Στο σημερινό MindPost θα μιλήσουμε για την ψυχική εξάντληση και για το πώς ξεχωρίζουμε μια απαιτητική περίοδο από μια κατάσταση που αρχίζει να επηρεάζει ουσιαστικά την καθημερινότητά μας.
Ψυχική εξάντληση: όταν η ξεκούραση δεν μοιάζει αρκετή
Μπορεί να έχουμε κοιμηθεί αρκετές ώρες και παρ’ όλα αυτά να αισθανόμαστε ότι δεν έχουμε καθόλου αντοχές. Μικρές αποφάσεις φαίνονται δύσκολες, οι συζητήσεις μάς κουράζουν, οι υποχρεώσεις μοιάζουν ατελείωτες. Είναι εύκολο τότε να πούμε στον εαυτό μας «απλώς πρέπει να προσπαθήσω περισσότερο».
Η ψυχική εξάντληση είναι καθημερινός περιγραφικός όρος και όχι από μόνη της συγκεκριμένη διάγνωση. Μπορεί να σχετίζεται με παρατεταμένο στρες, απαιτήσεις φροντίδας άλλων ανθρώπων, δύσκολες συνθήκες εργασίας, προβλήματα ύπνου ή ζητήματα υγείας. Για τον λόγο αυτό δεν είναι ασφαλές να βγάζουμε συμπεράσματα μόνο από ένα σύμπτωμα.
Ο ΠΟΥ αναφέρει ότι το παρατεταμένο στρες μπορεί να επηρεάσει συγκέντρωση, διάθεση, ύπνο και σωματική υγεία. Επίσης επισημαίνει ότι οι συνθήκες στην εργασία, όπως ο υπερβολικός φόρτος και η έλλειψη ελέγχου, έχουν πραγματικό αντίκτυπο στην ψυχική υγεία.
Η εσωτερική πίεση να συνεχίσουμε πάση θυσία
Σε πολλές καθημερινότητες η κούραση αντιμετωπίζεται σαν απόδειξη προσπάθειας. Αν δεν εξαντληθήκαμε, ίσως δεν κάναμε αρκετά. Αυτή η λογική μπορεί να μας οδηγήσει να υποτιμούμε τα πρώτα σημάδια επιβάρυνσης και να ζητάμε βοήθεια μόνο όταν πια δυσκολευόμαστε πολύ.
Ένας άνθρωπος μπορεί να συνεχίζει να εργάζεται, αλλά να μην έχει χώρο για σχέσεις ή φροντίδα του εαυτού του. Κάποιος άλλος μπορεί να γίνεται ευερέθιστος, να ξεχνά απλά πράγματα ή να αποφεύγει κοινωνικές επαφές. Τα σημάδια δεν είναι ίδια για όλους και μπορεί να έχουν διαφορετικές αιτίες.
Είναι χρήσιμο να αναρωτηθούμε τι έχει αλλάξει σε σχέση με τον συνηθισμένο μας εαυτό: πόσο διαρκεί αυτή η κατάσταση, ποιες δραστηριότητες επηρεάζονται και αν υπάρχουν παράγοντες που την επιδεινώνουν.
Τι μπορούμε να αλλάξουμε χωρίς να φορτώνουμε περισσότερα «πρέπει»
Η αντιμετώπιση δεν χρειάζεται να γίνει άλλο ένα μεγάλο σχέδιο αυτοβελτίωσης. Μπορεί να αρχίσει με την αναγνώριση των πραγματικών αναγκών: επαρκής ύπνος, τακτική τροφή, κάποια κίνηση, μικρά διαλείμματα και ανθρώπινη υποστήριξη. Αυτές οι πρακτικές δεν αντικαθιστούν ιατρική αξιολόγηση ή θεραπεία, αλλά μπορούν να αποτελούν μέρος της φροντίδας.
Αν το πρόβλημα συνδέεται με την εργασία, χρειάζεται να εξεταστούν και οι συνθήκες: υπάρχει αδύνατος φόρτος; είναι σαφείς οι προτεραιότητες; μπορεί να γίνει συζήτηση για όρια ή αλλαγή απαιτήσεων; Ο ΠΟΥ τονίζει ότι η προστασία της ψυχικής υγείας στην εργασία απαιτεί και οργανωτικές παρεμβάσεις, όχι μόνο ατομικές ασκήσεις χαλάρωσης.
Όταν η εξάντληση επιμένει ή συνοδεύεται από αισθητή αλλαγή στη διάθεση, στον ύπνο ή στη λειτουργικότητα, έχει σημασία να απευθυνθούμε σε επαγγελματία υγείας ώστε να διερευνηθούν πιθανές ψυχικές και σωματικές αιτίες.
Η αντοχή δεν αποδεικνύεται με την εξάντληση
Δεν χρειάζεται να φτάσουμε στο σημείο να μην μπορούμε να σηκωθούμε από το κρεβάτι για να δικαιούμαστε βοήθεια ή ξεκούραση. Το να προσέξουμε εγκαίρως τις ανάγκες μας είναι πράξη ευθύνης.
Κάποιες αλλαγές αρχίζουν όχι με την ερώτηση «πόσα ακόμα μπορώ να κάνω;», αλλά με το «τι χρειάζεται να σταματήσω να απαιτώ από τον εαυτό μου;».










