στο προσκήνιο της εκπαίδευσης ως μια πολλά υποσχόμενη προσέγγιση πριν από αρκετά χρόνια. Έρευνες δεκαετιών παρουσιάζουν σαφείς αποδείξεις ότι η εκπαίδευση SEL παράγει μια σειρά από οφέλη, συμπεριλαμβανομένης της θετικής κοινωνικής συμπεριφοράς, της βελτίωσης των ακαδημαϊκών επιδόσεων και της μειωμένης χρήσης ναρκωτικών. Η SEL δίνει επίσης διαισθητικό ρόλο στους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι συχνά κατανοούν – από την εμπειρία στην τάξη από πρώτο χέρι και τη δημιουργία σύνδεσης με τους μαθητές – τη σημασία των δεξιοτήτων που εκτείνονται πέρα ​​από τα ακαδημαϊκά όρια.

Τα σχολεία και οι περιφέρειες σε όλη τη χώρα υιοθέτησαν εύκολα τη “SEL” ως έννοια και όρο – είναι ένα από τα λαμπερά αντικείμενα που εμφανίζονται κατά τη διάρκεια της πανδημίας – αλλά λίγοι έχουν συνειδητοποιήσει την ολοκληρωτική και σταθερή δυναμική της, η οποία αναδύεται όταν ενσωματώνεται σε όλες τις πτυχές μιας κοινότητας. Βλέπουμε στην Αμερική, όπου εφαρμόζετε να ακμάζει. Αλλά η εκπαίδευση της SEL υπάρχει εκεί , όπως υπάρχει και εδώ. Η διάθεση υπάρχει εκεί και υποτίθεται υπάρχει και εδώ.

Ωστόσο, η προσπάθεια της ενσωμάτωσης της εκπαίδευσης SEL στην τάξη δεν έχει ξεθωριάσει. Είμαστε πεπεισμένοι στο κέντρο ότι εφόσον γίνει σωστά, μπορεί να αλλάξει το σχολικό καθεστώς και τις ζωές όλων.

Πέρα ​​από τις ευχές και τα τσιτάτα θέλουμε και δράση. 

Επιφανειακά, το αυξανόμενο ενδιαφέρον για την εκπαίδευση SEL είναι ένα τεράστιο βήμα προς τα εμπρός. Εξάλλου, η εμπειρία έχει δείξει πως η SEL είναι πρόσφορη για τα παιδιά. Ωστόσο, η ιστορία των εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων στην Ευρώπη αλλα και στις Ηνωμένες Πολιτείες έχει κατακλυστεί από μισο-εφαρμοσμένες ατζέντες με επιφανειακά αποτελέσματα, αφήνοντας πολλούς εκπαιδευτικούς κουρασμένους και απαθείς ακόμη και στο άκουσμα μιας νέας ή «καινοτόμου» προσέγγισης.

Η Tricia Maas, εκπαιδευτικός στην Αμερική μας γράφει:

“Στο πρώτο έτος της διδασκαλίας μου, θυμάμαι έναν 20χρονο βετεράνο εκπαιδευτικό να μου λέει: «Τα πράγματα αλλάζουν κάθε χρόνο. Απλώς κλείνω την πόρτα μου και διδάσκω».

Αργότερα, στο μεταπτυχιακό, παρακολούθησα ένα μάθημα με τίτλο «Η Ιστορία των Σχολικών Μεταρρυθμίσεων». Ο καθηγητής έκανε εισαγωγή στο μάθημα λέγοντας: «Πολλοί από εσάς προσεγγίζετε με πάθος αυτή τη δουλειά. Εγώ την προσεγγίζω με ειρωνεία». Αυτό που εννοούσε ήταν ότι δεδομένης της κατάρτισής του, ήταν βαθιά κυνικός για τη θετική και διαρκή αλλαγή.”

Παρόμοιες ιστορίες ακούμε συνεχώς στο κέντρο από εκπαιδευτικούς που έχουν κουραστεί να ενημερώνονται ή να εκπαιδεύονται από τεχνικές SEL που τελικά μένουν ανεφάρμοστες.

Γιατί όμως δεν εφαρμόζονται οι εκπαιδεύσεις στην σχολική αίθουσα;

Θα συνοψίσω όλο το αναδυόμενο κίνημα της SEL με αυτό που είπε ο Αμερικανός ερευνητής εκπαίδευσης, Tony Bryk: Αποκάλεσε σχολεία τύπου «Χριστουγεννιάτικο Δέντρο» – αυτά που συνήθως διακοσμούνται με νέο πρόγραμμα σπουδών και ρητορική, αλλά παραμένουν στον πυρήνα τους αμετάβλητα. Ειδικά σε κοινότητες όπου τα εκπαιδευτικά συστήματα έχουν, βάσει ιστορίας, διαδώσει την αποξένωση και τη δυσπιστία, οι εκπαιδευτικοί και οι οικογένειες δικαιολογημένα εξετάζουν ή κάνουν τα στραβά μάτια σε κάθε νέο είδος ή τεχνική ή συζήτηση για «επαναπροσδιορισμό» της εκπαίδευσης σε νέες βάσεις με την βοήθεια της SEL.

Οι Σύμβουλοι Κοινωνικής Συναισθηματικής Μάθησης του Κέντρου μας έχουμε δει σχολεία να αναπτύσσουν προγράμματα SEL με επιτυχία σε διάφορα επίπεδα σε όλο τον κόσμο. Τι κάνει την διαφορά; Τα σχολεία που βλέπουν πρόοδο από τις εφαρμογές της SEL είναι αυτά που εμπλέκουν τους εκπαιδευτικούς με συνεχή, ουσιαστική και ενσωματωμένη στην εργασία υποστήριξη και κατάρτιση. Αυτό γίνεται συνδυαστικά με πολιτικές και πρακτικές για ολόκληρο το σχολείο που αποτελούν θεμέλιο εμπιστοσύνης μεταξύ δασκάλων και μαθητών.

Όταν οι εκπαιδευτικοί ευδοκιμούν, οι μαθητές προοδεύουν. Η προσπάθεια του Κέντρου για την SEL στα σχολεία και στην κοινωνία είναι πρώτα να βιώσουν οι ενήλικες, οι εκπαιδευτικοί και οι γονείς τα οφέλη της SEL. Να αισθανθούν έμπρακτα ότι είμαστε δίπλα τους και ότι τους ακούμε, τους φροντίζουμε και υποστηρίζουμε την ενίσχυση των κοινωνικών και συναισθηματικών ικανοτήτων τους. Μόνο τότε θα μπορούν οι δάσκαλοι και οι γονείς να θέσουν σε εφαρμογή τις κοινωνικές και συναισθηματικές τους ικανότητες και να καθοδηγήσουν τους μαθητές να αναπτύσσουν και τις δικές τους.

Έχουμε δρόμο μπροστά μας;

Πάνω απ’ όλα, οι διευθυντές σχολείων πρέπει να δημιουργήσουν ένα περιβάλλον εμπιστοσύνης και φροντίδας στα σχολεία τους. Το ξέρω ότι μπορεί να ακούγεται ουτοπικό και δύσκολο στην Ελληνική πραγματικότητα αλλά είναι εφικτό. Το έχουμε δει να συμβαίνει. Ένα τέτοιο περιβάλλον θα μπορούσε να αναπτυχθεί μέσω της καλλιέργειας ενός κοινού οράματος, της αποτελεσματικής επικοινωνίας, της έμπνευσης των δασκάλων στο όραμα και της επιλογής προσεγγίσεων επαγγελματικής ανάπτυξης που προάγουν τη δημιουργία σχέσεων. Οι διευθυντές μπορούν να ξεκινήσουν αυτό το εγχείρημα εφαρμόζοντας τα προγράμματα Συμβούλων SEL για ενήλικες που θα βοηθά  να εμπνέουν εμπιστοσύνη, να διαχειρίζονται το άγχος και να φροντίζουν για την ισότητα.

Η Δύναμη και η Υπόσχεση της εκπαίδευσης SEL

Καθώς αρχίζουμε να ανακάμπτουμε από τη συνεχιζόμενη κρίση του COVID-19, πολλοί βλέπουν στον τομέα της εκπαίδευσης μια ευκαιρία για πραγματική αναγέννηση. Η SEL μάλιστα ήταν στο επίκεντρο των συζητήσεων σχετικά με τις προτεραιότητες των σχολείων, ακόμη και μεταξύ των πιο αποστασιοποιημένων. Πολλοί εκπαιδευτικοί επανεξετάζουν τις συστημικές προσεγγίσεις τους και κάποιοι καλούν να «ανακτήσουν» τη δύναμη και την υπόσχεση της εκπαίδευσης SEL.

Έχουμε την ευκαιρία σε αυτήν την περίοδο αναταραχής να αναλογιστούμε, να ακούσουμε και να εφαρμόσουμε τα μαθήματα που διδαχθήκαμε. Εάν το κάνουμε, είμαστε αισιόδοξοι ότι μπορούμε να ξεφύγουμε από τη δίνη των μεταρρυθμίσεων και να αξιοποιήσουμε την εκπαίδευση SEL για να δημιουργήσουμε εκπαιδευτικά συστήματα που υποστηρίζουν πιο σταθερά, δίκαια και ολιστικά όλους τους εκπαιδευτικούς και τα παιδιά.

Συγγραφή Μετάφραση Διασκευή: Ειρήνη Αργύρη, Σύμβουλος Προσωπικής Ανάπτυξης και Κοινωνικής Συναισθηματικής Μάθησης, Οικονομολόγος.

Προσθήκες: Αργύρης Σ. Μάρδας, Πρ. Ελληνικού Κέντρου Συναισθημάτων

  1. EdSurge
  2. Τα προγράμματα Συμβούλων Κοινωνικής Συναισθηματικής Μάθησης του Κέντρου.
Διάβασέ το →
top view arrangement emotions

Πώς Αναγνωρίζω τα Συναισθήματά μου;

Written by: • 06/10/2025

Πόσες φορές έχεις βρεθεί να αισθάνεσαι «κάτι» χωρίς να μπορείς να το ονομάσεις; Η συναισθηματική αυτογνωσία δεν είναι πολυτέλεια – είναι βασική δεξιότητα ζωής που μπορεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο που βιώνουμε τις καθημερινές μας εμπειρίες.

