Στις 11 Οκτωβρίου τιμάται η Διεθνής Ημέρα του Κοριτσιού. Για το 2026 η UNICEF έχει επιλέξει ένα ξεκάθαρο θέμα: «End child marriage and invest in girls’ rights» — τέλος στους παιδικούς γάμους και επένδυση στα δικαιώματα των κοριτσιών.
Το θέμα προέκυψε, σύμφωνα με τη UNICEF, μέσα από διαβουλεύσεις με κορίτσια, οργανώσεις κοριτσιών, δίκτυα νεαρών γυναικών, κοινωνία των πολιτών και εταίρους του ΟΗΕ. Αυτό από μόνο του έχει σημασία: δεν μιλάμε απλώς «για» τα κορίτσια, αλλά μαζί τους.
Ο παιδικός γάμος δεν είναι μια μακρινή ιστορία
Παρά την πρόοδο των τελευταίων δεκαετιών, εκατομμύρια κορίτσια εξακολουθούν να παντρεύονται πριν ενηλικιωθούν. Η UNICEF εκτιμά ότι περίπου 12 εκατομμύρια κορίτσια παντρεύονται κάθε χρόνο πριν από τα 18.
Πίσω από τον αριθμό δεν υπάρχει μία αιτία. Υπάρχουν φτώχεια, ανισότητες φύλου, κοινωνικοί κανόνες, ανασφάλεια, πόλεμος, διακοπή της εκπαίδευσης και περιορισμένες ευκαιρίες.
Γιατί ο παιδικός γάμος επηρεάζει ολόκληρη τη ζωή
Ο γάμος σε πολύ μικρή ηλικία μπορεί να διακόψει τη σχολική πορεία, να περιορίσει την οικονομική ανεξαρτησία και να αυξήσει την έκθεση σε βία και έλεγχο. Παράλληλα, συχνά συνδέεται με πρόωρη εγκυμοσύνη και αυξημένους κινδύνους για την υγεία.
Η ψυχική υγεία επίσης επηρεάζεται όταν ένα παιδί καλείται να αναλάβει ενήλικους ρόλους χωρίς πραγματική δυνατότητα επιλογής.
Το «είναι παράδοση» δεν αρκεί ως επιχείρημα
Οι πολιτισμικές παραδόσεις έχουν αξία όταν δίνουν ταυτότητα και σύνδεση. Δεν μπορούν όμως να λειτουργούν ως ασπίδα όταν παραβιάζονται θεμελιώδη δικαιώματα ενός παιδιού.
Η συναίνεση προϋποθέτει ελευθερία επιλογής, κατανόηση και δυνατότητα να πεις «όχι». Όταν υπάρχει εξάρτηση, πίεση ή ανηλικότητα, η έννοια της ελεύθερης συναίνεσης γίνεται πολύ πιο σύνθετη.
Η εκπαίδευση είναι ένας από τους ισχυρότερους προστατευτικούς παράγοντες
Όταν ένα κορίτσι παραμένει στο σχολείο, αυξάνονται οι πιθανότητες να αποκτήσει οικονομική αυτονομία, να γνωρίζει τα δικαιώματά του και να καθυστερήσει έναν γάμο που δεν επιλέγει. Όμως το «να μείνει στο σχολείο» απαιτεί περισσότερα από μια θέση σε μια τάξη: ασφάλεια, οικονομική στήριξη της οικογένειας, πρόσβαση σε προϊόντα περιόδου, μετακίνηση και προστασία από βία.
Δεν αρκεί μια απαγόρευση
Η νομοθεσία που ορίζει κατώτατο όριο ηλικίας είναι απαραίτητη, αλλά από μόνη της δεν λύνει το πρόβλημα. Αν δεν αλλάξουν οι κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες, οι γάμοι μπορεί να συνεχίζονται άτυπα ή να μεταφέρονται εκτός επίσημων διαδικασιών.
Χρειάζεται συνδυασμός: εκπαίδευση, κοινωνική προστασία, υπηρεσίες υγείας, ενδυνάμωση κοριτσιών, συνεργασία με οικογένειες και κοινότητες, και κυρίως πραγματικές εναλλακτικές για το μέλλον.
Η φωνή των κοριτσιών δεν είναι διακοσμητική
Όπως και σε πολλά ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι παρεμβάσεις είναι πιο ουσιαστικές όταν σχεδιάζονται μαζί με τους ανθρώπους που επηρεάζονται. Τα κορίτσια γνωρίζουν ποια εμπόδια συναντούν στην καθημερινότητά τους — στο σχολείο, στην οικογένεια, στη δημόσια ζωή.
Η συμμετοχή τους δεν είναι ένα «ωραίο» στοιχείο μιας καμπάνιας. Είναι μέρος του δικαιώματος να έχουν λόγο για τη ζωή τους.
Τι σημαίνει επένδυση στα δικαιώματα
Επένδυση σημαίνει να δημιουργούνται οι συνθήκες ώστε ένα κορίτσι να μπορεί να μορφωθεί, να είναι ασφαλές, να έχει πρόσβαση σε υγεία, να παίρνει αποφάσεις για το σώμα και το μέλλον του και να συμμετέχει στην κοινωνία χωρίς να περιορίζεται από το φύλο του.
Η Παγκόσμια Ημέρα Κοριτσιού 2026 δεν ζητά απλώς να «προστατεύσουμε» τα κορίτσια. Ζητά να αναγνωρίσουμε την αυτονομία, τη φωνή και τις δυνατότητές τους.
