Ανάπτυξη Προσωπικότητας: Από την Γέννηση μέχρι τα δύο του χρόνια.
Ποιοι είναι οι παράγοντες που επηρεάζουν το χαρακτήρα του παιδιού σας; Η κληρονομικότητα ή το περιβάλλον;
Ο Νίκος είναι 30 ημερών και σε γενικές γραμμές μοιάζει με όλα τα νεογέννητα. Έχει ένα γλυκούλικο αφηρημένο ύφος στο προσωπάκι του και οι καθημερινές του ασχολίες περιορίζονται στο να τρώει, να κοιμάται και να λερώνει τις πάνες του. Όμως, κάτω από αυτή την επιφανειακή ομοιότητα, ο Νίκος, όπως όλα τα μωρά, έχει εκ γενετής μια ξεχωριστή προσωπικότητα.
Με αυτό δεν εννοούμε τόσο το προσωπικό στυλ και τα ταλέντα του παιδιού, αλλά περισσότερο την έκφραση του βασικού χαρακτήρα με τον οποίο γεννήθηκε.
Τα μωρά μας φανερώνουν το χαρακτήρα τους με πολλούς τρόπους: μέσα από την προσοχή τους και την ικανότητά τους να συγκεντρώνονται στα ερεθίσματα του περιβάλλοντος, με το επίπεδο της ενεργητικότητάς τους, τις συνήθειες ως προς τις ώρες του ύπνου και του φαγητού τους, την ευκολία ή τη δυσκολία τους στο να προσαρμόζονται στις αλλαγές και με το βαθμό της κοινωνικότητάς τους.
Παρακολουθώντας αυτές τις εκδηλώσεις, οι γονείς μπορούν να σχηματίσουν μια αρκετά ακριβή εικόνα για την προσωπικότητα που θα παρουσιάσει το μικρούλι τους στο μέλλον.
Οι περισσότεροι ερευνητές συμφωνούν ότι ουσιαστικά τα πρώτα δείγματα για την προσωπικότητα του μωρού τα έχουμε από τις πρώτες κιόλας μέρες της ζωής του. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι όλα είναι καθορισμένα – πάντα υπάρχει περιθώριο για εξέλιξη και αλλαγή.
Ένα ανήσυχο μωρό δεν είναι βέβαιο ότι θα γίνει ένα νευρικό επτάχρονο. Αν όμως το μωρό σας είναι γενικά χαρούμενο και ευδιάθετο, πιθανότατα θα παραμείνει έτσι και στο μέλλον.
Η φύση της προσωπικότητας ενός μωρού
Σήμερα γνωρίζουμε ότι η γενετική προδιάθεση παίζει σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των πρώτων συνηθειών του μωρού σας. Η φράση «σε ποιον μοιάζει» δεν είναι απλώς συναισθηματική, αλλά και λογική.
Όπως του μεταβιβάζετε τα σωματικά χαρακτηριστικά, του κληρονομείτε επίσης και ψυχικά ή διανοητικά γνωρίσματα που συμβάλλουν στην ανάπτυξη της προσωπικότητάς του. Φυσικά, σε τόσο πρώιμο στάδιο της ζωής, αυτά τα στοιχεία λειτουργούν περισσότερο ως προδιάθεση και λιγότερο ως απόλυτη κατεύθυνση.
Οι βιολόγοι έχουν διαπιστώσει ότι τα επίπεδα συγκεκριμένων χημικών ουσιών στον εγκέφαλο σχετίζονται με τη χαρά, τη λύπη και την ηρεμία του μωρού. Έτσι κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η συναισθηματική συμπεριφορά είναι φυσική, χημική αντίδραση του οργανισμού.
Πώς επηρεάζουν οι περιβαλλοντικοί παράγοντες;
Το περιβάλλον έχει εξίσου σημαντική, αν όχι και μεγαλύτερη, επίδραση στη διαμόρφωση της προσωπικότητας. Ο άνθρωπος δεν είναι κάτι σταθερό όπως μια πέτρα. Εξελίσσεται μέσα από τις εμπειρίες της καθημερινότητας. Ένα μωρό που δυσκολεύεται να προσαρμοστεί στις αλλαγές, μπορεί να ενισχυθεί και να εκπαιδευτεί στο να αντιμετωπίζει καλύτερα νέους ανθρώπους και καταστάσεις.
Αν το μωρό σας είναι ντροπαλό, μπορεί να κλαίει σε μέρη με πολύ κόσμο. Μπορείτε να το βοηθήσετε καλώντας παιδάκια στο σπίτι ώστε να γνωρίσει φίλους σε ήρεμο και οικείο περιβάλλον. Σταδιακά, μπορεί να συνηθίσει πιο έντονες κοινωνικές καταστάσεις.
Η ικανότητά του να παίζει ήρεμα μόνο του είναι προτέρημα. Φροντίστε να του προσφέρετε ένα ήσυχο και ασφαλές περιβάλλον για εξερεύνηση.
Ένα εξωστρεφές και περίεργο μωρό χρειάζεται ενίσχυση της περιπετειώδους φύσης του με ταυτόχρονη ασφάλεια (π.χ. πόρτες κλειστές, προσοχή σε σκάλες κ.λπ.).
Από 6 μηνών έως 1 έτους, η κινητικότητά του αυξάνεται. Αν δεν το βλέπετε δραστήριο, ενθαρρύνετέ το να εξερευνήσει, βάζοντας ενδιαφέροντα αντικείμενα στο χώρο ή αφήνοντάς το να αγγίξει το γρασίδι, την άμμο, το χώμα.
Από 1 έως 2 ετών, το μωρό σας αρχίζει να κατανοεί πολλές λέξεις. Μιλήστε του για όσα βλέπει, για τα παιχνίδια του, για τους ανθρώπους γύρω. Ενθαρρύνετέ το να σας απαντά και να εκφράζει τις προτιμήσεις του.
Η αποστολή μας ως γονείς δεν είναι να αλλάξουμε τον χαρακτήρα του παιδιού μας, αλλά να του προσφέρουμε ένα περιβάλλον ασφάλειας και αγάπης, ώστε οι ικανότητες και τα ταλέντα του να ανθίσουν.
Μετάφραση: Χουτέα Νεφέλη, κοινωνική επιστήμονας
Κείμενο: GreaterGood Berkeley