Η Χαρτογράφηση των Συναισθημάτων

Το Ελληνικό Κέντρο Συναισθημάτων, μας γνωρίζει τα εργαλεία της Expansion SEL – ένα σύστημα αναγνώρισης συναισθημάτων που λειτουργεί σαν πυξίδα για την εσωτερική μας πλοήγηση.

Ο πίνακας που βλέπεις παραπάνω αποτελεί έναν «χάρτη συναισθημάτων» που κατηγοριοποιεί τις συναισθηματικές μας καταστάσεις σε τρεις βασικές ομάδες:

Ενοχλημένος/Δυσκολία: Όταν αισθανόμαστε σκνευρισμένοι, ενοχλημένοι ή προβληματισμένοι, συχνά κρύβονται πίσω από αυτά τα συναισθήματα βαθύτερες ανάγκες που δεν έχουν καλυφθεί.

Ουδέτερα: Η ηρεμία, η αδιαφορία ή η εξάντληση μπορεί να δείχνουν ότι βρισκόμαστε σε μια φάση επεξεργασίας ή ότι χρειαζόμαστε χώρο για ανάπαυλα.

Άνεση/Ευχαρίστηση: Τα θετικά συναισθήματα όπως η ευχαρίστηση, η ανεσία ή η γαλήνη μας δείχνουν ότι οι ανάγκες μας καλύπτονται και ότι βρισκόμαστε σε αρμονία με τον εαυτό μας.

Πώς Αναγνωρίζω τα Συναισθήματά μου

Πρακτικά Παραδείγματα Αναγνώρισης

Παράδειγμα 1: Η Μαρία αισθάνεται «κουρασμένη» μετά από μια συνάντηση στη δουλειά. Αντί να το αφήσει εκεί, χρησιμοποιεί τον πίνακα και αναγνωρίζει ότι είναι «εξαντλημένη» – ένα ουδέτερο συναίσθημα που της δείχνει ότι χρειάζεται χώρο για επεξεργασία.

Παράδειγμα 2: Ο Γιάννης νιώθει «άσχημα» όταν του μιλάει αγενώς ένας συνάδελφος. Εντοπίζει ότι είναι «προβληματισμένος» και «ενοχλημένος» – συναισθήματα που του δείχνουν ότι η ανάγκη του για σεβασμό δεν καλύφθηκε.

Τα Οφέλη της Συναισθηματικής Αναγνώρισης

Όταν μαθαίνουμε να ονομάζουμε τα συναισθήματά μας:

  • Αποκτούμε έλεγχο: Δεν είμαστε πια θύματα των «κακών διαθέσεων» μας
  • Βελτιώνουμε τις σχέσεις μας: Μπορούμε να επικοινωνήσουμε καλύτερα τις ανάγκες μας
  • Παίρνουμε καλύτερες αποφάσεις: Η συναισθηματική διαύγεια οδηγεί σε σοφότερες επιλογές
  • Μειώνουμε το άγχος: Η αβεβαιότητα για το τι νιώθουμε δημιουργεί επιπλέον ένταση

Η Expansion SEL στην Πράξη

Τα εργαλεία που έχει αναπτύξει η Expansion Method για την ανάπτυξη των Κοινωνικών και Συναισθηματικών Δεξιοτήτων δεν σε διδάσκουν απλώς να αναγνωρίζεις τα συναισθήματά σου – σε βοηθάνε να κατανοήσεις τι σου λένε. Κάθε συναίσθημα είναι ένα μήνυμα από τον εσωτερικό σου κόσμο που σε καθοδηγεί προς αυτό που χρειάζεσαι.

Η συναισθηματική εκπαίδευση δεν είναι προνόμιο – είναι δικαίωμά σου. Όταν αρχίζεις να κατανοείς τη γλώσσα των συναισθημάτων σου, ανοίγεις την πόρτα σε μια πιο αυθεντική και ολοκληρωμένη ζωή.

Η αλλαγή ξεκινάει από την αναγνώριση. Και η αναγνώριση ξεκινάει από σήμερα.

Το άρθρο αυτό βασίζεται στα εργαλεία της Expansion Method (exSEL) που μας προσφέρει το Ελληνικό Κέντρο Συναισθημάτων στην προσπάθεια του για τη συναισθηματική εκπαίδευση των Ελλήνων.

Διάβασέ το →
anthropos xoris onoma 1

Άνθρωπος Χωρίς Όνομα: Ο Μπαλζάκ της ενδοσκόπησης επιστρέφει για 2η χρονιά στο Θέατρο Αποθήκη

Written by: • 05/10/2025

Σε μια εποχή που η ηθική δοκιμάζεται καθημερινά και η ταυτότητα του ανθρώπου μοιάζει να διαλύεται μέσα στην κοινωνική αστάθεια, η παράσταση Άνθρωπος Χωρίς Όνομα έρχεται να φωτίσει με συγκίνηση και στοχασμό τον σιωπηλό αγώνα της εσωτερικής ακεραιότητας.

Για δεύτερη χρονιά, το θεατρικό έργο που βασίζεται στη νουβέλα «Ο Συνταγματάρχης Σαμπέρ» του Ονορέ ντε Μπαλζάκ, επιστρέφει στο Θέατρο Αποθήκη, σε διασκευή και σκηνοθεσία της Κωνσταντίνας Νικολαΐδη. Μια παράσταση που δεν μιλά απλώς για τη δικαιοσύνη ή την προδοσία, αλλά για τη βαθιά ανάγκη κάθε ανθρώπου να παραμείνει πιστός στον πυρήνα του εαυτού του, ακόμα κι όταν όλα γύρω του τον σπρώχνουν να τον εγκαταλείψει.

Το έργο ως καθρέφτης ψυχικής ανθεκτικότητας

Στο MindPost αναζητούμε πάντα τα υπόγεια ρεύματα προσωπικής ανάπτυξης που κινούνται κάτω από την επιφάνεια των θεατρικών έργων. Εδώ, η ιστορία του Συνταγματάρχη Σαμπέρ —ενός άντρα που επιστρέφει από τον πόλεμο για να ανακαλύψει ότι έχει σβηστεί από τη ζωή— γίνεται ένας ισχυρός καθρέφτης της ψυχικής ανθεκτικότητας, της ταπείνωσης και της ανάκτησης νοήματος μετά από οδυνηρές απώλειες.

Ο ήρωας δεν αναζητά εκδίκηση, αλλά δικαίωση της ύπαρξής του. Και αυτή είναι ίσως η βαθύτερη μορφή θεραπείας: να μπορέσουμε να πούμε ξανά το όνομά μας, να θυμηθούμε ποιοι είμαστε όταν οι άλλοι μας έχουν ξεχάσει.

Η διανομή που συγκινεί

Φέτος, ο θίασος ανανεώνεται με τη Ντορέττα Παπαδημητρίου και τον Φώτη Κουτρουβίδη, οι οποίοι συναντούν επί σκηνής τον Θανάση Κουρλαμπά και τον Ορέστη Τρίκα. Ένα δυνατό τετραπρόσωπο ερμηνειών, ικανό να σηκώσει το βάρος της ηθικής σύγκρουσης και να οδηγήσει τον θεατή σε μια βαθιά υπαρξιακή εμπειρία.

Η συγκινητική σκηνοθεσία της Κωνσταντίνας Νικολαΐδη φέρνει στην επιφάνεια όχι μόνο τα ηθικά διλήμματα του Μπαλζάκ, αλλά και τις εσωτερικές φωνές κάθε ανθρώπου που προσπαθεί να ορθώσει ανάστημα σε έναν κόσμο που τον αρνείται.

Γιατί να τη δείτε;

Γιατί μέσα από το ιστορικό της πλαίσιο, η παράσταση μιλά σύγχρονα για θέματα όπως:

  • η απώλεια ταυτότητας,
  • η προδοσία από τους πιο κοντινούς ανθρώπους,
  • ο αγώνας για αποδοχή και αναγνώριση,
  • αλλά και η δύναμη της συγχώρεσης.

Μια παράσταση-πρόσκληση για αυτοπαρατήρηση, ιδανική για όσους επιθυμούν το θέατρο να λειτουργεί ως χώρος προσωπικής μεταμόρφωσης.

Η παράσταση κάνει πρεμιέρα Οκτώβριο 2025 στο Θέατρο Αποθήκη.

Για περισσότερες πληροφορίες & κρατήσεις: Θέατρο Αποθήκη: https://a-th.gr

MindPost – Παρακολουθούμε κάθε παράσταση με το βλέμμα στραμμένο στη συναισθηματική της δυναμική. Γιατί η τέχνη δεν είναι απλώς διασκέδαση· είναι και εργαλείο ψυχικής ενδυνάμωσης.

Διάβασέ το →
new people 1200x630 1

Γιατί δεν γνωρίζουμε νέους ανθρώπους;

Written by: • 05/10/2025

Θέλουμε να εμβαθύνουμε την επικοινωνία μας με αγνώστους. Γιατί δεν το κάνουμε;  Τι κερδίζουμε από τη σύνδεση μας με αγνώστους—και τι μας εμποδίζει; Μια νέα μελέτη προτείνει κάποιες απαντήσεις.

Όταν μιλάμε σε αγνώστους, αν το αποφασίσουμε, συχνά επιλέγουμε σύντομες συζητήσεις ή «κουβεντούλα». Μπορεί να αναφερθούμε στον καιρό ή σε μια πρόσφατη ταινία ή πως περάσαμε το Σαββατοκύριακο. Αυτή η συζήτηση σε επιφανειακό επίπεδο μπορεί να μας κάνει να νοιώθουμε άνετα, αλλά συχνά δεν μας ικανοποιεί.

Τι μας εμποδίζει να εμβαθύνουμε τις συζητήσεις μας με αγνώστους;

Μια πρόσφατη μελέτη των Michael Kardas, Amit Kumar και Nicholas Epley που δημοσιεύτηκε στο Journal of Personality and Social Psychology διαπιστώνει ότι πιστεύουμε ότι οι άγνωστοι ούτε ενδιαφέρονται, ούτε νοιάζονται για τις πιο προσωπικές μας σκέψεις και υποθέτουμε λανθασμένα ότι οι συνομιλίες μας μαζί τους θα είναι άβολες και άκαρπες. Αυτές οι λανθασμένες προσδοκίες δημιουργούν ένα ψυχολογικό εμπόδιο που μας εμποδίζει να κάνουμε μια πιο «βαθιά συζήτηση».

