Περιπτωσιολογία από το πρόγραμμα Συμβούλων Κοινωνικών και Συναισθηματικών Δεξιοτήτων. Συγγραφέας της μελέτης είναι ο Δημήτρης Πομόνης, Λογοπαθολογος.
Στο πρόγραμμα συμβούλων κοινωνικής συναισθηματικής κοινωνικών συναισθηματικών δεξιοτήτων γίνεται βασική εκπαίδευση θετικής ψυχολογίας. Τα εργαλεία που εκπαιδευόμαστε μπορούμε και τα εφαρμόζουμε στην εργασία μας άμεσα, μια που το πρόγραμμα είναι βασισμένο πάνω στην πρακτική εφαρμογή και όχι στις θεωρητικές αναλύσεις. Το παρακάτω κείμενο είναι το αποτέλεσμα μιας περιπτωσιολογίας που συνέβη στο νοσοκομείο Ζακύνθου.
Στο νοσοκομείο Ζακύνθου προσήλθε ένα παιδί ηλικίας 9, 5 χρονών. προσήλθε με παραπομπή από τον εξωτερικό παιδίατρο του παιδιού. Από τη Λογοθεραπευτική αξιολόγηση προέκυψε δυσκολία τραυλισμού, διαταραχή στη ροή της ομιλίας κλονικού τύπου. οι γονείς του παιδιού είναι μαζί, ο μπαμπάς είναι έλληνας επιχειρηματίας και η μαμά ελληνίδα δημόσιος υπάλληλος. Η οικογένεια είναι τετραμελής. Υπάρχει ακόμα ένα κοριτσάκι ηλικίας 2, 4 χρονών. Ο μπαμπάς είναι μια ναρκισσιστική προσωπικότητα που τον ενδιαφέρει μόνο το εγώ του και η εικόνα του στην κοινωνία αδιαφορώντας για την οικογένειά του. Η μαμά είναι μια παθητική μητέρα και σύζυγος που η καθημερινότητά της περιλαμβάνει την εργασία και την ενασχόλησή της με τα παιδιά. Η μαμά έχει διαγνωστεί με μείζων κατάθλιψη.
Το παιδί κατα τη διάρκεια της συνεδρίας εξέφραζε διαρκώς πως ο μπαμπάς του δεν ασχολείται καθόλου με τον ίδιο παρα μόνο με τα ξενοδοχεία που έχει και το μόνο που τον ενδιαφέρει όταν έρθει στο σπίτι είναι να φάει, να τσακωθεί με τη μαμά και να πέσει να κοιμηθεί μόνος του στο δωμάτιο.
Από την άλλη το παιδί ανέφερε ότι η μαμά δεν ασχολείται μαζί του παρά μόνο με το μεγάλωμα της αδερφής του και δεν κοιτάζει καθόλου το ίδιο το παιδί.
Μετά από αυτές τις αφηγήσεις του παιδιού, του ζήτησα να τα πει στη μαμά του φωνάζοντάς την μέσα στο γραφείο. Στην αρχή το παιδί ήταν αρνητικό θεωρώντας πως δεν θα αλλάξει κάτι και πως η μαμά του δεν τον καταλαβαίνει. Μετά από παρότρυνση δική μου, του είπα ας δοκιμάσουμε και το μόνο που έχεις να χάσεις είναι το χρόνο σου. τελικά το παιδί δέχτηκε.
Αφού κάλεσα τη μαμά στο γραφείο, ζήτησα από το παιδί να εκφράσει ότι μου είχε πει την προηγούμενη ώρα. Κοιτώντας εμένα άρχισε να εκφράζει τα παράπονά του για τη μαμά σε εμένα και του ζήτησα να γυρίσει να κοιτάξει τη μαμά του. Αφού το παιδί ξεκίνησε να εκφράζει τις σκέψεις του και τα συναισθήματά του στη μαμά, λέγοντας πως νιώθει μόνος του,είναι θυμωμένος και λυπημένος, πως η μαμά του δεν ασχολείται μαζί του, πως κοιτάει μόνο την αδερφή του και όχι αυτόν, η μαμά έμεινε έκπληκτη και άρχισε να δικαιολογείται- απολογείται πως κάτι τέτοιο δεν ισχύει και να είναι προσεκτικός πως εκφράζεται για αυτήν έξω από το σπίτι. Αφου την διέκοψα και της εξήγησα πως ακόμα και αν ισχύει αυτό που λέει η μαμά δεν μπορούμε να αγνοήσουμε τα συναισθήματα και τις σκέψεις που βιώνει το παιδί και καλό είναι να το ακούσουμε, κάτι που αμέσως έγινε αντιληπτό από τη μαμά. Όταν το παιδί ολοκλήρωσε η μαμά υποσχέθηκε πως θα αλλάξει στάση και πως θα κάνει το παιδί της χαρούμενο με αυτές τις αλλαγες και του ζήτησε συγγνώμη για ότι νιώθει το παιδί και πως δεν τα γνώριζε όλα αυτά.
