Σήμερα μου συνέβη κάτι φαινομενικά ασήμαντο. Κι όμως, με έκανε να σκεφτώ βαθιά.
Βγαίνοντας από ένα κατάστημα, συνάντησα μια κυρία που ετοιμαζόταν να μπει. Την κοίταξα, της χαμογέλασα και της είπα ένα απλό: «Καλημέρα».
Εκείνη με κοίταξε με έκπληξη. Σχεδόν με καχυποψία. Σαν να μην περίμενε ότι ένας άγνωστος άνθρωπος θα της απευθύνει τον λόγο χωρίς να θέλει κάτι.
Συνέχισα τον δρόμο μου, όμως η εικόνα αυτή έμεινε μέσα μου.
Αναρωτήθηκα: Πότε χάσαμε την απλότητα της ανθρώπινης επαφής;
Ζούμε σε μια εποχή όπου επικοινωνούμε περισσότερο από ποτέ, αλλά συναντιόμαστε λιγότερο. Ανταλλάσσουμε εκατοντάδες μηνύματα μέσα στην ημέρα, όμως πολλές φορές αποφεύγουμε να ανταλλάξουμε ένα βλέμμα ή έναν εγκάρδιο χαιρετισμό με τον άνθρωπο που βρίσκεται δίπλα μας.
Όταν ο άνθρωπος δίπλα μας γίνεται αόρατος
Οι περισσότεροι περπατούν βυθισμένοι στις σκέψεις τους. Άλλοι κουβαλούν άγχος, άλλοι θλίψη, άλλοι πίεση, άλλοι απλώς έχουν συνηθίσει να κινούνται στον «αυτόματο πιλότο». Το πρόσωπο του διπλανού μοιάζει να γίνεται σχεδόν αόρατο.
Η ψυχολογία μάς διδάσκει ότι ο άνθρωπος είναι από τη φύση του κοινωνικό ον. Ο εγκέφαλός μας είναι προγραμματισμένος να αναζητά σύνδεση, ασφάλεια και αποδοχή. Ακόμη και οι πιο μικρές πράξεις ανθρώπινης επαφής μπορούν να ενεργοποιήσουν το αίσθημα της οικειότητας, να μειώσουν το στρες και να μας υπενθυμίσουν ότι δεν είμαστε μόνοι.
Κι όμως, σήμερα μια απλή «καλημέρα» μοιάζει σχεδόν παράξενη.
Ίσως γιατί έχουμε μάθει να προστατευόμαστε. Ίσως γιατί φοβόμαστε. Ίσως γιατί έχουμε πληγωθεί. Ίσως γιατί η καθημερινότητα μάς έχει κουράσει τόσο, ώστε δεν περισσεύει χώρος για μια αυθόρμητη στιγμή ανθρώπινης επαφής.
Οι μικρές καθημερινές επιλογές
Και όμως, η θεραπεία μιας κοινωνίας δεν ξεκινά πάντοτε από μεγάλες αλλαγές. Ξεκινά από μικρές καθημερινές επιλογές.
Από έναν άνθρωπο που θα κρατήσει την πόρτα ανοιχτή. Από κάποιον που θα χαμογελάσει χωρίς λόγο. Από μια ευχαριστία που θα ειπωθεί με ειλικρίνεια. Από ένα βλέμμα που πραγματικά βλέπει τον άλλον. Και, ίσως, από μια απλή «καλημέρα».
Δεν γνωρίζουμε ποτέ τι κουβαλά ο άνθρωπος απέναντί μας. Μπορεί να δίνει τη δυσκολότερη μάχη της ζωής του. Μπορεί να αισθάνεται αόρατος. Μπορεί να έχει ξεχάσει ότι υπάρχει ακόμη καλοσύνη γύρω του.
Μια λέξη δεν λύνει τα προβλήματα.
Μπορεί όμως να σπάσει, έστω και για λίγα δευτερόλεπτα, τη σιωπή της απομόνωσης.
Να ξαναθυμηθούμε την ανθρώπινη παρουσία
Στην εποχή της ταχύτητας, ίσως η μεγαλύτερη πράξη ψυχικής υγείας να είναι να ξαναθυμηθούμε ότι απέναντί μας υπάρχει ένας άνθρωπος.
Ας μην αφήσουμε την ευγένεια να γίνει εξαίρεση. Ας μη θεωρήσουμε φυσιολογικό να περπατάμε ο ένας δίπλα στον άλλον σαν ξένοι.
Γιατί η ψυχική ανθεκτικότητα δεν χτίζεται μόνο μέσα στα θεραπευτικά γραφεία ή στις επιστημονικές θεωρίες. Χτίζεται και στους δρόμους, στα καταστήματα, στις πολυκατοικίες, στις μικρές καθημερινές συναντήσεις.
Κάθε φορά που επιλέγουμε να αναγνωρίσουμε την παρουσία του άλλου, θυμίζουμε και στον ίδιο αλλά και στον εαυτό μας ότι η ανθρωπιά εξακολουθεί να υπάρχει.
Ίσως, τελικά, να μην αλλάξουμε τον κόσμο με μία «καλημέρα».
Μπορεί όμως να αλλάξουμε τη μέρα ενός ανθρώπου.
Και μερικές φορές, αυτό είναι αρκετό για να ξεκινήσει μια μεγαλύτερη αλλαγή.
Να μη χάσουμε την ανθρώπινη παρουσία
Εκείνη η κυρία πιθανότατα θα έχει ξεχάσει ήδη τη συνάντησή μας.
Εγώ όμως δεν θα την ξεχάσω.
Γιατί μου θύμισε πως η μεγαλύτερη πρόκληση της εποχής μας δεν είναι η τεχνολογία ούτε οι γρήγοροι ρυθμοί της ζωής. Είναι να μη χάσουμε την ανθρώπινη παρουσία.
Να μη συνηθίσουμε να περνάμε ο ένας δίπλα από τον άλλον χωρίς να αναγνωρίζουμε ότι υπάρχουμε. Να μη θεωρήσουμε φυσιολογικό να ζούμε σε μια κοινωνία όπου η ευγένεια μοιάζει παράξενη και η καλοσύνη προκαλεί αμηχανία.
Ίσως τελικά η ψυχική υγεία να μην ενισχύεται μόνο μέσα από τη θεραπεία, τα βιβλία ή τα σεμινάρια.
Ίσως να αρχίζει από τις μικρές καθημερινές μας επιλογές.
Από τη στιγμή που θα αποφασίσουμε να σηκώσουμε το βλέμμα από το κινητό. Να χαμογελάσουμε. Να δούμε τον άνθρωπο απέναντί μας. Και να του πούμε, με αληθινό ενδιαφέρον:
«Καλημέρα.»
Γιατί ίσως αυτή η μία λέξη να μην αλλάξει τον κόσμο.
Μπορεί όμως να θυμίσει σε κάποιον ότι, μέσα σε έναν κόσμο που βιάζεται, υπάρχει ακόμη χώρος για ανθρωπιά.
Και πολλές φορές, η ανθρωπιά είναι η πιο ουσιαστική μορφή πρόληψης για την ψυχική μας υγεία.