Η μελέτη εγείρει ένα ερώτημα για όλους μας: Τι θα γινόταν αν γνωρίζαμε περισσότερο νέους ανθρώπους;

Θέτοντας τα μεγάλα ερωτήματα

Στο πρώτο σετ πειραμάτων της μελέτης, οι ερευνητές ανέφεραν στους συμμετέχοντες ότι θα συζητούσαν τέσσερις ουσιαστικές ερωτήσεις με έναν άγνωστο, όπως:

  • «Για ποιο πράγμα στη ζωή σας νιώθετε πιο ευγνώμων;» και
  • «Μπορείς να περιγράψεις μια στιγμή που έκλαψες μπροστά σε άλλο άτομο;»

Διάβασαν τις ερωτήσεις και πριν συναντήσουν τον τυχαίο συνομιλητή τους, οι συμμετέχοντες προέβλεψαν πόσο ενδιαφέρον θα ήταν να ακούσουν τις απαντήσεις του άλλου ατόμου, πόσο ενδιαφέρον περίμεναν ότι το άλλο άτομο θα ήταν να ακούσει τις δικές του απαντήσεις, πόσο άβολα θα ένιωθαν κατά τη διάρκεια της συνομιλίας , πόσο θα τους άρεσε ο συνομιλητής τους και πόσο χαρούμενοι θα ένιωθαν από τη συζήτηση. Μετά από 10 λεπτά που αφιέρωσαν συζητώντας με τον συνομιλητή τους, οι συμμετέχοντες απάντησαν σε ερωτήσεις σχετικά με το πώς πήγε στην πραγματικότητα η συζήτηση.

Συνολικά, οι συμμετέχοντες δεν ήταν πολύ καλοί στο να προβλέψουν πώς θα πήγαινε η συζήτηση. Υποτίμησαν πόσο ενδιαφέρον θα είχαν οι απαντήσεις των ίδιων και των συνομιλητών τους, καθώς και πόσο συνδεδεμένοι και χαρούμενοι θα ένιωθαν μετά. Επίσης υπερεκτίμησαν την αμηχανία της κουβέντας.

«Μία ουσιαστική συζήτηση με ένα άλλο άτομο όχι μόνο φαίνεται να είναι μια εκπληκτικά θετική εμπειρία, αλλά φαίνεται να είναι πιο θετική από μια επιφανειακή συζήτηση», γράφουν οι ερευνητές.

Οι ερευνητές υπέθεσαν ότι ο λόγος που οι άνθρωποι έχουν την τάση να αποφεύγουν τις βαθύτερες συζητήσεις με αγνώστους είναι επειδή πιστεύουν ότι οι άγνωστοι δεν νοιάζονται για τις απαντήσεις τους ή δεν θα τις βρουν ενδιαφέρουσες.

Τα πειράματα το επιβεβαίωσαν. Για παράδειγμα, σε ένα πείραμα οι συμμετέχοντες μπορούσαν να επιλέξουν από μια λίστα με επιφανειακές και ουσιαστικές ερωτήσεις για να συζητήσουν με έναν άγνωστο. Οι συμμετέχοντες στους οποίους είπαν εκ των προτέρων ότι οι άνθρωποι τείνουν να υποτιμούν πόσο οι άγνωστοι νοιάζονται ο ένας για τις απαντήσεις του άλλου επέλεξαν σημαντικά περισσότερες από τις ουσιαστικές ερωτήσεις σε αντίθεση με τους συμμετέχοντες στους οποίους είπαν ότι οι άνθρωποι τείνουν να υπερεκτιμούν το ενδιαφέρον των αγνώστων.

Κατά τη διάρκεια των πειραμάτων αυτής της μελέτης, προέκυψε ένα απλό θέμα: Οι προσδοκίες μας για το πώς θα πάνε οι συνομιλίες με αγνώστους συχνά έχουν αρνητικό αντίκτυπο. Δυστυχώς, οι υποθέσεις που κάνουμε πιθανότατα επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο αλληλοεπιδρούμε με άτομα που δεν γνωρίζουμε καλά στην καθημερινή μας ζωή. Όπως γράφουν οι ερευνητές:

Τα δεδομένα μας υποδηλώνουν ότι η υποτίμηση της κοινωνικής φύσης των άλλων – υποθέτοντας ότι οι άλλοι θα είναι πιο αδιάφοροι και απαθείς στη συζήτηση από ό,τι είναι στην πραγματικότητα – θα μπορούσε να εξηγήσει γιατί οι συζητήσεις στην καθημερινή ζωή είναι πιο ρηχές από ό,τι προτιμούν οι άνθρωποι. Οι συμμετέχοντες μας, περίμεναν οι συνομιλίες τους να είναι πιο άβολες, να μην υπάρχει ουσιαστική σύνδεση και να νοιώθουν λιγότερη ευτυχία από ότι στην πραγματικότητα.

Τι μπορούν να μας δώσουν οι ξένοι;

Αυτό που είναι άγνωστο είναι σε ποιο βαθμό τα αποτελέσματα της συγκεκριμένης μελέτης μπορούν να λειτουργήσουν ως κανόνας. Αν και τα άτομα που πήραν μέρος σε αυτή τη μελέτη προέρχονταν από διαφορετικές ομάδες -Αμερικανούς προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές, υπαλλήλους οικονομικών υπηρεσιών, διεθνείς φοιτητές MBA, μέλη της κοινότητας μιας ομάδας και διαδικτυακούς συμμετέχοντες- τα περισσότερα από τα πειράματα διεξήχθησαν στις Ηνωμένες Πολιτείες. Επομένως, μένει να δούμε αν τα ίδια αποτελέσματα θα προκύψουν και σε άλλους πολιτισμούς.

Ακολουθεί μια άλλη ανοιχτή ερώτηση: Διαφέρουν οι αυθόρμητες συνομιλίες με αγνώστους από τις συνομιλίες που υποκινούνται από πειραματιστές; Όπως παραδέχονται οι ερευνητές, είναι πολύ πιο εύκολο να συμμετέχετε σε βαθύτερες συζητήσεις όταν σας δοθούν οδηγίες να το κάνετε. Και επειδή η «κουβέντα» είναι κοινωνικός κανόνας σε πολλά περιβάλλοντα, η προσπάθεια να συμμετέχετε σε μια πιο προσωπική συνομιλία στον «πραγματικό κόσμο» μπορεί να κάνει μερικούς ανθρώπους να αναρωτιούνται αν τους προσεγγίζετε ερωτικά ή προσπαθείτε να τους πουλήσετε κάτι.

Άλλες μελέτες σε πιο ρεαλιστικά περιβάλλοντα υποδεικνύουν ότι συχνά κάνουμε λανθασμένες υποθέσεις σχετικά με το πώς πιθανότατα θα αλληλοεπιδράσουμε με αγνώστους. Σε μια μελέτη επιβατών σε τρένα και λεωφορεία, οι άνθρωποι προέβλεψαν ότι θα ένιωθαν πολύ πιο άνετα και ευχάριστα διατηρώντας την μοναχικότητα τους παρά αν μιλούσαν με έναν άγνωστο, όταν στην πραγματικότητα ίσχυε το αντίθετο. Σε μια άλλη μελέτη, οι άνθρωποι που έλαβαν οδηγίες να κάνουν κομπλιμέντο σε έναν άγνωστο θεώρησαν ότι ο αποδέκτης του κομπλιμέντου θα ένιωθε περισσότερο άβολα και ενοχλημένα -και υποτίμησαν το πόσο θετικά τελικά αισθάνθηκε. Σε μια μελέτη πήραν μέρος νέοι συγκάτοικοι ενός κοιτώνα και άγνωστοι συμμετέχοντες ενός σεμιναρίου και κλήθηκαν να έχουν μια συνομιλία μεταξύ τους. Οι άνθρωποι αδυνατούσαν να υπολογίσουν αν οι συνομιλητές τους τους συμπάθησαν ή όχι.

Όλες αυτές οι μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να επωφεληθούμε από μία συζήτηση με αγνώστους, ακόμη και όταν δεν το πιστεύουμε, και να αποφασίσουμε να εμβαθύνουμε σε πιο ουσιαστικές συζητήσεις όταν συμμετέχουμε σε αυτές.

«Αν πιστεύετε ότι μια ουσιαστική συζήτηση είναι πιθανό να είναι ιδιαίτερα άβολη, τότε είναι απίθανο να δώσετε στον εαυτό σας την ευκαιρία να ανακαλύψει ότι μπορεί να κάνετε λάθος», γράφουν οι ερευνητές. «Μόνο όταν έρχονται σε επαφή οι άνθρωποι καταλαβαίνουν τις συνέπειες στην κοινωνικότητα τους».

Υπάρχει ένα άλλο πιθανό όφελος από μια ουσιαστική συνομιλία μας με αγνώστους: να νιώθουμε πιο κοινωνικά συνδεδεμένοι και ίσως να αποκτήσουμε περισσότερους φίλους. Εξάλλου, όλοι οι φίλοι ήταν ξένοι κάποια στιγμή και οι μελέτες έχουν δείξει ότι η «ουσιαστική συζήτηση» προωθεί τη δημιουργία φιλιών.

Αυτό δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι πρέπει να εκθέσουμε τον χειρότερο φόβο μας ή τα τραύματα του παρελθόντος πίνοντας ένα φλιτζάνι καφέ. Αντίθετα, μπορεί να εξετάσουμε το ενδεχόμενο να κάνουμε σταδιακά πιο προσωπικές ερωτήσεις —ή να αποκαλύψουμε πιο ευαίσθητες πληροφορίες για τον εαυτό μας—την επόμενη φορά που θα έχουμε την ευκαιρία να έχουμε μια εκτεταμένη συνομιλία με έναν άγνωστο.

Στην πραγματικότητα, σε αυτή τη μελέτη, οι ερευνητές παρατήρησαν ότι σε ορισμένα ζευγάρια συνομιλητών που τους είχαν ανατεθεί να συζητήσουν ανούσιες ερωτήσεις τελικά στράφηκαν σε βαθύτερα θέματα, υποδηλώνοντας την ύπαρξη μιας φυσικής ώθησης για περισσότερη οικειότητα κατά τη διάρκεια της συνομιλίας.