Αφού ολοκλήρωσε και η μαμά είπα στο παιδί πως με αυτήν την πράξη πετύχαμε μία λειτουργική διαδικασία και μια μη λειτουργική διαδικασία. Η μη λειτουργική διαδικασία είναι πως εκφράστηκαν σκέψεις και συναισθήματα που καταπιέζονταν και ακολούθως επιδείνωναν το πρόβλημα του παιδιού στο λόγο, δηλαδή συμβαίνει μια άσχημη κατάσταση στο σπίτι που μεγαλώνει το παιδί και μέσα από το μη λειτουργικό κερδίσαμε το γεγονός πως ήρθε για πρώτη φορά σε επαφή με τη μαμά του, άρα απο κάτι μη θετικό πήραμε την θετική πλευρά του και αυτό θα το αξιοποιήσουμε ώστε να αλλάξουμε τις σκέψεις, τα συναισθήματα, άρα και τις συνήθειες και τα αποτελέσσματα σύμφωνα με την Fredrickson και από την άλλη η λειτουργικη διαδικασία είναι πως ξεδιπλώθηκε η διαλλακτικότητα του και η δυναμική του παιδιού να μπορεί και να θέλει επιθυμόντας να αλλάξει. Έτσι σύμφωνα με τη θετική ψυχολογία , το λειτουργικό χρησιμοποιείται για καλυτέρευση της ποιότητας ζωής του παιδιού και από το μη λειτουργικό επικεντρωνόμαστε επιλεκτικά στη θετική πλευρά απο τη μη λειτουργικότητα ώστε να δούμε από αυτήν την πλευρά τι κέρδος έχουμε και τι μπορύμε να αλλάξουμε ή ακόμα να μην επαναλάβουμε στο μέλλον.
Το παιδί καθώς και η μαμά έμειναν θετικά έκπληκτοι από αυτήν την διαδικασία και συμφώνησαν μαζί να συζητήσουν πάλι στο σπίτι όλα αυτά που ειπώθηκαν, με κατανόηση και χωρίς κριτική, κυρίως από την πλευρά του παιδιου.
Την επόμενη εβδομάδα προσήλθαν και πάλι στο προγραμματισμένο ραντεβου όπου το παιδί εξέφρασε πως τελικά ήταν υπερβολικό ως προς τη μαμά του και πώς πραγματικά νοιάζεται για αυτόν αφου τον προσέχει και τον πηγαίνει αρκετές βόλτες και πως νοιάζεται για την αδερφή του επειδή είναι μικρή και δεν μπορεί να αυτοεξυπηρετηθεί, επίσης ανέφερε πως υποσχέθηκε στη μαμά του πως θα την βοηθάει ως προς την αδερφή του για να ξεκουράζεται και εκείνη για να ασχολείται περισσότερο μαζί του.
Από την πλευρά της η μαμά ανέφερε πως το παιδί της εξέφρασε προβληματισμούς του που δεν τους γνώριζε και πως από εδώ και στο εξής θα τον ακούει και θα κάνουν αυτό που έμαθαν, δηλαδή θα επικεντρώνονται στο θετικό κομμάτι ενός γεγονότος και απο το αρνητικό κομμάτι θα επικεντρώνονται επιλεκτικά στο κέρδος από αυτό το αρνητικό γεγονός ώστε να μην επαναληφθεί ή να προστατεύονται από αντίστοιχα γεγονότα του μέλλοντος και με γνώμονα αυτό θα πορεύονται με συνεργασία, διάλογο και ενεργητική ακρόαση.
Ζήτησα από το παιδί για την επόμενη συνάντηση να καταγράψει σε ένα χαρτί τα συναισθήματα θετικά και αρνητικά που βίωνε πριν από αυτήν την νέα πρακτική και τα αρνητικά και θετικά συναισθήματα που βίωσε μετά από αυτήν την νέα πρακτική, κάτι που δεσμεύτηκε να το κάνει και με χαρά, του έδωσα σε ένα χαρτί όλα τα θετικά και αρνητικά συναισθήματα και να γράψει αυτά που του ταιριάζουν και να αιτιολογήσει την κάθε επιλογή του.
Αναμένω την πορεία της εξέλιξης. Για την επόμενη φορά θα ζητήσω να καταγράψει ποιό είναι το όφελος από τις αρνητικές σκέψεις που προκύπτουν από τα αρνητικά συναισθήματα και πως μπορεί να το χρησιμοποιήσει με τα θετικά συναισθήματα για μία ποιοτικότερη ζωη και σιγα σιγά θα εντάξουμε τα αποτελέσματα στις ασκήσεις αναπνοής και φωνηματικής ανταπόκρισης για την αποκατάσταση του τραυλισμού και σε ποίον βαθμό θα βοηθούσε.
Ως Δημήτρης νιώθω χαρά και ευγνωμοσύνη σύμφωνα με τα δύο πρώτα θετικά συναισθήματα της Fredrickson, χαρά και ευγνωσοσύνη για δύο λόγους.
Πρώτος λόγος, διότι η εφαρμογή της θετικής ψυχολογίας με αλλάζει ως άνθρωπο και συνεπώς αλλάζοντας εγώ θα αλλάξει ένας που θα αλλάξει μια και έτσι θα αλλάξει ο κόσμος.
Δεύτερον εφάρμοσα νέα πρακτική σε μια οικογένεια χτίζοντας έτσι τη βάση για αλλαγες σε θεραπευτικό και κοινωνικοσυναισθηματικό πλαίσιο. Είμαι ευγνώμων και νιώθω χαρά.
Συγγραφέας: Δημήτρης Πομόνης, Λογοπαθολογος
Προσθήκες: Αργύρης Σ. Μάρδας, Πρ. Ελληνικού Κέντρου Συναισθημάτων
