Στο σημερινό Mindpost εξετάζουμε μια ερώτηση που μέχρι πριν λίγα χρόνια θα φάνταζε σχεδόν φουτουριστική: είναι δυνατόν να αναπτύξουμε συναισθηματική εξάρτηση από την τεχνητή νοημοσύνη;
Ο δημοσιογράφος Zaid Jilani, μέσα από το άρθρο του στο Greater Good Magazine του UC Berkeley, φέρνει στο φως μια νέα πραγματικότητα που αφορά την ψυχολογική σύνδεση ανάμεσα σε ανθρώπους και εργαλεία όπως το ChatGPT.
Όταν το chatbot γίνεται «σύντροφος»
Τελικά μπορεί η τεχνητή νοημοσύνη να δημιουργήσει συναισθηματική εξάρτηση; Η τεχνητή νοημοσύνη έχει εξελιχθεί πέρα από τη λειτουργία του βοηθού πληροφοριών. Πολλοί χρήστες βρίσκουν παρηγοριά και ψυχολογική στήριξη μέσα από συνομιλίες με εργαλεία όπως το ChatGPT. Δηλώνουν ότι νιώθουν λιγότερο μόνοι, ότι έχουν κάπου να μιλήσουν χωρίς να κριθούν. Κάποιοι μιλούν για το chatbot σαν να πρόκειται για έναν «φίλο» ή ακόμη και «θεραπευτή».
Δεν είναι περίεργο: η τεχνητή νοημοσύνη απαντά άμεσα, με ενσυναίσθηση, χωρίς θυμό, απόρριψη ή απόσπαση προσοχής. Και σε έναν κόσμο γεμάτο αποσπασμένους ανθρώπους, αυτό μοιάζει πολυτέλεια.
Συναισθηματική εξάρτηση από την τεχνητή νοημοσύνη: Ένα νέο φαινόμενο
Όσο περισσότερο ένα σύστημα AI μαθαίνει να “μιλάει” σαν άνθρωπος, τόσο πιο εύκολα ο χρήστης ξεχνά πως έχει απέναντί του… έναν αλγόριθμο. Και κάπου εκεί, μπορεί να ξεκινήσει η συναισθηματική εξάρτηση από την τεχνητή νοημοσύνη.
Αν και οι συνομιλίες με ένα chatbot μπορεί να ανακουφίσουν προσωρινά, ο κίνδυνος είναι να υποκατασταθούν οι ανθρώπινες σχέσεις. Να δημιουργηθεί η ψευδαίσθηση σύνδεσης – χωρίς την πραγματική αμοιβαιότητα, το βλέμμα, τη σιωπή, την ανθρώπινη παρουσία.
Η μοναξιά ως γόνιμο έδαφος για σύνδεση με μηχανές
Υπάρχει και ένα βαθύτερο υπαρξιακό ζήτημα: πώς φτάσαμε στο σημείο να νιώθουμε πιο ασφαλείς με ένα chatbot από ό,τι με έναν άνθρωπο; Η απάντηση ίσως βρίσκεται στη σύγχρονη μοναξιά, στη δυσκολία σύνδεσης, στη ματαίωση που πολλοί νιώθουν στις ανθρώπινες σχέσεις τους.
Όταν οι άνθρωποι βιώνουν αποτυχίες στις κοινωνικές ή θεραπευτικές τους επαφές, είναι λογικό να αναζητήσουν κάτι πιο “απλό”, πιο προβλέψιμο. Το AI δεν διακόπτει, δεν κρίνει, δεν εκνευρίζεται. Δεν πληγώνει. Αλλά και δεν αισθάνεται.
Τι σημαίνει αυτό για το μέλλον;
Άραγε…Πρέπει να μας ανησυχεί αυτή η νέα μορφή σύνδεσης; Από τη μία, τα εργαλεία AI μπορούν να αποτελέσουν πηγή προσωρινής ανακούφισης, ειδικά για ανθρώπους που υποφέρουν από κοινωνική απομόνωση. Από την άλλη, υπάρχει ο κίνδυνος να καλλιεργηθεί μια ψευδο-σχέση, χωρίς πραγματικό βάθος, εξέλιξη ή δυνατότητα συναισθηματικής μεταμόρφωσης.
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι υποκατάστατο σχέσης
Πρέπει να είμαστε προσεκτικοί: δεν είναι κακό να χρησιμοποιούμε την τεχνητή νοημοσύνη για υποστήριξη, καθοδήγηση ή έμπνευση. Όμως πρέπει να θυμόμαστε ότι δεν πρόκειται για πραγματικό πρόσωπο. Όσο αληθοφανής κι αν είναι η αλληλεπίδραση, πρόκειται για έναν μηχανισμό, χωρίς βιογραφία, χωρίς βιώματα, χωρίς αυθεντική ενσυναίσθηση.
Αυτό που χρειαζόμαστε –τελικά– δεν είναι απλώς λέξεις κατανόησης, αλλά ανθρώπους που να μπορούν να μας κρατήσουν, να μας αντέξουν και να μας καθρεφτίσουν αληθινά.
Πηγές:
- Greater Good Magazine, UC Berkeley
- Άρθρο: Can You Get Emotionally Dependent on ChatGPT?
- Συντάκτης: Zaid Jilani🔗 Δείτε το πρωτότυπο άρθρο εδώ