Επομένως, αν την επόμενη φορά νοιώσετε την επιθυμία να μιλήσετε με έναν συνεπιβάτη σας στο αεροπλάνο, σκεφτείτε τα αποτελέσματα της παραπάνω μελέτης και ενδώστε στην παρόρμηση σας. Μπορεί απλώς να αποκτήσετε έναν καινούργιο φίλο – ή τουλάχιστον να νιώσετε πιο ευτυχισμένοι και πιο συνδεδεμένοι από ό,τι περιμένατε.

Μετάφραση διασκευή: Γιούλα Κουβατσέα, Σύμβουλος Προσωπικής Ανάπτυξης και Κοινωνικής Συναισθηματικής Μάθησης.

Βασισμένο πάνω στο άρθρο του Greater Good Institute Berkley 

Διάβασέ το →
aerial view of city buildings during night time

Μπορεί να Μεταμορφωθεί μια Κοινωνία;

Written by: • 04/10/2025

Έχετε αναρωτηθεί ποτέ πώς ένα ολόκληρο έθνος μπορεί να αλλάξει την πορεία του; Πώς οι συλλογικές μας εμπειρίες, οι χαρές και οι πληγές, διαμορφώνουν το ποιοι είμαστε ως κοινωνία; Μια πρωτοποριακή έρευνα από το Ελληνικό Κέντρο Συναισθημάτων, με την υποστήριξη του International Institute of Short Term Psychotherapy (IISTP), ρίχνει φως σε αυτά τα βαθιά ερωτήματα, προτείνοντας ένα ολιστικό μονοπάτι προς την εθνική θεραπεία και τον μετασχηματισμό.

Η Κοινή μας Συνείδηση: Ο Αόρατος Ιστός που μας Συνδέει

Φανταστείτε την κοινωνική συνείδηση ως τον αόρατο ιστό που συνδέει κάθε άτομο σε ένα έθνος. Είναι η συλλογική μας επίγνωση, το «αίσθημα του εμείς» που μας ωθεί να εργαζόμαστε για κοινούς στόχους και να βιώνουμε την κοινωνική ενότητα. Από τις οικογενειακές μας ρίζες μέχρι τα μέσα ενημέρωσης και την ευρύτερη κοινότητα, κάθε πτυχή της ζωής μας συμβάλλει στη διαμόρφωση των στάσεων και των πεποιθήσεών μας.   

Οι συλλογικές συμπεριφορές δεν είναι απλώς το άθροισμα των ατομικών πράξεων. Αναδύονται από κοινές εμπειρίες – είτε πρόκειται για μια εθνική κρίση, είτε για ένα κοινωνικό κίνημα, είτε ακόμα και για μια τάση της μόδας. Αυτές οι κοινές εμπειρίες μπορούν να οδηγήσουν σε αυθόρμητες, αλλά εξαιρετικά ισχυρές, αλλαγές στους κοινωνικούς κανόνες και τις πολιτιστικές τάσεις. Η δύναμη της κοινωνικής επιρροής, η αποπροσωποποίηση σε ένα πλήθος, η κοινωνική μετάδοση συναισθημάτων και η επιθυμία για συμμόρφωση μπορούν να εξηγήσουν γιατί οι άνθρωποι ενεργούν με τρόπους που μπορεί να μην εξέταζαν ποτέ μόνοι τους.   

Όταν το Τραύμα Αφήνει το Αποτύπωμά του στην Ψυχή του Έθνους

Δυστυχώς, η συλλογική μας ιστορία δεν είναι πάντα γεμάτη θετικές εμπειρίες. Το συλλογικό τραύμα – ένα γεγονός ή μια σειρά γεγονότων που συντρίβει την αίσθηση ασφάλειας μιας ομάδας – μπορεί να αφήσει βαθιές, διαρκείς πληγές στην ψυχή ενός έθνους. Σκεφτείτε το Ολοκαύτωμα, που αναμόρφωσε την ταυτότητα του εβραϊκού λαού, ή τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, που άλλαξαν την εθνική αφήγηση των Ηνωμένων Πολιτειών. Ακόμη και η ανεπαρκής ανταπόκριση σε μια φυσική καταστροφή, όπως ο τυφώνας Κατρίνα, μπορεί να οδηγήσει σε βαθιά δυσπιστία στους δημόσιους θεσμούς.   

Το πιο ανησυχητικό είναι ότι το τραύμα μπορεί να μεταδοθεί διαγενεακά. Οι ψυχολογικές κληρονομιές των γονέων μπορούν να περάσουν στα παιδιά τους, επηρεάζοντας στάσεις και συμπεριφορές ακόμη και αν δεν βίωσαν ποτέ άμεσα το αρχικό γεγονός. Αυτό σημαίνει ότι τα συλλογικά τραύματα παραμένουν μέρος των σημερινών μας συστημάτων μέχρι να θεραπευτούμε συλλογικά από αυτά.   

Το Μονοπάτι προς τη Θεραπεία: Εκπαίδευση και Ομαδική Δύναμη

Η έρευνα προτείνει ένα διπλό μονοπάτι για την εθνική θεραπεία:

  1. Κοινωνικο-Συναισθηματική Εκπαίδευση (SEL): Η SEL δεν είναι απλώς μια εκπαιδευτική προσθήκη. Είναι ένα ισχυρό εργαλείο για την καλλιέργεια δεξιοτήτων που προάγουν την ατομική και συλλογική ευημερία. Εκατοντάδες μελέτες έχουν δείξει ότι η SEL βελτιώνει τις ακαδημαϊκές επιδόσεις, ενισχύει την ψυχική ευεξία (μειώνοντας το άγχος και την κατάθλιψη), προάγει υγιείς συμπεριφορές (μειώνοντας την επιθετικότητα και την παραβατικότητα) και δημιουργεί ένα ασφαλέστερο σχολικό κλίμα. Φανταστείτε μια κοινωνία όπου η ενσυναίσθηση, η αυτορρύθμιση και η αποτελεσματική επικοινωνία διδάσκονται από νεαρή ηλικία – αυτό δημιουργεί ένα ισχυρό θεμέλιο για θετικές κοινωνικές αλληλεπιδράσεις και μια πιο ανθεκτική κοινωνία.   
  2. Ομαδικές Θεραπείες Τραύματος: Επειδή το τραύμα έχει συλλογική διάσταση, η θεραπεία του απαιτεί ένα συλλογικό πλαίσιο. Η ομαδική θεραπεία παρέχει ένα ασφαλές περιβάλλον όπου τα κοινά βιώματα μπορούν να επεξεργαστούν και να θεραπευτούν. Παράγοντες όπως η   καθολικότητα (η συνειδητοποίηση ότι δεν είσαι μόνος), η συνοχή (η ενίσχυση των δεσμών της ομάδας) και η έμφυση ελπίδας (η έμπνευση από την πρόοδο των άλλων) καθιστούν την ομαδική θεραπεία ιδανική για την επούλωση εθνικών πληγών.   

Η Καινοτομία της Expansion Method: Ταχεία και Βιώσιμη Θεραπεία

Στην καρδιά αυτής της προσέγγισης βρίσκεται η Expansion Method, μια πρωτοποριακή ψυχολογική μέθοδος που αναπτύχθηκε από τον Αργύρη Σ. Μάρδα. Η Expansion Method προσφέρει επιστημονικά επικυρωμένα πρωτόκολλα για βραχυπρόθεσμες παρεμβάσεις – 3, 6 και 12 ημερών – με μετρήσιμα και βιώσιμα αποτελέσματα.Η εστίασή της στην «άμεση συναισθηματική αποφόρτιση» την καθιστά ιδιαίτερα αποτελεσματική σε ομαδικά περιβάλλοντα, όπου η κοινή εμπειρία και η υποστήριξη μπορούν να ενισχύσουν την κάθαρση και τη συλλογική θεραπεία.   

Η βραχυπρόθεσμη φύση αυτών των πρωτοκόλλων είναι κρίσιμη για την εφαρμογή σε εθνική κλίμακα, επιτρέποντας την ταχεία και αποτελεσματική υποστήριξη σε μεγάλους πληθυσμούς που έχουν πληγεί από τραύμα. Το International Institute of Short Term Psychotherapy (IISTP) διασφαλίζει την ποιότητα και την αποτελεσματικότητα αυτής της μεθόδου, διεξάγοντας εκτεταμένη έρευνα και πιστοποιώντας επαγγελματίες παγκοσμίως.   

Ένα Ανθεκτικό Μέλλον

Ο μετασχηματισμός της εθνικής κοινωνικής συμπεριφοράς είναι ένα φιλόδοξο, αλλά απολύτως εφικτό, εγχείρημα. Απαιτεί μια ολιστική προσέγγιση που να αναγνωρίζει την αλληλεξάρτηση μεταξύ της ατομικής ψυχολογίας, των κοινωνικών δυναμικών και των ιστορικών τραυμάτων.

Το Ελληνικό Κέντρο Συναισθημάτων, με την αποστολή του στην συναισθηματική εκπαίδευση και θεραπεία , και το IISTP, με την τεχνογνωσία του στις βραχυπρόθεσμες θεραπείες και την επικύρωση της Expansion Method , βρίσκονται σε μοναδική θέση να ηγηθούν αυτής της προσπάθειας. Επενδύοντας στην συναισθηματική υγεία και την ψυχολογική ανθεκτικότητα των πολιτών, ένα έθνος μπορεί να οικοδομήσει ένα μέλλον όπου η κοινωνική συμπεριφορά θα καθοδηγείται από την ενσυναίσθηση, τη συνεργασία και την συλλογική ευημερία.   

Είναι καιρός να θεραπεύσουμε τις συλλογικές μας πληγές και να οικοδομήσουμε μια πιο συνεκτική, ειρηνική και προσαρμοστική κοινωνία. Η επιστήμη μας δείχνει τον δρόμο.

Πηγές και σχετικό περιεχόμενο

Διάβασέ το →
5 Τρόποι για να Κρατήσεις την Δόνησή σου Ψηλά

5 Τρόποι για να Κρατήσεις την Δόνησή σου Ψηλά

Written by: • 03/10/2025

Ας αντιμετωπίσουμε λοιπόν ό,τι άσχημο μας συμβαίνει σαν μία πρόκληση, ούτως ώστε να ανακαλύψουμε τον υπέροχο, δυνατό και μεγαλειώδη άνθρωπο που κρύβουμε μέσα μας.

