Στο σημερινό MindPost θα μιλήσουμε για το μικρό «δεν πειράζει» που λέμε στους άλλους όταν στην πραγματικότητα κάτι μας έχει στενοχωρήσει και δεν ξέρουμε πώς να το εκφράσουμε.
Γιατί κρύβουμε τα συναισθήματά μας πίσω από μια φράση;
Ένας φίλος ακυρώνει τελευταία στιγμή. Μια συνάδελφος μας μιλά απότομα. Ένας άνθρωπος που αγαπάμε ξεχνά κάτι σημαντικό. Αντί να πούμε «στενοχωρήθηκα», χαμογελάμε και απαντάμε «δεν πειράζει». Κάποιες φορές το εννοούμε. Άλλες φορές η φράση είναι ένας τρόπος να τελειώσει γρήγορα μια δυσάρεστη στιγμή.
Η αποσιώπηση δεν είναι πάντα πρόβλημα. Μπορεί να επιλέγουμε συνειδητά ότι ένα περιστατικό δεν αξίζει σύγκρουση. Γίνεται όμως δυσκολία όταν συστηματικά υποβαθμίζουμε αυτό που νιώθουμε από φόβο μήπως απορριφθούμε, χαρακτηριστούμε υπερβολικοί ή χαλάσουμε τη σχέση.
Οι κοινωνικές και συναισθηματικές δεξιότητες, όπως η αναγνώριση του συναισθήματος και η επικοινωνία του, αποτελούν προστατευτικούς παράγοντες για την ψυχική υγεία σύμφωνα με τον ΠΟΥ. Δεν μας ζητούν να λέμε ό,τι σκεφτόμαστε χωρίς φίλτρο· μας βοηθούν να κατανοούμε τι συμβαίνει μέσα μας πριν αποφασίσουμε πώς θα το μοιραστούμε.
Τι συμβαίνει μέσα μας όταν μένουμε σιωπηλοί
Το ανείπωτο συναίσθημα δεν εξαφανίζεται απαραίτητα. Μπορεί να μετατραπεί σε απόσταση, ευερεθιστότητα ή την αίσθηση ότι «κανείς δεν με καταλαβαίνει». Στην πραγματικότητα, οι άλλοι ίσως δεν γνωρίζουν τι μας ενόχλησε. Όταν επιλέγουμε τη σιωπή, δεν τους δίνουμε πάντα τη δυνατότητα να επανορθώσουν.
Υπάρχει επίσης μια συχνή σύγχυση ανάμεσα στη διεκδικητικότητα και την επιθετικότητα. Η φράση «με στενοχώρησε αυτό που είπες» δεν σημαίνει «είσαι κακός άνθρωπος». Περιγράφει μια προσωπική εμπειρία. Η επιθετικότητα επιτίθεται στο πρόσωπο, ενώ η διεκδικητική επικοινωνία προσπαθεί να βάλει σε λόγια ανάγκες και όρια.
Αν κάποιος μεγάλωσε σε περιβάλλον όπου η διαφωνία τιμωρούνταν ή προκαλούσε ένταση, ίσως να χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να αισθανθεί ασφαλής να μιλήσει. Δεν υπάρχει μία εξήγηση που να ταιριάζει σε όλους. Η προσωπική ιστορία, η σχέση και το πλαίσιο έχουν σημασία.
Τρεις τρόποι να μιλήσουμε πιο καθαρά
Πρώτα αναγνωρίζουμε τι νιώθουμε: λύπη, θυμό, απογοήτευση, φόβο, ντροπή; Μπορεί να χρειαστεί να πούμε στον εαυτό μας «δεν είμαι ακόμη έτοιμος να απαντήσω». Μία μικρή παύση δίνει χρόνο για να αποφασίσουμε αν θέλουμε συζήτηση και τι ακριβώς ζητάμε.
Ύστερα χρησιμοποιούμε μια απλή διατύπωση: «Όταν ακυρώθηκε η συνάντησή μας χωρίς ενημέρωση, ένιωσα απογοήτευση. Θα με βοηθούσε να το ξέρω νωρίτερα». Η περιγραφή συγκεκριμένου περιστατικού και ανάγκης είναι συχνά πιο παραγωγική από το «ποτέ δεν με υπολογίζεις».
Τέλος, ακούμε την απάντηση χωρίς να χάνουμε τη δική μας θέση. Ο άλλος μπορεί να είχε έναν πραγματικό λόγο ή να αντιλαμβάνεται διαφορετικά τα πράγματα. Αυτό δεν ακυρώνει το βίωμά μας. Μπορούν να συνυπάρχουν η κατανόηση και το όριο.
Δεν χρειάζεται να διαλέξουμε ανάμεσα στην ειλικρίνεια και τη σχέση
Το ζητούμενο δεν είναι να μετατρέψουμε κάθε ενόχληση σε μεγάλη συζήτηση. Είναι να αποκτήσουμε την ελευθερία να επιλέγουμε: πότε το «δεν πειράζει» είναι πραγματική συγχώρεση και πότε μια μικρή εγκατάλειψη του εαυτού μας.
Η ειλικρίνεια, όταν συνοδεύεται από σεβασμό και διάθεση ακρόασης, δεν καταστρέφει αναγκαστικά τη σύνδεση. Μερικές φορές είναι ακριβώς αυτό που της λείπει.










