Υπάρχουν μέρες που κάθε μικρή υποχρέωση μοιάζει δυσανάλογα βαριά. Το εύκολο συμπέρασμα είναι «τεμπέλιασα». Συχνά, όμως, το σώμα και το μυαλό δεν ζητούν περισσότερη πειθαρχία αλλά αποκατάσταση.
Η έρευνα για την ανάκαμψη από την εργασία δείχνει ότι η ψυχολογική αποσύνδεση από τις απαιτήσεις της δουλειάς συνδέεται με καλύτερη ευεξία και μικρότερη εξάντληση. Η ξεκούραση δεν είναι κενό ανάμεσα σε δύο παραγωγικές περιόδους· είναι μέρος του μηχανισμού που μας επιτρέπει να λειτουργούμε.
1. Κοιμάσαι, αλλά δεν νιώθεις ότι ξεκουράστηκες
Η διάρκεια του ύπνου είναι μόνο ένα κομμάτι της αποκατάστασης. Αν το μυαλό συνεχίζει να δουλεύει πάνω σε εκκρεμότητες, αν οι ειδοποιήσεις δεν σταματούν ή αν το βράδυ είναι η μοναδική ώρα «δική σου», μπορεί να υπάρχει ύπνος χωρίς πραγματική αίσθηση επαναφόρτισης.
2. Η συγκέντρωση έχει γίνει δυσανάλογα δύσκολη
Ανοίγεις ένα email, μετά ένα μήνυμα, μετά μια καρτέλα και στο τέλος δεν θυμάσαι ποια εργασία ξεκίνησες. Η κόπωση επηρεάζει την προσοχή και την εκτελεστική λειτουργία. Η λύση δεν είναι πάντα να πιέσουμε περισσότερο τον εγκέφαλο που ήδη πιέζεται.
3. Μικρά πράγματα προκαλούν μεγάλη ένταση
Ένας ήχος, μια καθυστέρηση ή μια απλή ερώτηση μπορεί να πυροδοτεί εκνευρισμό που δεν ταιριάζει με το γεγονός. Η μειωμένη ανοχή συχνά εμφανίζεται όταν οι ψυχικοί πόροι έχουν εξαντληθεί.
+1. Δεν σε ευχαριστούν ούτε τα πράγματα που συνήθως σε ξεκουράζουν
Όταν η αποσύνδεση επεκτείνεται σε δραστηριότητες που συνήθως δίνουν χαρά ή ενδιαφέρον, αξίζει περισσότερη προσοχή. Αν η απώλεια ενδιαφέροντος είναι επίμονη ή συνοδεύεται από θλίψη, αλλαγές στον ύπνο, στην όρεξη ή στη λειτουργικότητα, δεν την βαφτίζουμε απλώς «κούραση»· μπορεί να χρειάζεται αξιολόγηση από επαγγελματία ψυχικής υγείας.
Τι σημαίνει πραγματική αποφόρτιση;
Δεν σημαίνει υποχρεωτικά διακοπές. Μπορεί να είναι ένα απόγευμα χωρίς δουλειά, ένα περπάτημα χωρίς ακουστικά, λιγότερες ειδοποιήσεις, μια δραστηριότητα χωρίς στόχο επίδοσης ή απλώς ύπνος στην ώρα του.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι να σταματήσει για λίγο η απαίτηση. Αν το «διάλειμμα» γεμίζει με άλλες υποχρεώσεις, ο εγκέφαλος δεν το βιώνει απαραίτητα ως ανάκαμψη.
Η ξεκούραση δεν χρειάζεται να κερδηθεί
Μία από τις πιο επίμονες ιδέες της κουλτούρας παραγωγικότητας είναι ότι δικαιούμαστε να σταματήσουμε μόνο όταν ολοκληρωθούν όλα. Το πρόβλημα είναι ότι τα «όλα» δεν ολοκληρώνονται ποτέ.
Η αποκατάσταση λειτουργεί καλύτερα όταν είναι μέρος της καθημερινότητας και όχι επείγουσα παρέμβαση αφού έχουμε ήδη αδειάσει. Μερικές φορές το πιο παραγωγικό πράγμα που μπορούμε να κάνουμε είναι να μην παράγουμε τίποτα για λίγο.
Πηγές
- Psychological detachment from work and employee well-being: systematic review
- WHO – Mental health at work