Είναι κάποιες φορές που τα πράγματα στη ζωή μας, δεν πηγαίνουν και τόσο καλά. Για την ακρίβεια τίποτα δεν πηγαίνει καλά. Η μία δυσκολία διαδέχεται την άλλη.
Πάνω που πάμε να ξεπεράσουμε μια άσχημη κατάσταση, έρχεται η επόμενη και μας ρίχνει ακόμη περισσότερο. Και δεν είναι ανάγκη η επόμενη να είναι χειρότερη από την προηγούμενη. Μπορεί να μην είναι κάτι τόσο σοβαρό, έχοντας όμως μαζέψει ψυχικό φορτίο μέσα μας, φαντάζει στα “μάτια” του μυαλού μας αξεπέραστη. Γιατί ως γνωστόν το μυαλό μας λατρεύει να φτιάχνει σενάρια.

Και τότε αρχίζουμε να χάνουμε την εμπιστοσύνη, να αισθανόμαστε μόνοι, να αμφιβάλλουμε για τον εαυτό μας και για ό,τι έχουμε καταφέρει. “Τι δεν έκανα σωστά;” “τι πήγε στραβά;” “γιατί να μου συμβαίνουν όλα αυτά;” είναι μόνο μερικά από τα ερωτήματα που μας βασανίζουν.

Όσο αισιόδοξοι, χαρούμενοι ή καλοπροαίρετοι κι αν είμαστε σαν άνθρωποι, έρχονται κάποιες στιγμές που όλα φαντάζουν μαύρα, δεν βλέπουμε την παραμικρή ακτίνα φωτός, εγκλωβιζόμαστε μέσα στις καταστάσεις και απελπιζόμαστε. Βάζουμε τον εαυτό μας στη γωνία και τον χτυπάμε αλύπητα, αμφιβάλλουμε για τις πράξεις μας, θεωρούμε ότι είμαστε μόνοι μας και ότι δεν μπορεί κανένας να μας βοηθήσει.

Το μυαλό μας φτιάχνει ιστορίες ως προς το μέγεθος του προβλήματος που αντιμετωπίζουμε και χάνουμε την αντικειμενικότητα και τον ορθολογισμό μας.
Τότε λοιπόν πρέπει να πούμε ένα μεγάλο και δυνατό STOP.
Υπάρχει κάποιος τρόπος με τον οποίο θα μπορούσαμε να βγούμε από αυτόν τον κυκεώνα σκέψεων και συναισθημάτων;

Όπως μου είπε μία φίλη σε μια ανάλογη δύσκολη κατάσταση “ΚΡΑΤΗΣΕ ΤΗ ΔΟΝΗΣΗ ΣΟΥ ΨΗΛΑ” .
Και πώς μπορούμε να το καταφέρουμε αυτό;

Παρακάτω παραθέτω μερικούς τρόπους.

1. Κάνε πράγματα που σου δίνουν χαρά. Απλά, μικρά εύκολα.

green trees in forest during daytime
Photo by Michael Krahn on Unsplash

Μια βόλτα στο βουνό ή στη θάλασσα. Ακούγεται κλισέ, όμως η επαφή με την φύση μας ηρεμεί και μας βοηθά να “μαζέψουμε” το μυαλό μας.
Άκου την αγαπημένη σου μουσική (μερικές φορές όσο πιο δυνατά τόσο πιο καλά).
Κάνε γυμναστική. Η άθληση απελευθερώνει ορμόνες οι οποίες μας φτιάχνουν τη διάθεση και επίσης μας βοηθά να εκτονωθούμε.

Κράτησε ένα μαξιλάρι μπροστά σου και ούρλιαξε με όλη σου τη δύναμη. Ναι μπορεί να βραχνιάσεις όμως θα σε βοηθήσει να βγάλεις την ένταση από μέσα σου.

2. Κάνε πράγματα για να αποσπάσεις το μυαλό σου από το πρόβλημα.

Διάβασε ένα καλό βιβλίο.
Δες μία ωραία ταινία.
Κάνε δουλειές ή μαστορέματα στο σπίτι. Κάνε έναν διαλογισμό.

3. Μίλησε σε έναν φίλο.

Μερικές φορές ακόμα και το να μιλήσουμε για αυτά που μας απασχολούν, μας κάνει να αισθανθούμε καλύτερα και δίνει στις καταστάσεις την πραγματική τους διάσταση. Όταν μιλάμε για τα προβλήματά μας τους αφαιρούμε έστω και λίγη από τη δύναμη που ασκούν επάνω μας. Επίσης ένας άνθρωπος πέραν από τον εαυτό μας, είναι πιο αντικειμενικός και συνήθως μας βοηθά να δούμε τα πράγματα από λίγο διαφορετική γωνία. Στην καλύτερη περίπτωση θα μας πει κάτι ή θα μας δώσει μια συμβουλή η οποία θα είναι καθοριστική για εμάς. Στη χειρότερη, θα έχουμε μοιραστεί αυτό που μας βασανίζει άρα θα το έχουμε “σπάσει” σε μικρότερα (διαχειρίσιμα καλύτερα ίσως) κομμάτια.

4. Άλλαξε κάτι στην καθημερινότητά σου.

Μπορεί να είναι μία αλλαγή στο υπνοδωμάτιο ή στο σπίτι σου.
Μπορεί να είναι μία αλλαγή στον τρόπο της διατροφής σου (κάτι πιο υγιεινό εννοείται) . Υιοθέτησε ένα ζωάκι. Τα οφέλη ενός ζώου δίπλα μας είναι ανεκτίμητα.

5. Φρόντισε τον εαυτό σου.

Κάνε μικρά πραγματάκια για να δείξεις στον εαυτό σου ότι τον νοιάζεσαι και τον αγαπάς. Πρόσφερε ένα ωραίο μασάζ στο σώμα σου.
Κάνε ένα μπάνιο με αιθέρια έλαια και άλατα.
Πες ΟΧΙ σε πράγματα που κάνεις μόνο και μόνο για να ευχαριστείς τους άλλους. Απομακρύνσου από τους τοξικούς ανθρώπους γύρω σου.

Αυτοί είναι μόνο μερικοί από τους πολλούς τρόπους που μπορούμε να φτιάξουμε τη διάθεσή μας και να ανεβάσουμε τη δόνησή μας. Και όταν το κάνουμε αυτό τα προβλήματά μας αρχίζουν να φαντάζουν μικρότερα, βρίσκουμε λύσεις ευκολότερα και συνειδητοποιούμε ίσως, πως ό,τι έγινε ήταν για καλό. Πιστεύω ακράδαντα πως ό,τι μας συμβαίνει, γίνεται με σκοπό να μας εξελίξει και να μας κάνει καλύτερους ανθρώπους. Δυστυχώς μερικές φορές κάτι τέτοιο γίνεται με βίαιο και άσχημο τρόπο, σκέψου όμως ότι αυτός είναι ίσως ο μόνος τρόπος που μπορεί να μας ταρακουνήσει και να μας κάνει να καταλάβουμε.

Μέσα από τις δυσκολίες, γινόμαστε πιο δυνατοί, πιο συνειδητοποιημένοι, πιο σίγουροι για τον εαυτό μας.
Ας αντιμετωπίσουμε λοιπόν ό,τι άσχημο μας συμβαίνει σαν μία πρόκληση, ούτως ώστε να ανακαλύψουμε τον υπέροχο, δυνατό και μεγαλειώδη άνθρωπο που κρύβουμε μέσα μας.

Συγγραφέας: Βίκυ Παταργιά, Σύμβουλος Προσωπικής Ανάπτυξης.

Διάβασέ το →
a woman laying on top of a bed next to a laptop computer

Εμμηνόπαυση, σιωπή και μεταμόρφωση: Η Σταματία Αλεξάνδρου μιλά στο Mindpost

Written by: • 03/10/2025

Στο σημερινό Mindpost φιλοξενούμε μια γυναίκα που δεν φοβήθηκε να κοιτάξει κατάματα μια βαθιά προσωπική αλλαγή. Η Σταματία Αλεξάνδρου, εκπαιδευόμενη σύμβουλος ψυχικής υγείας στη Βραχυπρόθεσμη Συνθετική Συμβουλευτική Expansion, αποφάσισε να κάνει μια μελέτη που την αφορά άμεσα: την εμμηνόπαυση. Μια φάση ζωής που βιώνει η ίδια — και που επέλεξε να φωτίσει, με θάρρος, τρυφερότητα και αφοπλιστική ειλικρίνεια.

Η εργασία αυτή θα παρουσιαστεί στην 9η Ημερίδα Ψυχικής Υγείας του Ελληνικού Κέντρου Συναισθημάτων, που θα πραγματοποιηθεί στις 12 Οκτωβρίου, στο Μουσείο Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, στην Πλάκα.

Με αφορμή την εργασία της, ήρθαμε σε επαφή με την κυρία Αλεξάνδρου και της ζητήσαμε να μας μιλήσει — όχι μόνο ως σύμβουλος, αλλά και ως γυναίκα που πέρασε (και περνά) αυτή τη μετάβαση. Μας μίλησε ανοιχτά, ανθρώπινα, με ειλικρίνεια που συγκινεί και σοφία που εμπνέει.

0 02 05 e2a8469be212de4365e8267cd7945e868cddc0b6ad27f1ad2bc31091f3f717b5 21de28e0999

«Η Εμμηνόπαυση με Βρήκε. Κι Εγώ την Κοίταξα κατάματα.»

1. Πείτε μας λίγα λόγια για εσάς και γιατί επιλέξατε το θέμα της εμμηνόπαυσης.

Ονομάζομαι Σταματία Αλεξάνδρου και θέλω να σας μιλήσω όχι μόνο ως εκπαιδευόμενη σύμβουλος ψυχικής υγείας, αλλά κυρίως ως γυναίκα που βίωσε την εμμηνόπαυση με όλο της το σώμα και όλη της την ψυχή.

Όταν ξεκίνησα αυτή την εργασία, δεν είχα στο μυαλό μου απλώς να γράψω μια μελέτη. Ήθελα να καταλάβω τι μου συμβαίνει, να φωτίσω αυτό το μεταβατικό στάδιο που για χρόνια παραμένει ταμπού. Και όσο πιο βαθιά έμπαινα στην έρευνα, τόσο πιο πολύ καταλάβαινα ότι δεν ήμουν μόνη.

Μαζί με εμένα υπάρχουν εκατομμύρια γυναίκες σε όλο τον κόσμο που βιώνουν αυτό το στάδιο της ζωής τους και καλούνται να αντιμετωπίσουν τα σωματικά συμπτώματα της ορμονικής ανισορροπίας, αλλά και τις σημαντικές ψυχολογικές, κοινωνικές και πολιτισμικές προεκτάσεις που τη συνοδεύουν.

2. Τι είναι τελικά η εμμηνόπαυση για μια γυναίκα;

Η εμμηνόπαυση δεν είναι απλώς το τέλος της γονιμότητας. Είναι μια ολική αλλαγή — στο σώμα, στην ψυχολογία, στη θέση μας στην κοινωνία.

Ξεκινάει με συμπτώματα που σε αιφνιδιάζουν: εξάψεις, νυχτερινές εφιδρώσεις, αϋπνίες, απώλεια συγκέντρωσης. Και σιγά-σιγά, χωρίς να το καταλάβεις, επηρεάζει το πώς βλέπεις τον εαυτό σου.

Στη δική μου περίπτωση, όλα ήρθαν απότομα. Έκανα υστερεκτομή και δεν πρόλαβα να «μπω σιγά-σιγά». Το σώμα μου άλλαξε. Το μυαλό μου άλλαξε. Και για λίγο… νόμιζα ότι χανόμουν.

Ήταν το λεγόμενο brain fog που με τρόμαξε πιο πολύ απ’ όλα. Όταν πήγαινα σε ένα άλλο δωμάτιο και ξεχνούσα για ποιο λόγο, όταν σε μια συζήτηση έχανα τον ειρμό μου, φοβήθηκα ότι χάνω τον έλεγχο του μυαλού μου. Όταν όμως διάβασα ότι είναι συχνό φαινόμενο, ένιωσα ανακούφιση. Ήξερα πια τι μου συμβαίνει.

3. Ποια είναι τα δύσκολα της εμμηνόπαυσης — αυτά που δεν λέγονται εύκολα;

Το πιο δύσκολο δεν ήταν οι εξάψεις. Ήταν οι άγρυπνες νύχτες, η θολούρα στη σκέψη, η μείωση της σεξουαλικής διάθεσης. Ήταν εκείνη η φωνή μέσα σου που σου λέει

“Δεν είσαι πια όπως ήσουν”.

Και μετά είναι κι οι άλλοι. Που δεν καταλαβαίνουν. Που βλέπουν την ίδια γυναίκα απέναντί τους, αλλά μέσα της όλα έχουν αλλάξει. Η αύξηση βάρους, η μείωση της αυτοεκτίμησης, η αίσθηση ότι “δεν είμαι πια επιθυμητή” — όλα αυτά είναι σιωπηλά βάρη που κουβαλά μια γυναίκα στην εμμηνόπαυση. Κι όμως, η σεξουαλική διάθεση δεν εξαφανίζεται. Απλώς αλλάζει. Το κλειδί είναι η επικοινωνία με τον σύντροφο, η κατανόηση, η υπομονή.

Και φυσικά, η στήριξη από το κοινωνικό και οικογενειακό περιβάλλον. Οι γυναίκες που έχουν δίπλα τους ανθρώπους που τις κατανοούν, βιώνουν λιγότερα ψυχολογικά συμπτώματα. Είναι σημαντικό να μην νιώθουμε μόνες.

4. Τι σας βοήθησε να κάνετε τη στροφή σας και να νιώσετε καλύτερα;

Κάπου εκεί ήρθε στη ζωή μου η εκπαίδευση στη Συμβουλευτική Ψυχικής Υγείας. Ξεκίνησα για να βοηθήσω τους άλλους, και τελικά… βοήθησα εμένα πρώτα. Μέσα από τη Βραχυπρόθεσμη Συνθετική Συμβουλευτική Expansion, άρχισα να βλέπω καθαρά:

  • Τι με πονάει
  • Τι κουβαλούσα χρόνια
  • Τι μπορώ να αφήσω πίσω

Έμαθα να συγχωρώ τον εαυτό μου, να τον αγαπώ και να μην ντρέπομαι που ξεχνάω ή που αλλάζω. Κομβικό σημείο ήταν η ευγνωμοσύνη. Όχι για τα μεγάλα πράγματα, αλλά για τα μικρά: τον πρωινό καφέ, ένα λουλούδι που άνθισε στη γλάστρα. Άρχισα να βλέπω ομορφιά εκεί που πριν έβλεπα μόνο βάρος. Κι έπειτα ήρθε η καλοσύνη. Να μιλάω στον εαυτό μου με αγάπη. Να τον σέβομαι. Και να καταλαβαίνω πόση αξία έχει να προσφέρεις στον άλλον.

5. Τι θα θέλατε να πείτε σε άλλες γυναίκες που περνούν το ίδιο θέμα;

Αν μπορούσα να πω κάτι, θα ήταν αυτό: Τώρα αρχίζει ένα διαφορετικό ταξίδι. Και στο χέρι μας είναι να μας πάει εκεί που θέλουμε. Να αγαπήσουμε τον νέο μας εαυτό. Να τον καλωσορίσουμε. Να θυμόμαστε ότι δεν τελειώνει τίποτα — αρχίζει κάτι νέο. Μια περίοδος όπου μπορούμε να επαναπροσδιορίσουμε τον εαυτό μας. Να ακούσουμε εμάς.

Και εκεί μπορούμε να βοηθήσουμε και εμείς, ως σύμβουλοι ψυχικής υγείας. Όχι με οδηγίες. Με κατανόηση. Με ενσυναίσθηση. Με παρουσία. Η εμμηνόπαυση δεν είναι ντροπή. Δεν είναι καταδίκη. Είναι ένα φυσιολογικό πέρασμα. Και αξίζουμε να το βιώνουμε χωρίς φόβο.

6. Έχετε κάτι να πείτε στους αναγνώστες μας; Ένα μήνυμα που θέλετε να αφήσετε;

Στο τέλος αυτής της διαδρομής, νιώθω ότι η ζωή μου δεν τελειώνει στα 50 — αλλά αρχίζει αλλιώς. Πιο συνειδητά. Πιο ήσυχα. Πιο ελεύθερα. Έμαθα ότι δεν χρειάζεται να έχω τον απόλυτο έλεγχο. Ότι μπορώ να ζητώ βοήθεια. Ότι αξίζω φροντίδα — και στο σώμα και στην ψυχή μου.

Ο κύκλος της γονιμότητας για μένα έχει κλείσει. Τα παιδιά μου έχουν φύγει για να χτίσουν τη δική τους ζωή. Αλλά ένας άλλος κύκλος έχει αρχίσει: ο κύκλος της προσφοράς, μέσα από τη Συνθετική Συμβουλευτική Expansion.

Και αυτό είναι, πιστεύω, το πιο δυνατό παράδειγμα που μπορώ να δώσω:

Η ζωή δεν σταματά. Αντίθετα — μπορεί να μας εκπλήξει ευχάριστα.

Η Μελέτη της κας Αλεξάνδρου θα εκδοθεί΄ από το Ελληνικό Κέντρο Συναισθημάτων και θα παρουσιαστεί στην 9η Ημερίδα Ψυχικής Υγείας.

Διάβασέ το →
photo 4

Η Γεωργία Κολώνια μιλά στο Mindpost για την Ψυχική Ανθεκτικότητα

Written by: • 02/10/2025

Στο σημερινό Mindpost, φιλοξενούμε τη Γεωργία Κολώνια, η οποία μέσα από την πτυχιακή της εργασία με τίτλο «Η συμβολή της Βραχυπρόθεσμης Συμβουλευτικής Προσέγγισης Expansion στην ενίσχυση της Ψυχικής Ανθεκτικότητας», καταθέτει μια ώριμη και βαθιά ερευνητική ματιά πάνω σε ένα από τα πιο καίρια ζητήματα της εποχής μας: την ικανότητα του ανθρώπου να σταθεί όρθιος μέσα στις κρίσεις.

Ήρθαμε σε επαφή με την κυρία Κολώνια λόγω της ενδιαφέρουσας εργασίας της επάνω στην ψυχική ανθεκτικότητα και της ζητήσαμε να μας απαντήσει μερικές ερωτήσεις. Η ίδια ανταποκρίθηκε με γλυκύτητα και ενσυναίσθηση. Ακολουθεί η συνέντευξη:

Καλησπέρα! Πώς οδηγήθηκες στην επιλογή αυτού του θέματος για την πτυχιακή σου εργασία;

Η επιλογή του θέματος της πτυχιακής  εργασίας μου δεν ήταν τυχαία. Πρόεκυψε από βαθιά προσωπική ανάγκη. Ζώντας καταστάσεις που με έφεραν αντιμέτωπη με δυσκολίες και προκλήσεις , κατάλαβα στην πράξη  πόσο σημαντική είναι η ψυχική ανθεκτικότητα. Είναι μια δυναμική διαδικασία που μεταβάλλεται στον χρόνο και  μπορεί να καθορίσει την πορεία του ανθρώπου υπό συνθήκες αντιξοότητας – όχι μόνο για να είμαστε λειτουργικοί, αλλά και για να συνεχίσουμε να εξελισσόμαστε.

Αυτό το βίωμα με ώθησε να ερευνήσω την Expansion, μια καινοτόμο συνθετική, βραχυπρόθεσμη προσέγγιση που δεν βοηθά μόνο στη διαχείριση δυσκολιών  αλλά μπορεί να γίνει εργαλείο ενδυνάμωσης και προσαρμογής  και να οδηγήσει   σε βαθύτερη μεταμόρφωση. 

Τι σε συγκίνησε ή σε προβλημάτισε περισσότερο στη μελέτη της έννοιας της ανθεκτικότητας;

Με συγκίνησε η διαπίστωση ότι η ψυχική ανθεκτικότητα δεν είναι έμφυτη ή δεδομένη , είναι μια δυναμική ικανότητα προσαρμογής ,μπορεί να καλλιεργηθεί και να ενισχυθεί, ακόμη και σε ανθρώπους που θεωρούν τον εαυτό τους ευάλωτο , να βρούν νόημα. Η ιδέα ότι ακόμη και οι πιο δύσκολες εμπειρίες μπορούν να μετουσιωθούν σε προσωπική ανάπτυξη είναι πολύ σημαντικό .

Με προβλημάτισε όμως η έλλειψη κοινής συμφωνίας γύρω από τον ορισμό και τα εργαλεία μέτρησής της. Συχνά παραμένει ασαφές πώς ορίζουμε το «ανθεκτικός άνθρωπος»: είναι αυτός που δεν παρουσιάζει συμπτώματα ή αυτός που συνεχίζει να λειτουργεί με νόημα και στόχους; Αυτό το ερώτημα με συνόδευσε σε όλη την εργασία

Τι σημαίνει για σένα ο όρος «ψυχική ανθεκτικότητα» και γιατί θεωρείς ότι είναι κρίσιμος στην εποχή μας

Η ψυχική ανθεκτικότητα, για μένα, σημαίνει την ικανότητα του ανθρώπου να προσαρμόζεται δημιουργικά στις αντιξοότητες, να ξαναβρίσκει την ισορροπία του και, πολλές φορές, να βγαίνει από τις δυσκολίες όχι μόνο όρθιος, αλλά και πιο δυνατός. Δεν πρόκειται για ένα σταθερό χαρακτηριστικό που το έχεις ή δεν το έχεις. Είναι μια δυναμική διαδικασία που εξελίσσεται με τον χρόνο και που μπορεί να καλλιεργηθεί μέσα από εμπειρίες, σχέσεις και στοχευμένες παρεμβάσεις.

Ο όρος «ψυχική ανθεκτικότητα» είναι ιδιαίτερα κρίσιμος στη σημερινή εποχή, γιατί ζούμε σε ένα πλαίσιο γεμάτο αβεβαιότητες και κρίσεις – οικονομικές, κοινωνικές, υγειονομικές, περιβαλλοντικές. Οι αλλαγές είναι απότομες και συχνά απειλητικές, ενώ ο χρόνος και οι πόροι για να ανταποκριθούμε είναι περιορισμένοι. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η ανθεκτικότητα λειτουργεί σαν καθοριστικός μηχανισμός προσαρμογής: μας επιτρέπει να αντέχουμε την πίεση, να βρίσκουμε νέες στρατηγικές διαχείρισης και να ενεργοποιούμε εσωτερικούς και εξωτερικούς πόρους. Χωρίς αυτήν, οι επιπτώσεις των κρίσεων γίνονται πολλαπλάσιες, ενώ με αυτήν μπορούμε να περιορίσουμε τη φθορά και να βρούμε τρόπους ανάπτυξης ακόμα και μέσα στις δυσκολίες

Ποια θεωρητικά μοντέλα σε βοήθησαν να κατανοήσεις βαθύτερα την έννοια της    ανθεκτικότητας;

Τα θεωρητικά μοντέλα που με βοήθησαν να το κατανοήσω βαθύτερα είναι:

  • Το μοντέλο των προστατευτικών και επιβαρυντικών παραγόντων, που δείχνει πώς η μεταβαλλόμενη ισορροπία ανάμεσα σε θετικές δυνάμεις (που διευκολύνουν την ανάκαμψη) και αρνητικές δυνάμεις ( που δυσχεραίνουν την προσαρμογή )καθορίζει την πορεία μας. 
  • Το οικολογικό-συστημικό μοντέλο του Bronfenbrenner, αναδεικνύει τη αλληλεπίδραση του περιβάλλοντος και των σχέσεών μας, από την οικογένεια και τους φίλους μέχρι τις κοινωνικές δομές τα οποία συνθέτουν το πλαίσιο στο οποίο διαμορφώνεται η ανθεκτικότητα.
  • Και τα δυναμικά μοντέλα προσαρμογής, τα οποία εξηγούν ότι η ανθεκτικότητα δεν είναι κάτι στατικό, αλλά μια συνεχής διαδικασία αναπροσαρμογής, ανάλογα με τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε.

Ποια χαρακτηριστικά ή τεχνικές της Expansion Βραχυπρόθεσμης Συμβουλευτικής θεωρείς ότι λειτουργούν ενισχυτικά για την ανθεκτικότητα;

Η Expansion είναι μια καινοτόμο συνθετική, ψυχοθεραπευτική και αυτογνωσιακή βραχυπρόθεσμη μέθοδος που συνδυάζει στοιχεία από την σύγχρονη ψυχολογία, την ψυχοθεραπεία και την υπαρξιακή φιλοσοφία  και τα ενοποιεί σε μια δομημένη αλλά ευέλικτη διαδικασία. Αυτό που την κάνει ξεχωριστή είναι ότι δεν περιορίζεται σε γνωστικό ή συμπεριφορικό επίπεδο, αλλά δουλεύει βιωματικά, σωματικά και υπαρξιακά μέσα σε ένα ασφαλές θεραπευτικό πλαίσιο, με στόχο να μετασχηματίσει την εμπειρία του ατόμου σε πηγή δύναμης.

Τα χαρακτηριστικά που θεωρώ ότι ενισχύουν ιδιαίτερα την ανθεκτικότητα είναι:

  • Η ολοκληρωτική βίωση των συναισθημάτων: το άτομο δεν τα αποφεύγει αλλά τα βιώνει, ώστε να φτάσει στην κάθαρση.
  • Η σωματοκεντρική διάσταση και η ενσυνειδητότητα, που ρυθμίζουν το νευρικό σύστημα και βοηθούν στην αυτορρύθμιση.
  • Η μετουσίωση του τραύματος και η επανασύνδεση: η διαδικασία όπου οι δύσκολες εμπειρίες αποκτούν νόημα και μετατρέπονται σε δημιουργική ενέργεια.
  • Η υπαρξιακή νοηματοδότηση, που δίνει προοπτική και σκοπό, κάτι απαραίτητο για την ανθεκτικότητα.

Υπάρχει κάποιο στάδιο της προσέγγισης που ξεχώρισες ως ιδιαίτερα σημαντικό ή μεταμορφωτικό

Αν υπάρχει ένα στάδιο που ξεχώρισα ως πιο καθοριστικό, αυτό είναι η μετουσίωση και ενσωμάτωση. Είναι η στιγμή που το άτομο μπορεί να δει την εμπειρία του όχι απλά ως πληγή, αλλά ως κομμάτι της ιστορίας του που τον κάνει πιο δυνατό και πιο συνειδητό. Εκεί η ανθεκτικότητα παύει να είναι θεωρία και γίνεται πράξη· είναι η στιγμή που η δυσκολία μετατρέπεται σε εσωτερικό στήριγμα για το μέλλον

Στην εργασία σου συγκρίνεις την Expansion με την CBT και την SFBT. Ποιες είναι οι πιο ουσιαστικές διαφορές που εντόπισες

Στην εργασία μου συνέκρινα την Expansion με δύο άλλες γνωστές βραχυπρόθεσμες μεθόδους: την Γνωσιακή-Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT) και τη Θεραπεία Εστιασμένη στη Λύση (SFBT).

  • Η CBT εστιάζει κυρίως στη γνωστική αναδόμηση, δηλαδή στην αναγνώριση και αλλαγή δυσλειτουργικών σκέψεων που επηρεάζουν τη συμπεριφορά και το συναίσθημα. Είναι αποτελεσματική και καλά τεκμηριωμένη, αλλά μερικές φορές παραμένει πιο «γνωσιακή» και λιγότερο βιωματική.
  • Η SFBT επικεντρώνεται στο «εδώ και τώρα» και σε μικρούς, πρακτικούς στόχους. Αντί να αναλύει εκτενώς τα προβλήματα, αναζητά άμεσα λύσεις και τρόπους αλλαγής. Είναι χρήσιμη σε ταχύρρυθμα πλαίσια, αλλά μπορεί να παραβλέψει τη βαθύτερη επεξεργασία των συναισθημάτων.
  • Η Expansion, σε αντίθεση με τις παραπάνω, είναι μια συνθετική και βιωματική μέθοδος. Δεν περιορίζεται στο γνωστικό επίπεδο ούτε μόνο στην αναζήτηση λύσεων, αλλά δίνει έμφαση στη βίωση, την κάθαρση και τη μετουσίωση των συναισθημάτων. Επιπλέον, προσθέτει μια υπαρξιακή διάσταση, βοηθώντας το άτομο όχι απλώς να αντιμετωπίσει το πρόβλημα, αλλά να βρει βαθύτερο νόημα μέσα από αυτό.

Αυτό που την καθιστά ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι η συνθετική φύση της: παίρνει στοιχεία από διαφορετικές προσεγγίσεις, αλλά τα ενοποιεί σε μια συνεκτική διαδικασία που μπορεί να επιφέρει ουσιαστική αλλαγή σε σύντομο χρονικό διάστημα

Πιστεύεις ότι η συνθετική φύση της Expansion την καθιστά πιο αποτελεσματική σε ταχύρρυθμα περιβάλλοντα όπως είναι ο χώρος εργασίας ή η εκπαίδευση;

Φυσικά την καθιστά ιδιαίτερα εφαρμόσιμη σε απαιτητικά περιβάλλοντα, η Expansion ξεχωρίζει ως καινοτόμο μοντέλο με άμεσα μετρήσιμα ωφέλη. Αξιοποιεί τη δύναμη της σύντομης αλλά βαθιά βιωματικής εμπειρίας  ΄΄ωστε μέσα σε περιορισμένο χρόνο να επιτυγχάνονται σημαντικές αλλαγές στη συναισθηματική επεξεργασία.

Αν μπορούσες να εφαρμόσεις τη Βραχυπρόθεσμη Συμβουλευτική Expansion σε μια συγκεκριμένη κοινωνική ομάδα, ποια θα ήταν αυτή και γιατί;

Θα  επέλεγα σε απαιτητικά περιβάλλοντα όπως εφήβους και τους φοιτητές, όπου δεν υπάρχει χρόνος για μακροχρόνιες παρεμβάσεις.

Πρόκειται για άτομα που βρίσκονται σε μια καίρια φάση ανάπτυξης, γεμάτη μεταβάσεις και αβεβαιότητες: αλλαγή ταυτότητας, πίεση από το εκπαιδευτικό σύστημα, κοινωνικές συγκρίσεις και ανησυχία για το μέλλον. Σε αυτή τη φάση, η ψυχική ανθεκτικότητα δεν είναι απλώς χρήσιμη· είναι θεμελιώδης. Η Expansion, με τη βιωματική, ολιστική και συνθετική μορφή παρέμβασης , μπορεί να προσφέρει σε νέους ανθρώπους τα εργαλεία για να κατανοούν καλύτερα τα συναισθήματά τους, να τα μετασχηματίζουν και να βρίσκουν νόημα μέσα στις δυσκολίες με άμεσο τρόπο.

Παράλληλα, θεωρώ ότι η μέθοδος έχει μεγάλη αξία και σε εργασιακά περιβάλλοντα υψηλής πίεσης, όπου οι εργαζόμενοι χρειάζονται σύντομες αλλά αποτελεσματικές παρεμβάσεις για να διατηρήσουν την ανθεκτικότητά τους και να αποφύγουν την επαγγελματική εξουθένωση.

Ποια είναι τα εμπόδια ή οι προκλήσεις που εντόπισες ως προς την εφαρμογή της μεθόδου σε πραγματικές συνθήκες;

Αρκετά! Θα αναφέρω μερικά επιγραμματικά.

  • Πολιτισμικές διαφοροποιήσεις:  άτομα με διαφορετικο  πολιτισμικό υπόβαθρο,  γλωσσική επάρκεια και οι κοινωνικοοικονομικές συνθήκες  ενδέχεται να αντιδρούν διαφορετικά σε βιωματικές και σωματοκεντρικές τεχνικές.
  • Η χρονική συγκυρία της παρέμβασης: παρεμβάσεις σε σύντομο χρονικό διάστημα ή σε καθυστερημένη εφαρμογή μπορεί να δυσχεραίνουν την αφομοιώση των αλλαγών.
  • Κίνδυνος γνωστικής ή συναισθηματικής υπερφόρτωσης : σε περιορισμένο χρονικό πλαίσιο.
  • Η σχέση θεραπευτή-συμβουλευόμενου: λειτουργεί ως καταλύτης , με την ποιότητα της συμμαχίας να επηρεάζει άμεσα το βαθμό ανοιχτότητας, δέσμευσης και ενεργητικής συμμετοχής, έτσι ώστε να  μπορεί να λειτουργήσει  η μέθοδος αποτελεσματικά.

Στην εργασία σου προτείνεις τυχαιοποιημένες μελέτες και μακροχρόνια παρακολούθηση. Αν σου δινόταν η ευκαιρία, πώς θα σχεδίαζες μια τέτοια έρευνα;

Αν είχα την ευκαιρία να οργανώσω μια τέτοια μελέτη, θα την προσέγγιζα ως εξής:

  • Θα σχεδίαζα μια τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη μελέτη σε ομάδες φοιτητών ή εργαζομένων σε ομάδες που που συχνά εκτίθενται σε υψηλή πίεση που θα μπορούσαν να επωφεληθούν από σύντομες παρεμβάσεις με σαφώς καθορισμένα πρωτόκολλα παρέμβασης.
  • Θα πραγματοποιούσα μακροχρόνια παρακολούθηση (follow-up), π.χ. στους 3, 6 και 12 μήνες, για να διαπιστώσω αν τα αποτελέσματα της Expansion διατηρούνται στο χρόνο.
  • Θα επέλεγα συνδυασμό μεθόδων μέτρησης:
    • Ποσοτικά εργαλεία, (π.χ. ερωτηματολόγια ανθεκτικότητας )το οποίο μετρά το επίπεδο ανθεκτικότητας με ψυχομετρικά κριτήρια.
    • Ποιοτικές μεθόδους, όπως ημιδομημένες συνεντεύξεις και ημερολόγια εμπειριών, που αποτυπώνουν τη βιωματική διάσταση της αλλαγής.
    • Eπιπλέον, θα μπορούσαν να ενσωματωθούν λειτουργικοί δείκτες (π.χ. ικανότητα διατήρησης ρόλων, λήψη αποφάσεων υπό πίεση, κοινωνική συμμετοχή), ώστε να δούμε πώς εκδηλώνεται η ανθεκτικότητα στην 
    • καθημερινότητα.

Πιστεύεις ότι η ψυχική ανθεκτικότητα μπορεί να μετρηθεί με αξιόπιστο τρόπο; Ποια είδη εργαλείων θεωρείς πιο κατάλληλα;

Πιστεύω ότι η ψυχική ανθεκτικότητα μπορεί να μετρηθεί με αξιόπιστο τρόπο, αρκεί να μην περιοριστούμε μόνο σε ερωτηματολόγια. Η πολυπλοκότητά της απαιτεί πολυδιάστατη αξιολόγηση – δηλαδή συνδυασμό εργαλείων που να καταγράφουν τόσο τις εσωτερικές αλλαγές (στάσεις, συναισθήματα, αντιλήψεις) όσο και τις εξωτερικές συμπεριφορές και προσαρμογές.

Έτσι θα μπορέσουμε να έχουμε μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για το πώς η Expansion συμβάλλει στην καλλιέργεια της ανθεκτικότητας, όχι μόνο θεωρητικά αλλά και πρακτικά, μέσα στη ζωή των ανθρώπων

Καθώς έγραφες αυτή την εργασία, άλλαξε κάτι μέσα σου; Νιώθεις ότι η ενασχόληση με την ανθεκτικότητα σε επηρέασε προσωπικά;

Καθώς έγραφα αυτή την εργασία, άλλαξε σίγουρα κάτι μέσα μου. Η συνεχής ενασχόληση με την έννοια της ανθεκτικότητας με έκανε να ξανασκεφτώ πώς αντιμετωπίζω τις δικές μου δυσκολίες. Συνειδητοποίησα ότι δεν έχει σημασία μόνο να «αντέχεις», αλλά και να βρίσκεις τρόπο να μετατρέπεις την εμπειρία σε δύναμη και μάθημα. Η ίδια η μελέτη με βοήθησε να καλλιεργήσω περισσότερη ευελιξία, αυτογνωσία και εμπιστοσύνη στον εαυτό μου.

Επίσης, δεν έμεινα μόνο στη θεωρία· έχω έρθει προσωπικά και βιωματικά σε επαφή με την Expansion. Έζησα από μέσα τον τρόπο που δουλεύει: τη βίωση, τη μετουσίωση και την ενσωμάτωση. Αυτό με βοήθησε να δω στην πράξη πώς μπορείς να αγκαλιάσεις ακόμη και τα πιο δύσκολα συναισθήματα και να τα μετατρέψεις σε κάτι δημιουργικό.

Υπάρχει κάποιο απόσπασμα, σκέψη ή συμπέρασμα από την εργασία σου που θα ήθελες οπωσδήποτε να κρατήσουν οι ακροατές ή οι αναγνώστες;

Αν υπάρχει ένα συμπέρασμα που θα ήθελα οπωσδήποτε να κρατήσετε απόψε , είναι ότι η ανθεκτικότητα δεν είναι προνόμιο λίγων, αλλά μια δεξιότητα που μπορεί να καλλιεργηθεί. Και ότι η Expansion μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο για να μετατρέπουμε τις κρίσεις σε εφαλτήριο δύναμης.

Ίσως η πιο σημαντική σκέψη που αποκόμισα είναι η εξής:

Η ψυχική ανθεκτικότητα δεν είναι κάτι που έχουμε ή δεν έχουμε· είναι μια δεξιότητα που καλλιεργείται. Η Expansion μου έδειξε ότι ακόμη και οι πιο δύσκολες εμπειρίες μπορούν να γίνουν μονοπάτια δύναμης και εξέλιξης. 

Πώς βλέπεις την εφαρμογή της μεθόδου Expansion στο μέλλον, σε κοινωνίες που βρίσκονται υπό πίεση ή κρίση

Κοιτάζοντας προς το μέλλον, πιστεύω ότι η Expansion έχει μεγάλες δυνατότητες να εφαρμοστεί σε κοινωνίες που βρίσκονται υπό πίεση ή κρίση. Σήμερα, όλο και περισσότερες κοινότητες έρχονται αντιμέτωπες με οικονομικές δυσκολίες, κοινωνικές ανισότητες, υγειονομικές και περιβαλλοντικές κρίσεις. Σε τέτοιες συνθήκες, η ψυχική ανθεκτικότητα δεν είναι απλώς ατομικό ζητούμενο, αλλά συλλογική ανάγκη.

Η Expansion, με τη συνθετική και βιωματική της φύση, μπορεί να αποτελέσει ένα ισχυρό εργαλείο ενδυνάμωσης:

  • Στο εκπαιδευτικό πλαίσιο, να καλλιεργήσει στους νέους δεξιότητες αυτορρύθμισης και νοηματοδότησης.
  • Στο εργασιακό περιβάλλον, να προσφέρει στους εργαζόμενους τρόπους πρόληψης της εξουθένωσης και ενίσχυσης της προσαρμοστικότητας.
  • Σε κοινωνίες υπό κρίση, να λειτουργήσει ως πλαίσιο συνοχής και συλλογικής ενδυνάμωσης, δείχνοντας ότι ακόμη και οι δυσκολίες μπορούν να μετατραπούν σε πηγή ανάπτυξης.

Αν έπρεπε να συνοψίσεις τη συμβολή της Expansion στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας σε μία φράση, ποια θα ήταν αυτή;

Αν έπρεπε να συνοψίσω τη συμβολή της Expansion σε μία φράση, θα έλεγα:

«Η Expansion αποτελεί ένα σημαντικό σύμμαχο  στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας, γιατί προσφέρει ένα δομημένο πλαίσιο βιωματικής επεξεργασίας  μετατρέποντας την δυσκολία σε δύναμη και την κρίση σε ευκαιρία ανάπτυξης.»

Ευχαριστούμε για την συνέντευξη.

Η παρουσίαση της μελέτης της θα πραγματοποιηθεί στην 9η Ημερίδα Ψυχικής Υγείας του Ελληνικού Κέντρου Συναισθημάτων, με ακόμη περισσότερες εμπειρικές παρατηρήσεις και νέα ευρήματα.

Διάβασέ το →
↑